Column

Jesse’s bloot camoufleert zijn emotionele afstandelijkheid

Beeld van de Week Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Vandaag: Jesse

Stel dat je baas je vraagt om samen met hem en al je collega’s in een kringetje te kijken naar een documentaire waarin hij halfnaakt rondhopt in zijn boxershort en waarin hij trouwens ook de kist van zijn te jong overleden moeder torst, zou je dan enthousiast zijn? Popcorn en cola erbij?

Zoiets vroeg Jesse Klaver aan zijn fractie. En aan zijn fans. ‘Jesse die je uitnodigt naar Jesse te komen kijken, dat heeft bijna iets gênants’, schreef Jesse er zelf over in de uitnodiging voor de première van Jesse, een film over Jesse, gemaakt door een vriend van Jesse.

Beetje gênant, inderdaad. En beetje Noord-Koreaans: samen met de leider naar de leider kijken. Narcistisch, exhibitionistisch — dat ook allemaal. Afijn, over de film is veel gezegd, politiek was het niet brisant, geloof ik. Maar de film is wel saillant als tijdsbeeld. Dan gaat het over het intieme dat niet intiem is.

Jesse liet zich maandenlang uit alle hoeken filmen door een pr-man. Hij raakte met hem bevriend. Sommige filmpjes kwamen op Facebook als campagnefilmpjes; de restanten vormen deze documentaire.

Het lijkt een film van dichtbij, letterlijk dan. De blote bast van Jesse Klaver duikt bijvoorbeeld twee keer op. De eerste keer draagt hij er nog een pantalon bij. Jesse spreidt zijn armen als Jezus zonder kruis. Zijn van Obama geleende shirt ligt op de bank. Een medewerker checkt zijn telefoon.

De tweede keer is ook de broek uit: Jesse in boxershort, net uit bed. Hij is waarschijnlijk de eerste politiek leider die zo is gefilmd; toch valt ook dit bloot nauwelijks op. Het betekent verder niets. Je krijgt de neiging om je telefoon te checken.

Dat naakt is geen toeval, Klaver ontbloot zich vaker. Op zijn Instagram-pagina plaatste hij foto’s van zichzelf in zwembroek. Ook is er een foto van Jesse in pyjama met eikeltjespatroon. Jesse is een soort stripper; de vraag is waarom. Doet hij een Poetin, zoals iemand opperde? Maar zijn torso is niet zo masculien.

Dit lijkt eerder op het tactisch-intieme van Justin Trudeau, de premier van Canada, die ook graag zijn bovenlijf toont. Trudeau heeft trouwens een eigen fotograaf die hem volgt, bijvoorbeeld als hij gaat joggen, om zo spontane ontmoetingen met gewone burgers vast te leggen.

Afstandelijkheid

Jesse’s bloot camoufleert eerder de emotionele afstandelijkheid. Gevoelige snaren, zoals de band met zijn vader, ontwijkt hij in de film. Inhoudelijk is het vluchtig. Blote bast, lege huls. Het strippen heeft iets geks. Zoals bevriend raken met de man die je betaald hebt om je continu te filmen ook iets aparts heeft.

Het is misschien een verouderde vorm van pr. Het intieme leek de munteenheid van deze tijd. Via Facebook en Instagram kan iedereen persoonlijke ervaringen omzetten in likes en views. Maar ieder weet inmiddels dat we daar vooral schone schijn tonen.

De quasi-persoonlijke Jesse laat de leegheid van zo’n levensopvatting zien. Zijn woorden en kleren zijn aan anderen ontleend. Ook in huiselijke setting — of zelfs als hij reflecteert op zijn moeders dood — komt hij wat geformatteerd over.

Jesse zelf schreef: ‘Op een gegeven moment merkte ik het niet eens meer dat hij achter de schermen vaak zijn camera liet doordraaien.’ Als dat zo is, merk je er weinig van.

Hij lijkt eerder een kind van een generatie die er bij voorbaat van uitgaat steeds te worden gefilmd en dus nooit precies zichzelf is. Wie opgroeit met reality tv en social media en, sinds kort, camera’s in reclameborden — kortom: met het besef dat de camera altijd loopt — die is steeds aan het acteren, steeds bezig met het plaatje.

Dat verklaart waarom zelfs intieme momenten gescript overkomen. En zelfs rouw is dan materiaal voor beeldregie. De echtheid zit dan in de teleurstelling als Jesse de voorlopige zeteluitslag hoort. Het is de domper van iemand die ging geloven in zijn eigen Instagram-timeline.

Maar het volk koos uiteindelijk geen leider om zijn pyjama of persoonlijke situatie. Dit intieme sorteert geen effect meer. Je kunt nu beter lak hebben aan het volmaakte plaatje. Een Jesse die privé in een Hummer zou rijden of die zijn vrouw soms slaat, zachtjes weliswaar, maar toch — die zou hoger scoren. Nu lijkt hij gewoon iemand die te veel met zichzelf bezig is, in plaats van, bijvoorbeeld, de wereld.