Hongarije weert onderzoek naar mogelijk misbruik EU-subsidies

De Hongaarse premier Viktor Orbán saboteert Europees onderzoek naar de besteding van EU-subsidies in zijn land. Dat blijkt uit een interne briefwisseling, in handen van NRC.

Viktor Orbán. Foto Julien Warnand/EPA

De hotelkamers zijn geboekt, de vliegtickets liggen klaar. Een speciale missie van de commissie Begrotingscontrole van het Europees parlement reist volgens planning op 18 september naar Hongarije om daar onderzoek te doen naar mogelijk misbruik van EU-subsidies. Maar of het door kan gaan is onzeker: de Hongaarse regering van premier Viktor Orbán weigert elke medewerking.

Deze missie is „politiek gemotiveerd”, schrijft minister János Lázár aan europarlementariër Ingeborg Graesle die de onderzoeksmissie leidt. Lázár, minister in het kabinet van Orbán, verwijt Graesle dat ze zich laat sturen door de Hongaarse oppositie.

Tijdens de driedaagse missie wil het team van Graesle onder andere een bezoek brengen aan de met EU-subsidie (2 miljoen euro) aangelegde ‘nostalgische trein’ in het dorp waar Orbán woont en waar hij zijn privé-voetbalimperium heeft.

„Belachelijk”, vindt Lázár. „Dat u uit duizenden EU-gesubsidieerde projecten juist dat project kiest dat in een negatief daglicht is gesteld door de Hongaarse oppositie.”

Dankzij de Europese Unie krijgt Hongarije moderne straatverlichting, schreef correspondent Roeland Termote eind 2015. De entourage van de premier profiteert van dit soort miljoenenprojecten.

Oplopende spanning met de EU

In de uitgelekte briefwisseling is de toon aan Hongaarse zijde opmerkelijk bits. Het Europarlement zou „partijdig” zijn en zich met dit onderzoek mengen in de politieke campagnes, op weg naar de Hongaarse parlementsverkiezingen komende lente. „U heeft zich ter beschikking gesteld van de Hongaarse oppositie.”

Nadat de gemoederen deze week hoog opliepen legde Graesle woensdag de kwestie voor aan de voorzitters van de Europese Commissie en het Europees parlement.

De geplande missie – in totaal worden tien EU-projecten in Hongarije bezocht – komt op een moment dat de spanningen tussen Hongarije en de EU verder zijn opgelopen. Het EU-Hof verwierp woensdag het Hongaarse bezwaar tegen de verplichte opname van asielzoekers, waar Hongarije zich al twee jaar tegen verzet. En in augustus zorgde de vertrekkende Nederlandse ambassadeur in Hongarije voor een diplomatieke rel toen hij in een afscheidsinterview in de Hongaarse media verwees naar grootschalige corruptie in Hongarije.

Hongarije en Slowakije werden door andere EU-landen verplicht tot het opnemen van asielzoekers, maar vochten dat besluit aan. Het EU-Hof stelt nu ook dat ze vluchtelingen uit Griekenland en Italië moeten overnemen.

Stilzwijgen media doorbroken

Het land ontvangt jaarlijks zes miljard euro aan Europese subsidies. Onrechtmatig gebruik bleef lange tijd onderbelicht omdat veel Hongaarse media door strenge mediawetgeving van Orbán de laatste jaren aan banden zijn gelegd.

Maar nieuwe, onafhankelijke online-journalistieke platformen berichten de laatste twee jaar uitvoerig over hoe „de Orbán-kliek zich met EU-subsidies verrijkt”.

Vooral Orbáns nostalgische treintje groeide uit tot symbooldossier. Het rijdt vlak langs Orbáns voetbalarena. „Een politiek prestige-project,” aldus de Hongaarse oppositie. Tijdens een bezoek van NRC aan het treintje – september vorig jaar, in samenwerking met de NOS – waren alle perrons leeg en verlaten. „Pure verspilling van Brussels geld”, volgens Márton Gyöngyösi van de ultra-nationalistische Jobbik-partij, de grootste uitdager van Orbáns partij Fidesz.

De Orbán-regering ontkent alle aantijgingen over misbruik van EU-geld stelselmatig.

Tientallen christendemocraten in het Europees Parlement vinden dat Hongarije, vanwege schendingen van de rechtsstaat, rijp is voor sancties. Voor het eerst pleiten ze voor ‘de nucleaire optie’, schreef correspondent Stéphane Alonso in mei dit jaar.

‘Waar is de regering bang voor?’

„We moeten hier onderzoek naar doen”, vindt PvdA-europarlementariër Kati Piri, zelf van Hongaarse afkomst. „Dat wij als Europeanen met ons belastinggeld rechtstreeks een corrupt regime in Hongarije financieren verdient meer aandacht en verontwaardiging.”

Hongarije-rapporteur Judith Sargentini (GroenLinks) van het Europees Parlement is verbaasd over de tegenwerking door de Hongaren bij het geplande onderzoek in hun land. De Begrotingscontrolecommissie organiseert dergelijke missies met regelmaat in alle EU-landen. ,,Waar is de Orbán-regering bang voor?”, vraagt Sargentini. „Als je je als land goed voelt over je EU-bestedingen hoef je je toch geen zorgen te maken? Die missie moet daar gewoon heen.”

In Brussel heeft intussen de Hongaarse ambassadeur bij de EU missieleider Graesle bezocht en haar het voorstel gedaan om de missie uit te stellen tot na de Hongaarse verkiezingen. Een andere optie die de Hongaar voorstelt, is dat er een andere lijst van te bezoeken EU-projecten in Hongarije komt – ditmaal na overleg met regering.

De kwestie ligt nu op tafel bij de voorzitters van Europarlement en Commissie.