Teruglezen: Twee doden en elf zwaargewonden op Sint-Maarten

We gaan dit liveblog afsluiten

We gaan dit liveblog sluiten en verder in een nieuw liveblog. We doen dat met een korte opsomming van de dag:

  • Op Sint-Maarten zijn twee doden gevallen toen het eiland werd getroffen door orkaan Irma. Ook zijn er 43 gewonden, van wie elf ernstig.
  • Voor de Nederlandse regering ontstond vrijdagochtend door rapportages een duidelijker beeld van de situatie op Sint-Maarten. De ontreddering is volgens premier Rutte enorm: "Een groot deel van de bewoners is verstoken van de eerste levensbehoeften."
  • Koning Willem-Alexander vertrekt zondag samen met minister van Binnenlandse Zaken en Koningsrijksrelaties Ronald Plasterk naar Curaçao.
  • Het Rode Kruis meldde vrijdagmiddag dat er voor 850.000 euro aan voorlopige donaties is binnengekomen. Zaterdag stuurt de hulporganisatie een vlucht met generatoren, dekzeilen, jerrycans en zonnepanelen naar Curaçao
  • De orkaan José heeft aan kracht gewonnen en valt nu in de vierde categorie, het op één na hoogste niveau.
  • Ondertussen in Florida

    'Waarschijnlijk niet iedereen op de hoogte van tweede orkaan'

    Het Rode Kruis en het leger waarschuwen op Sint-Maarten voor de tweede orkaan Jose die in aantocht is. Jose, inmiddels een orkaan van de vierde categorie, trekt in de nacht van zaterdag op zondag (lokale tijd) langs het eiland.

    Doordat de communicatiemiddelen op het eiland niet of nauwelijks functioneren, zijn niet alle inwoners op de hoogte van de tweede orkaan, aldus het Rode Kruis. "We proberen het zo veel mogelijk rond te vertellen", citeert het Rode Kruis rampencoördinator Hugo Rafaela, die op het eiland is. Ook de marine licht zoveel mogelijk mensen in, schrijft persbureau ANP.

    Het beroemde Maho Beach is weggewaaid

    Op de beelden van het uiteengereten Sint-Maarten viel piloten Laurens Dijxhoorn (30) en Marnix Huitema meteen iets op. Maho Beach, het beroemde strandje dat pal aan de start- en landingsbaan van het vliegveld ligt, is weggewaaid.

    Volgens de piloten zal het nog wel even duren voordat ze weer op Sint-Maarten mogen vliegen. Hoewel het puin en zand van de landingsbaan is geruimd, blijft het eiland met de tweede orkaan José in aantocht afgesloten van de buitenwereld.

    'We schuilden in de kast'

    Op het bovenwindse eiland Barbuda is de ravage na orkaan Irma enorm. De premier van het land schat dat meer dan 90 procent van de gebouwen is verwoest. Inwoners vertellen in onderstaande video dat ze onder meer schuilden in kasten toen de orkaan over het eiland raasde.

    Daklozen in Florida geëvacueerd

    In en rond de stad Miami worden meer dan 660.000 mensen opgeroepen om de stad te verlaten. Het gaat om de grootste evacuatie in de geschiedenis van de regio, zei burgemeester Carlos Giménez van de county Miami-Dade. In het gebied zijn 43 schuilkelders waar plaats is voor 100.000 burgers.

    In Miami-Dade County leven naar schatting duizend mensen op straat, maar tot nu toe zijn nog maar driehonderd daklozen geëvacueerd. Volgens de burgemeester laten veel daklozen zich vrijwillig naar één van de schuilkelders brengen, maar worden sommige ook gedwongen. Agenten maken daarbij gebruik van de 'Baker Act', een wet die het mogelijk maakt om mensen met een psychische stoornis voor 72 uur te hospitaliseren.

    Ron Book zet zich in voor de daklozen in de county en volgens hem is het zaak dat alle daklozen geëvacueerd worden. Tegenover persbureau AP laat hij weten “dat iedereen die tijdens Irma op straat blijft, zal sterven”.

    'We willen zeker zijn dat we veilig zijn'

    Annemarie Coevert, yoga-docente in opleiding, woont in Fort Myers in het zuidwesten van Florida, maar is inmiddels vertrokken. Ze is nu in Alabama, een staat ten noorden van Florida, waar ze samen met haar man, schoonvader en kat in een hotelkamer in Dothan logeert.

    “We zijn in de nacht van woensdag op donderdag hier naartoe gereden. Woensdag overdag stonden de snelwegen al vol en ’s nachts was het rustiger.” Het was niet makkelijk om een hotelkamer te krijgen, ze moesten tien hotels bellen voor ze een kamer hadden.

    “Het is hier echt een gekkenhuis van mensen die Florida ontvlucht zijn. De schappen in de supermarkt raken hier steeds leger en in de Starbucks waar ik gisterochtend koffie ging halen, was al het eten op. Ze zijn hier natuurlijk niet voorbereid op al die mensen.”

    Verder landinwaarts

    Op de eilanden ten zuiden van Florida moeten mensen evacueren en in delen van Miami wordt mensen ook verplicht te vertrekken. Annemarie vertrok uit eigen beweging. “Wij hoefden ons huis niet zelf te beschermen tegen de orkaan, omdat we in een huurappartement wonen. Maar mijn schoonvader heeft een koophuis, hij heeft zijn ramen gebarricadeerd en zandzakken voor zijn huis gelegd. Ik heb mijn auto wel achtergelaten, maar ik ben bang dat er nog maar weinig van over is als we terugkomen.”

    De familie blijft niet lang in Alabama. De verwachting is namelijk dat Irma ook die staat nog bereikt als tropische storm. Om die reden rijdt het gezelschap morgen verder naar het nog verder landinwaarts gelegen Tennesse. “We willen zeker zijn dat we veilig zijn."

    Florida evacueert

    In Florida zijn inwoners nog volop bezig de staat te verlaten. Irma komt daar waarschijnlijk als een orkaan in de vierde categorie zondag aan land. Fotografen zijn nog in Florida en maakten onder meer foto's van lege schappen in supermarkten, rijen bij benzinestations en lege stranden.

    Lege schappen in een supermarkt in Florida. Foto Gregg Newton/ Reuters

    Bewoners slaan nog brandstof in voordat Irma over Florida trekt. Donderdag riep de gouverneur nog op om alle benzinestations zo lang mogelijk open te houden. Foto Brian Blanco/ AFP

    Hoewel de stranden leeg zijn, blijft de kustwacht voorlopig op haar post om op Miami Beach. Foto Bryan Woolston/ Reuters

    Plasterk: Twee doden en elf zwaargewonden op Sint-Maarten

    In de nasleep van orkaan Irma is een tweede dodelijke slachtoffer op Sint-Maarten gevallen. Dat maakte minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA) zojuist bekend op een persconferentie.

    Plasterk zegt dat een van de twee doden waarschijnlijk een natuurlijke dood is gestorven. De minister meldde ook dat er 43 gewonden zijn gevallen op het eiland, van wie elf ernstig. Ook zijn er 65 dialysepatiënten op Sint-Maarten, die vanavond en morgen door de luchtmacht worden overgebracht naar Aruba.

    Plasterk heeft vrijdagmiddag opnieuw telefonisch gesproken met de premier van Sint-Maarten. De premier heeft het bestaande verzoek om hulp van Nederland verlengd en het kabinet heeft dat ook ingewilligd. De premier van Sint-Maarten zei zich tegenover Plasterk nog altijd zorgen te maken om de openbare orde, maar heeft wel het idee dat die aan het verbeteren is. Het lokale bestuur is op dit moment 'zeer beperkt' actief, aldus Plasterk, die nogmaals benadrukte dat de verwoesting op het eiland enorm is.

    Plasterk zei dat hij en de koning zondag het commandocentrum op Curaçao zullen bezoeken. Indien mogelijk zal de koning ook afreizen naar Sint-Maarten, maar dat is op dit moment nog onzeker.

    'Vraag me niet hoe, maar niemand is gewond geraakt'

    Richard Franken heeft zijn generator aangezet en gebruikt de schaarse stroom om even te bellen. Afgezien van een studie in Nederland woont hij al zijn hele leven op Sint-Maarten. Hij heeft in zijn leven al in drie orkanen gezeten. “Maar dit was heel wat anders.”

    “Ik heb een heel sterk huis”, vertelt Franken, “dus ik had andere mensen gevraagd om naar mij te komen. Maar de stalen luiken popten er vanaf alsof het blik was. De laatste muur heb ik twee uur vastgehouden, terwijl mijn familie onder een matras lag.” Uiteindelijk begaf de muur het. “Dat was heel eng. Vraag me niet hoe, maar er is niemand gewond geraakt.”

    De wind was zo sterk dat containers en auto’s door de lucht werden geslingerd en nu midden op de straat liggen. “Het is zo’n rotzooi, en er komt weer een nieuwe orkaan die alles weer door de lucht zal laten vliegen.”

    Winkels geplunderd

    Volgens Franken zijn er veel mensen die alles zijn kwijtgeraakt en daarom gaan plunderen. “Militairen doen daar niets aan. Dat begrijp ik wel, want sommige mensen hebben helemaal niets.” Er is in zijn wijk één supermarkt met beveiliging. “Daar stonden toeristen in de rij om één voor één naar binnen te gaan.” Alle andere winkels zijn geplunderd. “Mensen liepen met tv’s over straat, en de Apple Store is natuurlijk helemaal leeggehaald.”

    Maar erger vindt Franken dat er ook mensen zijn die de wijken in gaan. “Een winkel is gewoon verzekerd.” Veel buren van Franken zijn bang dat ze beroofd zullen worden. “Ik heb honden, dus mij gebeurt dat niet.”

    Wegwezen

    De plunderaars spreken volgens Franken geen of slecht Engels. Ze slapen in lege gebouwen en gaan nu de huizen langs om spullen te stelen. Franken denkt dat het illegalen zijn. “Ze liepen naar me toe en wezen naar het huis tegenover het mijne, om te vragen of het leeg was. Ik vroeg waarom, maar ze zeiden niets en sprongen over het hek.”

    Donderdag is Franken gaan kijken of hij plunderaars tegen kon houden. “Ik heb in mijn hele wijk geen politieagent of militair gezien. Alleen op een groot kruispunt verderop stonden twee militairen met machinegeweren.”

    Franken is in principe alles kwijt. “Het enige waar ik nu aan denk is: pakken wat niet is weggevlogen en dan naar mijn zus.” Zij woont aan de andere kant van het eiland en haar huis staat nog wel. “Maar dan moet ik wel toestemming krijgen van de militairen.”

    Orkaan José is sterker geworden

    De orkaan José heeft aan kracht gewonnen en valt nu in de vierde categorie, het op één na hoogste niveau. Dat heeft het Amerikaanse National Hurricane Center gezegd, meldt Reuters, uit gegevens die een onderzoeksvliegtuig heeft verzameld.

    Op Sint-Maarten zijn inmiddels ruim 200 militairen actief voor het verlenen van noodhulp en het waarborgen van de openbare orde. Dat zei generaal-majoor Oppelaar vrijdag op een persbriefing van Defensie. Hij sluit niet uit dat in de komende dagen meer militairen naar Sint-Maarten gaan.

    Grimmige sfeer

    Het leger heeft controleposten ingericht en ondersteunt de lokale politie waar nodig, zei Oppelaar.

    Oppelaar bevestigde de verhalen over plunderingen op het eiland en dat dit soms tot een grimmige sfeer leidt. Wel zei hij dat er verder nog geen 'noemenswaardige incidenten' hebben plaatsgevonden, hoewel hij erkende dat er soms schoten op Hey eiland worden gelost. Het leger heeft het mandaat om op te treden indien noodzakelijk, zei Oppelaar.

    Twitter avatar DefensieOnline Min. van Defensie De militairen ter plaatse hebben als primaire taak hulpverlenen en veiligheid bieden. Tot de komst van #Jose blijven onze mensen dit doen.

    Het aantal doden op het Nederlandse deel van Sint-Maarten staat nog steeds op één, voor zover Defensie weet. Wel zijn er tientallen patiënten die dringend zorg nodig hebben. Het ziekenhuis op Sint-Maarten is nog operationeel, hoewel de stroomvoorziening niet stabiel is.

    ‘Het is alsof er een kernbom is ontploft’

    Ooggetuige Mike Bindraban, programmeur bij concertgebouw in Amsterdam, is opgegroeid op Sint-Maarten en is met zijn ouders, vrouw en kind op vakantie op het eiland.

    “Mensen snappen niet hoe groot de destructie is. Het is alsof er een kernbom is ontploft, en dat overdrijf ik niet. Er is geen blad aan de bomen meer.”

    Op het eiland wordt op grote schaal geplunderd. “Gisteravond zijn we gaan lopen hier in de buurt. We zagen mensen die koelkasten, tv’s, iPhone’s en zelfs auto’s en motorfietsen stalen.” Volgens Bindraban stond er een file richting de supermarkt. “Mensen kwamen met winkelwagens vol naar buiten. Alles namen ze mee: eten, chocola, toiletpapier, wat er nog over is aan drinken.”

    Slecht geregeld

    Bindraban voelt zich in de steek gelaten door de Nederlandse overheid. Informatie krijgt hij via de sms van zijn zusje in Nederland. “Als ik Binnenlandse Zaken bel, krijg ik steeds een heel lief vrouwtje, maar die weet er geen zak van. Het is zo slecht geregeld.”

    Het is belangrijk dat er snel een luchtbrug komt, zegt Bindraban. “De Fransen hebben dat al en evacueren mensen naar Guadeloupe. Ik begrijp niet waarom wij dat nog niet hebben. Het is schandalig hoe Plasterk dit aanpakt.” Boos voegt hij toe: “Ze kunnen wel aan de formatietafel lullen over allerlei bullshit, maar hier voltrekt zich een humanitaire ramp, en ze doen niets!”

    De vader van Bindraban is hartpatiënt en heeft medicijnen die gekoeld moeten worden. “Maar er is geen stroom, geen stromend water. De luchtbrug moet echt vandaag komen, want er komt weer een volgende storm aan. Leg dit alsjeblieft voor aan Plasterk of Koenders of wie dan ook. Dit is nul procent overdreven. ”

    Wat doen Irma, Jose en Katia de komende 24 uur?

    Irma, de grootste orkaan van de drie, trekt op vrijdagmiddag langs de noordwestkust van Cuba. Daar zijn toeristen donderdag geëvacueerd en veel bewoners zijn landinwaarts getrokken in afwachting van de orkaan. Verwacht wordt dat de orkaan zaterdagochtend Cuba voorbij is en verder gaat richting Florida.

    In Florida houden ze hun hart vast in afwachting van de orkaan. Irma komt daar waarschijnlijk als een orkaan in de vierde categorie zondag aan land. De Federal Emergency Management Agency (FEMA) waarschuwt voor grote verwoestingen in de staat en voorspelt dat verschillende delen van Florida zonder stroom komen te zitten.

    Irma trekt maandag verder naar het noorden over Georgia, Alabama en South Carolina als tropische storm, ten noorden van die staten zwakt de orkaan af tot een tropische depressie.

    In dit filmpje van de NASA kun je zien hoe Irma zich de afgelopen dagen ontwikkeld heeft.

    Jose
    Deze orkaan volgt hetzelfde pad als Irma. Dat betekent dat eilanden als Sint-Maarten en Anguilla op zaterdag en zondag opnieuw met een orkaan te maken krijgen. Dat voorspelt het National Hurricane Center. Het oog van de orkaan in de vierde categorie gaat niet over de eilanden heen, maar de wind aan de randen van het oog is het sterkst.

    In tegenstelling tot Irma trekt José als het de eilanden heeft gepasseerd de Noordelijke Atlantische Oceaan op, dus zal op het vaste land niet veel schade meer aan kunnen richten.

    Katia
    Dan ligt er ook nog een orkaan in de Mexicaanse Golf. De verwachting is dat Katia als orkaan in de derde categorie aan land komt in Mexico in de nacht van vrijdag op zaterdag en dan richting Mexico City trekt. Daar zwakt de orkaan af naar een tropische storm. De wind lijkt nog niet eens het ergste probleem te worden, zware regenval zou kunnen leiden tot overstromingen en modderstromen.

    Hulp komt op gang, 850.000 euro voor Rode Kruis

    Het Rode Kruis meldt op vrijdagmiddag dat er voor 850.000 euro aan voorlopige donaties is binnengekomen. Zaterdag stuurt de hulporganisatie een vlucht met generatoren, dekzeilen, jerrycans en zonnepanelen naar Curaçao, in de hoop dat vanaf daar zo snel mogelijk de Bovenwindse Eilanden bereikt kan worden.

    “Het is hartverwarmend om te zien wat de Nederlandse bevolking allemaal doet om geld op te halen,” zegt Rode Kruis perswoordvoerder Sandra van Houten. Er worden cupcakes gebakken, kinderen gaan langs de deuren om liedjes te zingen in de traditie van het Sint-Maartensfeest en er is sprake van dat het bakkersgilde NBOV een speciaal brood in de schappen legt waarvan de opbrengsten naar de eilanden gaan.

    Burgerinitiatieven

    Ook Michelle Witvoet kon niet stilzitten, toen ze de beelden zag van de verwoesting van Irma. Witvoet was twintig toen ze naar Sint-Maarten ging. Voor een paar maanden dacht ze, maar het werd een half jaar. Op de eerste dag die ze op het eiland doorbracht werd ze “verliefd op het eiland en verliefd op een persoon.” Die persoon was Jacob Streefkerk, gitarist van Orange Grove, een reggaeband die bekendheid geniet in het Caraïbisch gebied.

    Nu het eiland waar ze beiden zo van houden in puin ligt, besloten ze een benefietconcert te organiseren. Op 12 oktober zal een legio bands, DJ’s en kunstenaars muziekhal Annabel in Rotterdam omtoveren tot een groot feest voor het goede doel. Ziggi Recado, Brainpower en Kris Berry hebben al toegezegd samen met Orange Grove op te gaan treden.

    Vanwege grote interesse verwacht Witvoet dat de ruim duizend kaarten voor het benefiet uitverkocht zullen raken. “We zijn nu aan het overdenken of we nog een tweede avond gaan organiseren in Paradiso in Amsterdam.”

    Dodental op Franse eilanden loopt op naar negen

    Negen mensen zijn omgekomen door orkaan Irma op de Franse eilanden Saint Martin en Saint Barthelemy, zeven mensen worden nog vermist. Dat heeft de Franse minister van Binnenlands Zaken Gerard Collomb vrijdag bekend gemaakt, meldt Reuters. Donderdag stond het dodental nog op acht. Het aantal gewonden is opgelopen naar 112.

    Koning Willem-Alexander brengt bezoek aan Curaçao

    Koning Willem-Alexander vertrekt zondag samen met minister van Binnenlandse Zaken en Koningsrijksrelaties Ronald Plasterk naar Curaçao, meldt de Rijksvoorlichtingsdienst. Daar worden ze geïnformeerd over de hulpverlening die vanaf het eiland wordt verleend aan de Bovenwindse Eilanden. Ter plekke wordt bekeken of het mogelijk is om Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius te bezoeken.

    De koning zei vrijdag dat hij niemand in de weg wil lopen tijdens zijn bezoek. "Hulpverlening, noodhulp is nu het allerbelangrijkste en als ik iemand in de weg loop, dan is mijn bezoek niet relevant", zei de koning volgens ANP.

    Britse leger stuurt troepen naar overzeese gebieden

    Het Britse leger stuurt vrijdag meer troepen en materieel naar de getroffen Britse Maagdeneilanden om te helpen in de gebieden die door orkaan Irma zijn getroffen. Twee militaire transportvliegtuigen met benodigde apparatuur zijn vrijdag vertrokken. Donderdag stuurden de Britten al twee schepen met onder meer tenten en waterzuivering systemen.

    Op de Britse Maagdeneilanden heeft gouverneur Gus Jaspert de noodtoestand uitgeroepen. In een audiobooschap op Facebook zei Jaspert dat zijn hart brak bij het horen van het nieuws over doden en gewonden in het gebied.

    Florida maakt zich op voor Irma

    In het zuiden van de Amerikaanse staat Florida worden honderdduizenden mensen geëvacueerd. Volgens computermodellen van het centrum voor orkanen (het National Hurricane Center, NHC) zal de tropische storm Irma op zondagochtend - of mogelijk al zaterdagavond - langs de dichtbevolkte zuidoostkust van Florida trekken. Langs die kust wonen meer dan zes miljoen mensen, in onder meer Miami en Palm Beach.

    Inwoners worden verplicht verder landinwaarts te trekken. Ook het landhuis van president Trump, Mar-a-Lago, moest worden ontruimd.

    Foto David Goldman/AP

    Foto Mark Wilson/Getty Images/AFP

    Irma trekt verder

    Orkaan Irma trekt nog altijd door het Caraïbisch gebied, maar de storm lijkt een beetje aan kracht te hebben ingeboet. Het Amerikaanse centrum voor orkanen (NHC) spreekt van een categorie 4. Daarmee is Irma nog altijd een "zeer krachtige tropische orkaan", met windsnelheden tot 250 kilometer per uur.

    De storm beweegt ten noorden van Cuba en heeft een koers in noordwestelijke richting. Naar verwachting zal Irma dit weekend de Amerikaanse staat Florida bereiken, waar de eerste waarschuwingen inmiddels al zijn afgegeven.

    Twee andere orkanen worden juist sterker. De stormen José en Katia bevinden zich in hetzelfde gebied als Irma.

    Rutte: 'We laten Sint-Maarten niet in de steek'

    Voor de Nederlandse regering ontstaat door rapportages een duidelijker beeld van de situatie op Sint-Maarten, vertelt premier Mark Rutte vrijdagochtend tijdens een persconferentie. De ontreddering is volgens hem enorm: "Een groot deel van de bewoners is verstoken van de eerste levensbehoeften."

    De premier sprak vanochtend met betrokken ministers tijdens een crisisberaad over de hulpverlening op het eiland. Tijdens de persconferentie kon hij niet meer zeggen over de slachtoffers.

    "We laten Sint-Maarten niet in de steek", zegt premier Rutte. Nederland zal zijn verantwoordelijkheid nemen in de hulpverlening. Die hulp kan worden verstrekt via de haven en het vliegveld: hulpschepen hebben goederen kunnen lossen in de haven en een eerste transporttoestel is geland. "Nu moeten we snel voedsel, water en medicijnen aanleveren. De volgende orkaan is ook in aantocht." De orkaan José zou Sint-Maarten aan de bovenkant van het eiland passeren.

    Bestuurlijke bijstand

    Demissionair minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) zegt dat op het eiland 35 militairen aanwezig waren. Honderd militairen kwamen vanochtend aan, nog eens honderd zijn onderweg. "Met deze groep kunnen de taken worden gedaan. Als het nodig is, kunnen we nog meer mensen naar het eiland brengen." Bij het ministerie van Defensie wordt vanmiddag een technische briefing gehouden.

    Volgens Rutte moeten de militairen zorgen voor hulpverlening en de distributie van voedsel en water, maar hebben zij ook een taak in de veiligheid. Gevraagd naar de plunderingen op het eiland noemt hij de situatie "ernstig". "Het bestuur kan moeizaam de eigen taken uitvoeren." Nederland levert daarom naast militaire ook bestuurlijke bijstand.

    Herstel Franse Antillen zal "meer dan 200 miljoen euro" kosten

    De kosten van de schade die de orkaan Irma heeft veroorzaakt op de Franse Antillen zullen naar verwachting "veel hoger" zijn dan tweehonderd miljoen euro, een bedrag dat eerder werd geraamd.

    Voor een "cycloon die door deze regio raast" stond volgens de Franse publieke herverzekeraar Caisse Centrale de Réassurance (CCR) een geschat bedrag tussen de honderd en tweehonderd miljoen euro. Maar Irma "is veel sterker" dan verwacht, en dus "moeten we er rekening mee houden dat ook de kosten een stuk hoger zullen liggen", vertelt de directeur Bertrand Labilloy in een uitzending van televisiezender CNews.

    CRR is gespecialiseerd in natuurrampen. In het interview zegt Labilloy dat de analisten klaar staan om te vertrekken. "Zodra het vliegveld van Sint-Maarten weer geopend is, zullen zij naar het getroffen gebied afreizen. Vooralsnog wordt de prioriteit gegeven aan de hulpverleners." Het opnemen van de schade zal volgens hem "een twee, drie maanden in beslag nemen."

    Ministers komen bijeen in crisisberaad

    Vrijdagochtend komen Nederlandse ministers bijeen in het Nationaal Crisis Centrum om de hulpverlening op de bovenwindse eilanden te bespreken. Onder leiding van premier Rutte overleggen de demissionair ministers Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken), Stef Blok (Veiligheid en Justitie), Jeanine Hennis (Defensie) en Melanie Schultz (Infrastructuur en Milieu) de stand van zaken rond de hulpverlening. Zij kijken ook of extra maatregelen nodig zijn op de eilanden die zijn getroffen door de orkaan Irma.

    Ooggetuige: 'Het is nu niet veilig op Sint-Maarten'

    Lucas Berman is op Sint-Maarten. Hij levert via WhatsApp in een gesproken bericht een ooggetuigenverslag over de huidige situatie op het eiland:

    "Het is hier niet veilig op Sint-Maarten. Overal wordt geplunderd, overal zijn groepjes mensen die aan het jatten zijn. Zij zijn gewapend, sommigen met vuurwapens."

    Eerder maakte ook AFP melding van plunderingen op Sint-Maarten. De Franse minister van Overzeese Gebieden Annick Girardi zei tegen het persbureau dat "een plundering zich voor mijn ogen voltrok".

    Volgens Berman is veel behoefte aan bouwmaterialen en andere goederen: "Er moeten spullen worden gestuurd: spaanplaten, schroeven en schroefmachines om huizen dicht te maken, zodat ze weer bewoonbaar zijn voor mensen. Zodra mensen hun huis weer in kunnen, kan de normale gang van zaken weer beginnen. Belangrijk is ook dat er geen elektrische infrastructuur meer is, helemaal niets. Dat betekent dat iedereen gebruikmaakt van zijn generator. Er is diesel nodig om de generatoren bij te vullen zodat mensen elektriciteit hebben."

    Geen communicatie, geen gezag

    Een groot probleem is het gebrek aan communicatie, zegt hij: "Niemand weet wat er aan de hand is, want er is geen radio. Er is geen radiotoren. Er moet een soort noodzender worden geïnstalleerd, door de mariniers, door het leger, door de overheid hier. Dan weet men wat er aan de hand is en kunnen instructies worden gegeven aan de burgers hier op het eiland. Want op dit moment weet niemand wat er aan de hand is, wie of wat er komt. Af en toe werkt het internet, dan kunnen we zien wat er aan de hand is. Maar een heleboel mensen hebben geen telefoon meer. Zij kunnen alleen naar de radio luisteren in hun auto - als hun auto het nog doet."

    Berman vervolgt: "Dan is het ook nog zo dat er op dit moment totaal geen gezag is. Er zijn veel te weinig mariniers of militairen op het eiland." Vrijdagochtend kwamen honderd Nederlandse militairen aan op Curaçao, die zullen doorreizen naar Sint-Maarten, "maar er moeten er echt duizenden komen. Tweeduizend, drieduizend man. En mensen die kunnen klussen, timmeren, om het hier weer een beetje leefbaar te maken. Want die mensen zijn hier niet." De paar aannemers die op het eiland wonen, zullen volgens hem snel de handen vol hebben.

    "Verder is hier totaal geen gezag, het is hier ieder voor zich. Het is een Walking Dead 'in real life', alleen dan zonder zombies. Ik meen het serieus. Iedereen is zichzelf hier aan het beveiligen in kleine clubjes, met een paar machetes waarmee je normaal gesproken je tuin kapt, om maar niet beroofd te worden of om hun eigendommen te beschermen."

    Navraag bij de persvoorlichting van het Ministerie van Veiligheid en Justitie leert dat er "uiteraard oog is voor handhaving van de openbare orde".

    "Dus dat is wat hier gaande is", besluit Berman zijn gesproken bericht. "Hoe eerder hier mensen komen, hoe beter. Hoe sneller hier bouwmaterialen heen kunnen komen, hoe beter. En hoe sneller hier enige vorm van communicatie hersteld kan worden zodat mensen weten wat er gebeurt, hoe beter."

    Militairen en hulpgoederen gearriveerd op Curaçao

    Een vrachtvliegtuig van de Koninklijke Luchtmacht is vrijdagochtend op Curaçao aangekomen. Het KDC10-toestel heeft hulpgoederen aan boord voor de slachtoffers van de orkaan Irma. Aan boord zijn ook honderd militairen, meldt de Luchtmacht.

    Twitter avatar VlbEindhoven Vliegbasis Eindhoven KDC-10 geland op Curaçao. Uitladen opgestart voor hulp aan Sint Maarten. https://t.co/DNbuqzEtFa

    De goederen worden op Curaçao gelost en daarna met een kleiner transporttoestel, dat meer geschikt is om op slecht bereikbare start- en landingsbanen te landen, naar Sint-Maarten gebracht. Dat 'tactische' vliegtuig, een C-130, is inmiddels ook op Curaçao. Beide toestellen vertrokken donderdagavond vanaf vliegbasis Eindhoven.

    Waar bevinden de drie orkanen zich nu?

    Op dit moment zijn er drie verschillende orkanen actief boven de Atlantische Oceaan: Irma, José en Katia.

    Orkaan Irma bevindt zich bij de Turks- en Caicoseilanden en is op weg naar de zuidkant van de Bahama's en daarna naar Florida. Irma is nog altijd een orkaan van de zwaarste categorie 5.

    Foto: National Hurricane Center

    Daarnaast is een stuk oostelijker orkaan José aan kracht aan het winnen. José valt op dit moment in categorie 3 en raast naar verwachting dit weekend over Sint-Maarten heen.

    Here is a look at Cat 5 Hurricane #Irma, Cat 3 Hurricane #Jose and Cat 1 Hurricane #Katia this evening. More info: https://t.co/6jpWBbNruJ pic.twitter.com/Id3AfKx65s

    — NWS Corpus Christi (@NWSCorpus) 8 september 2017

    Voor de kust van Mexico is ook nog Katia actief, al valt die met orkaankracht 1 een beetje weg tegen al het geweld van Irma en wellicht José later. Maar orkaankracht 1 komt nog altijd overeen met de maximale windkracht van 12 op de Schaal van Beaufort.

    Twee gewonden op grotendeels gespaard Haïti

    Het straatarme Haïti lag niet op het pad van Irma, maar heeft wel te maken gekregen met de randen van de orkaan. Volgens de eerste berichten heeft Haïti ondanks hevige regenval en harde wind relatief weinig te lijden gehad van Irma. Wel zijn er in het noorden van het eiland twee gewonden gevallen toen een boom op hun huis viel.

    Ook zijn meerdere gebouwen beschadigd en een brug die Haïti en de Dominicaanse Republiek met elkaar verbindt ingestort.

    Amerikaanse ex-presidenten werven noodhulp

    De vijf nog levende ex-presidenten van de Verenigde Staten hebben een spotje gemaakt om geld te werven voor noodhulp na de orkaan Harvey die veel schade aanrichtte in Texas. Maar de werving wordt nu uitgebreid voor Irma, meldt de website van One American Appeal, zoals het initiatief van Barack Obama, de twee George Bushes, Bill Clinton en Jimmy Carter heet.

    Foto: One American Appeal

    De voorgangers van Donald Trump roepen het Amerikaanse publiek op om ruimhartig te doneren.

    Florida sluit kerncentrales

    Elektriciteitsbedrijf Florida Power & Light (FLP) zegt zijn twee kerncentrales te gaan sluiten voordat Irma aan land komt in de Amerikaanse staat.

    FLP-woordvoerder Rob Gould kon volgens Reuters op een persconferentie nog niet vertellen wanneer de kerncentrales precies dicht gaan en hoe lang ze dicht zullen blijven, omdat dat afhangt van de route van de orkaan.

    Het elektriciteitsbedrijf zegt 3 miljard dollar te hebben geïnvesteerd in de bescherming van het elektriciteitsnetwerk sinds de laatste zware orkaan in 2005 in Florida. Maar als Irma de voorspelde route af gaat leggen, zullen toch veel klanten zonder stroom komen te zitten, zegt Gould.

    Alle scholen en universiteiten dicht

    Gouverneur Rick Scott van Florida heeft alle overheidsgebouwen, scholen en universiteiten opgedragen dicht te gaan van vrijdag tot tenminste maandag.

    Zo wil hij verzekeren dat er zoveel mogelijk ruimte beschikbaar is om te schuilen en om zo nodig geïmproviseerde commandocentra in te richten.

    Testvliegtuigje geland op Sint-Maarten

    Op de zwaar beschadigde luchthaven van Sint-Maarten is een eerste testvliegtuigje geland. Het gaat om een klein toestel van de kustwacht van Curaçao met een klein detachement van extra politieagenten aan boord.

    Volgens marinecommandant Peter Jan de Vin toont dat aan dat het vliegveld bruikbaar is voor vliegtuigjes die zelfstandig zonder hulp van de verkeerstoren kunnen landen.

    Maar naar verwachting zullen pas zaterdagochtend de eerste extra militairen en hulpgoederen uit Nederland aankomen. Donderdagavond is weliswaar al een toestel vertrokken vanaf vliegveld Eindhoven, maar dat landt op Curaçao.

    De Vin zegt tegen de NOS te verwachten dat er tot en met zaterdag hulpgoederen naar Sint-Maarten kunnen worden gevlogen, daarna moet het vliegveld weer tijdelijk dicht vanwege de komst van orkaan José.

    Tweede marineschip afgemeerd

    Ook het marineschip Zr. Ms. Zeeland is inmiddels afgemeerd in de haven van Sint-Maarten. Het schip heeft een helikopter en bootjes aan boord om mensen en hulpgoederen aan land te brengen. Ook is er aan boord plek voor ongeveer honderd evacués.

    Eerder meerde het marineschip Zr. Ms. Pelikaan al af in de haven van Philipsburg.

    Vooral kleine eilanden getroffen

    De grotere landen in de Caraïben blijven redelijk gespaard. Het zijn de kleine eilandjes die de zwaarste klappen krijgen, schrijft NRC-redacteur Merijn de Waal:

    "Irma scheerde de afgelopen dagen echter steeds langs de werkelijk grote eilanden in het Caraïbisch gebied. Zo miste de orkaan donderdag eerst Puerto Rico, trok hij later op de dag verder ten noorden van Hispaniola (waarop Haïti en de Dominicaanse Republiek liggen), en deze vrijdag lijkt hij ook Cuba te gaan missen."

    Maar op kleine eilanden als Sint-Maarten, Barbuda en Aguilla is de ravage enorm.

    Nog een dode op Amerikaanse Maagdeneilanden

    Het dodental op de Amerikaanse Maagdeneilanden is gestegen naar vier, meldt regeringswoordvoerder Lonnie Soury. Het totaal aantal doden als gevolg van Irma komt daarmee op veertien.

    Soury zegt tegen Reuters bang te zijn dat het dodental op de Maagdeneilanden nog verder op gaat lopen. Er is veel schade op de eilanden, onder andere een belangrijk ziekenhuis is zwaar beschadigd.

    Mariniers houden orde op Sint-Maarten

    Nederlandse mariniers die al dichtbij het rampgebied waren, zijn hard aan de slag met het in beeld brengen van alle schade op Sint-Maarten en het bewaren van de orde, meldt de Koninklijke Marine.

    En orde houden is hard nodig, want volgens parlementsvoorzitter en oud-minister-president Sarah Wescott-Williams van Sint-Maarten zijn veel mensen alleen maar bezig om te overleven en doen ze er alles om aan eten en drinken te komen: "We moeten de massa's in toom houden", zegt ze tegen ANP.

    Wescott-Williams vertelt verder dat de ravage gigantisch is, ook al is er nog steeds geen compleet beeld van de situatie:

    "De verwoestingen door orkaan Irma op Sint-Maarten zijn zoveel erger dan bij alle eerdere orkanen die we hebben meegemaakt. We hebben nog steeds geen cijfers. Maar het is duidelijk dat de situatie heel erg is. We hebben een enorme klap gehad. Niemand had dit verwacht. Iedereen is verbaasd over de kracht van de orkaan."

    Ook op het minder zwaar getroffen Saba zijn Nederlandse militairen aan land gegaan om te helpen, onder andere met het vrijmaken van de wegen.

    Disneyworld blijft gewoon open

    De drie belangrijkste pretparken in Florida hebben vooralsnog geen plannen om te sluiten met de komst van Irma in het vooruitzicht. Walt Disney World, Universal Orlando en Sea World houden de situatie in de gaten, maar houden voor het weekend de gebruikelijke openingstijden aan.

    Wel kunnen mensen die al entreebewijzen hebben gekocht hun geld terugkrijgen als ze zich niet prettig voelen bij de dreiging van Irma. De orkaan komt naar verwachting zaterdag aan land in het zuiden van Florida en zal maandag het centrale gedeelte van de staat hebben bereikt waar de pretparken liggen.

    Totale dodental stijgt naar 13

    Irma heeft ook drie dodelijke slachtoffers op de Amerikaanse Maagdeneilanden gemaakt, melden de autoriteiten op de eilanden. Daarmee stijgt het totale dodental van de orkaan naar 13.

    Eerder was al bekend dat er een kind was omgekomen op Barbuda, één persoon op het Nederlandse deel van Sint-Maarten en vier op het Franse deel, één persoon op Anguilla en drie in Puerto Rico.

    Nationaal Rampenfonds stelt 2 miljoen beschikbaar

    Het Nationaal Rampenfonds maakt 2 miljoen euro vrij uit de eigen reserves voor de wederopbouw van Sint-Maarten. Organisaties kunnen een aanvraag indienen voor een bijdrage. Het rampenfonds bestaat sinds 1935, maar werft niet actief fondsen. Het vermogen bestaat uit giften die al dan niet per testament binnenkomen.

    In de afgelopen decennia was het Nationaal Rampenfonds onder meer actief na de overstromingen in het midden en zuiden van Nederland in 1994, de orkanen Luis en George in de jaren negentig op Sint-Maarten en na de vuurwerkramp in Enschede in mei 2000.

    Hulpoperaties komen op gang

    De hulpoperaties in de getroffen gebieden beginnen langzaam op gang te komen. Dat zei demissionair minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken (PvdA) donderdagavond in het programma Nieuwsuur.

    Er wordt volgens de minister de hele nacht doorgewerkt om het vliegveld op Sint-Maarten weer toegankelijk te maken voor militaire toestellen.

    Minister Plasterk: het gaat om drinkwater, voedsel, hygiëne. 'Een nare situatie.' Nederland gaat zorgen voor #noodhulp. #Irma pic.twitter.com/1hFdmWqQWo

    — Nieuwsuur (@Nieuwsuur) 7 september 2017

    Nieuw liveblog

    Welkom in een nieuw liveblog over de orkaan Irma. Het oude blog is hier terug te lezen.