Kies liever één goed doel dan tien

Nalatenschap Je erfenis nalaten aan een goed doel? Leg bij leven al contact. Dan kun je meepraten over de besteding. „Een klein goed doel weet soms niet wat het moet met een miljoen.”

Illustratie XF&M

Tien jaar geleden hakten José Hogenkamp (68) en haar partner Diny van Norden (65) de knoop door. Na jarenlang schenkingen te hebben gedaan aan Unicef en het Lilianefonds, dat gehandicapte kinderen steunt, besloten ze om beide organisaties op te nemen in hun testament. „Diny en ik hebben geen kinderen en komen allebei uit een groot gezin”, vertelt Hogenkamp. „Als onze broers en zussen zouden erven, zouden ze ieder heel weinig krijgen. Bovendien hebben ze het allemaal goed. Dus hebben we besloten om twee goede doelen te benoemen tot erfgenaam.” Hogenkamp en Van Norden steunen ook andere organisaties met giften, „maar ons hart gaat uit naar kinderen die geboren zijn in omstandigheden waar ze zelf niet om hebben gevraagd. Onze nalatenschap biedt die kinderen een kleine kans om het iets beter te krijgen.”

Unicef krijgt circa honderdvijftig keer per jaar een erfenis of legaat (een duidelijk omschreven goed of geldbedrag), zegt Annemarie Blok, aanspreekpunt voor nalatenschappen bij Unicef. Dat levert de kinderrechtenorganisatie zo’n 7 miljoen euro per jaar op, 14 procent van de totale inkomsten. „Daar kunnen we veel kinderlevens mee redden”, aldus Blok. Door de vergrijzing, maar ook door de toenemende aandacht voor nalaten aan goede doelen, voorziet zij de komende tien jaar een groei aan dit soort donaties.

Familieleden vinden het niet altijd prettig met professionals van een goed doel te moeten beslissen over de nalatenschap van hun naaste

Circa de helft van de nalatenschappen komt voor Unicef als een verrassing, vertelt Blok. „Terwijl we het eigenlijk wel graag zouden willen weten als iemand Unicef opneemt in zijn of haar testament. Dan kunnen we iemand bij leven nog bedanken en wensen van gevers bespreken. Want er zijn mogelijkheden om de nalatenschap te bestemmen voor bijvoorbeeld onderwijs, als iemand daar een speciale band mee heeft, of juist voor noodhulp. Maar de meeste mensen laten het aan Unicef over hoe hun geld het best kan worden besteed.”

Wrijving met de familie

Een testament is essentieel, benadrukt Maartien Delprat, die nalatenschappen afhandelt bij het Prins Bernhard Cultuurfonds en als zelfstandig adviseur mensen begeleidt bij het vastleggen van hun laatste financiële en andere wensen in een levenstestament. „Alleen dan staan je wensen centraal geregistreerd.”

Ook Delprat adviseert om contact te leggen met het beoogde goede doel om wensen te bespreken en teleurstellingen te voorkomen. „De instantie krijgt zo inzicht in je wensen, beoordelen of die uitvoerbaar zijn en kan je op ideeën brengen. Je kunt bijvoorbeeld wel graag willen dat je huis na je overlijden een bepaalde bestemming krijgt, maar dan is er een flink bedrag nodig om de kosten te dekken. Dan is die wens in deze vorm helaas niet uitvoerbaar, wel kan samen naar een andere oplossing worden gezocht.”

Ga ook na of de beoogde organisatie blij is met jouw nalatenschap. „Een klein goed doel weet soms helemaal niet wat het aan moet met een miljoen, daar is zo’n organisatie qua boekhouding, verslaglegging en besteding niet op ingericht.”

Nog een advies: benoem niet tien goede doelen tot erfgenaam, maar kies er één of twee. Delprat: „Wat je wel kunt doen, is alles nalaten aan één instantie en andere doelen een legaat geven. Maar als ingewikkelde beslissingen over je nalatenschap met tien goede doelen moeten worden genomen, is dat veel werk voor een executeur. En dat kost dus geld.”

Ook beter niet doen: zowel familie als een goed doel tot erfgenaam benoemen. Delprat: „Familieleden vinden het niet altijd prettig met professionals van een goed doel te moeten beslissen over de nalatenschap van hun naaste. Het kan wrijvingen opleveren. Er spelen mogelijk verschillende belangen als een huis of familiestukken moeten worden verkocht.”

Donateursdag

Vind je zowel de Dierenbescherming als Greenpeace als de Kerk sympathieke organisaties om aan na te laten? Maak een afspraak met die instanties en kijk bij welke je je het prettigst voelt, adviseert Delprat. „Ga niet alleen af op wat je leest of hoort, maar benader de organisatie. Contact tussen goed doel en gever is ook nuttig om te horen of de relatie anoniem wil blijven, een nieuwsbrief wil ontvangen of wil worden uitgenodigd voor bijeenkomsten. Desgewenst komt iemand van het goede doel aan huis voor een gesprek.”

Unicef bijvoorbeeld heeft contact met ruim vijfhonderd mensen van wie bekend is dat ze de organisatie hebben opgenomen in hun testament. Annemarie Blok: „Zij zijn afgelopen jaar uitgenodigd voor de donateursdag, waar ze presentaties kregen van medewerkers in het veld en met een virtual reality-bril konden rondkijken in een vluchtelingenkamp met veel kinderen. Tweemaal per jaar ontvangen ze ons magazine.”

Hoeveel die mensen uiteindelijk nalaten, is voor Unicef niet zo belangrijk. Blok: „Een nalatenschap is nooit te groot of te klein. Met een paar honderd euro redden we al heel veel levens.”