Irma iets afgezwakt, nu op weg naar Florida

Orkaan

De grotere landen in de Caraïben blijven redelijk gespaard. Het zijn de kleine eilandjes die de zwaarste klappen krijgen.

De schade in Fajardo, Puerto Rico. Ricardo Arduengo/AFP

Terwijl Irma een spoor van verwoesting trekt door de Caraïben, breekt de orkaan en passant het ene na het andere record. Donderdagochtend meldde de Franse weerdienst dat de orkaan al 33 uur lang in de hoogste categorie-5 ingeschaald kon worden. De storm verbrak daarmee het vorige record van ‘supertyfoon’ Haiyan, die in 2013 dodelijk huishield op de Filippijnen. „Sinds het begin van het tijdperk van de satellietmetingen, vijftig jaar terug, hebben we wereldwijd nog nooit een storm gezien die zo lang zo heftig bleef”, stelde de Franse weerman Etienne Kapikian tegen AFP.

De orkaan blijft mede zo krachtig omdat zijn pad hem tot nu toe vooral over open zee heeft gevoerd. Zodra een orkaan boven land komt, stokt de watertoevoer van het stormsysteem en zwakt hij vaak af.

Ene eiland ontsnapt, andere niet

Irma scheerde de afgelopen dagen echter steeds langs de werkelijk grote eilanden in het Caraïbisch gebied. Zo miste de orkaan donderdag eerst Puerto Rico, trok hij later op de dag verder ten noorden van Hispaniola (waarop Haïti en de Dominicaanse Republiek liggen), en deze vrijdag lijkt hij ook Cuba niet vol te gaan raken.

Vooral het arme Haïti, waar dit soort natuurgeweld al snel tot hoge dodentallen kan leiden, lijkt zo relatief goed weg te zijn gekomen.

Het zijn vooral de kleinere eilandjes die de zwaarste klappen krijgen. En zelfs tussen zeer nabijgelegen eilanden kunnen de gevolgen van de storm sterk verschillen, zo laat het voorbeeld van Antigua en Barbuda zien. Woensdag, kort na het passeren van Irma, was premier Gaston Browne van het Britse Gemenebest-staatje (91.295 inwoners) nog optimistisch. Antigua was goeddeels gespaard gebleven. Browne: „Hoewel er wat schade aan woningen is, komt deze niet in de buurt van de vreselijke schade die gevreesd werd. Ons stukje van het paradijs blijft open om gedeeld te worden met mensen uit alle delen van de wereld.”


De premier moest toen echter nog naar Barbuda vliegen, het kleinste van de twee grote eilanden in zijn archipel, hemelsbreed 61,5 kilometer van elkaar verwijderd. Van dat bezoek keerde Browne terneergeslagen terug. „De situatie is er verschrikkelijk. Het eiland is compleet verwoest.” Op Barbuda bleek een tweejarig kind te zijn omgekomen en raakte circa 60 procent van de 1.400 inwoners dakloos. Wegen zijn veelal onbegaanbaar. De wederopbouw kan maanden, zo niet jaren duren, is de vrees.

Schade die de orkaan Irma heeft veroorzaakt op het Nederlandse deel van het eiland Sint-Maarten. Foto Gerben van Es/AP

Ook het verderop gelegen Britse overzeese gebied Anguilla werd zwaar getroffen. Op dit eiland met 15.000 inwoners viel één dode, zijn het vliegveld, scholen, opvangcentra en ziekenhuizen ernstig beschadigd en kan op 90 procent van de wegen niet gereden worden. Anguilla maakt deel uit van de zogeheten Leewards Eilanden, maar andere landen binnen deze archipel, zoals Montserrat en St. Kitts en Nevis, doorstonden de storm juist relatief goed.

Vannacht trok de orkaan eerst nog over de Turks- en Caicos-eilanden, een archipel met veel luxe resorts. Een deel van de toeristen kon tijdig naar huis vliegen. De achterblijvers wachtten op de eerste en tweede verdieping, achter dichtgespijkerde ramen in hun badkamers op de grote klap. Vrijdagochtend was er nog geen contact met deze eilanden mogelijk. Irma trekt de komende dagen verder over de Bahama’s: ook een zeer uitgestrekt eilandenrijk.

‘Logistieke uitdagingen’

„De diversiteit van het territorium stelt ons voor logistieke uitdagingen”, zegt noodhulpcoördinator Felipe del Cid van het Rode Kruis vanuit Panama-Stad. „Het duurt langer voordat we goed zicht krijgen. Ook al gaat het soms om plekken met relatief weinig mensen, je wilt aan alle getroffenen hulp kunnen bieden.”

Het Amerikaanse weerbureau NOAA schaalde Irma vrijdagochtend terug naar categorie 4. De storm lijkt zondag recht op het dichtbevolkte zuiden van de staat Florida af te stevenen. Verplichte evacuaties zijn daar inmiddels in volle gang. Voor wie nog twijfelt of hij echt weg moet, had de burgemeester van Miami Beach donderdag een duidelijke waarschuwing: Irma is „een nucleaire orkaan”, stelde hij.

Dit stuk is voor het laatst geupdatet op 08-09-2017 om 13.14 uur