Column

Swingend vaarwel

Er klonk muziek op de Middenweg en dat kon maar één ding betekenen: een feestje in Huize Frankendael. Het oude buiten in de Watergraafsmeer is wel vaker het toneel van feesten en partijen. Dus stapte ik van mijn fiets af, een opkikkertje kon ik goed gebruiken. Opzwepende ritmen en zwoele saxofonen verdreven de somberte uit mijn hoofd. Gebloemde jurken fladderden op het grind. Als vanzelf kwamen mijn heupen in beweging en net als de uitgelaten blanke en zwarte mensen voor de buitenplaats moest ik lachen. Het statige bordes, de reusachtige eik, de beelden en fonteinen: het leven was mooi!

Toen pas zag ik de lijkwagen. De limousine leek er al een tijdje te staan en de chauffeur stond ernaast. Hij grijnsde onder zijn pet alsof hij nog nooit zoiets leuks had gezien als deze uitvaart. „Mooi hè?”, zei een oude blanke vrouw terwijl ze mijn arm beetpakte. „Zo gaat het in Suriname nou altijd. Je wordt in vrolijkheid ontvangen en in vrolijkheid weer uitgezwaaid.”

Acht zwarte mannen met leren hoedjes swingden het lichaam van de overledene rond. Een ander woord is er niet voor: de mannen swingden de overledene op hun schouders langs de menigte, heen en weer. Iedereen genoot rondom de lijkkist, die geen kist was maar een soort langwerpige rieten mand. Daarin de betreurde – of moet ik zeggen: de bevoorrechte?

Ze heette Noni Lichtveld. Ze was de dochter van de Surinaamse schrijver Albert Helman en de Nederlandse schrijfster Leni Mengelberg. Ze was kunstenaar geweest en had enige jaren in Huize Frankendael gewoond. Onder andere met haar sprookjesboeken over de spin Anansi had ze veel betekend voor de Surinaamse cultuur. Tot zover de feiten.

Per seconde was het of alles wat ik had gelezen over polarisatie, over white privilege en etnische spanningen verdampte

Belangrijker dan de feiten was voor mij de aanblik van de heupwiegende meute met al die glazen wijn – niks koffie met cake – waarin alle denkbare kleuren door elkaar liepen. Per seconde was het of alles wat ik had gelezen over polarisatie, over white privilege en etnische spanningen verdampte. Gewoon onwaar was. Een boosaardig verzinsel. Move over, identiteitspolitiek!

Tijdens het afscheid van de 88-jarige illustratrice danste het woord ‘dankbaar’ boven de hoofden; het bracht allen in eenzelfde milde stemming vol weemoed.

De zwarte dragers zongen de rieten mand met de bijbehorende deksel vierstemmig de lijkwagen in. „Halleluja”, klonk het. „Halleluja! Halleluja!”

Een jonge vrouw brak. Ze huilde en dat voorzag haar verdriet, juist vanwege de opgetogen blikken en refreinen om haar heen, van een extra glans. Alle soorten van tranen vloeiden hier samen in een swingend vaarwel.

Noni Lichtveld was volgens een aanwezige „hartstikke wit” geweest, maar wat deed dat ertoe? In deze orgie van bonte blijmoedigheid was kleur niets waard. Met haar eigenzinnigheid en energie had Noni de continenten samengebracht in een sfeer van hoop en harmonie.

Volgens deskundigen raakt Amsterdam meer en meer etnisch verdeeld; sommigen reppen van ‘segregatie’. Als dat zo is, dan wens ik de stad één grote Surinaamse begrafenis toe. Zou dat niet fantastisch zijn?

Auke Kok is schrijver en journalist.