Column

Een dissident Kamerlid hou je haast niet tegen

De Haagse Stemming Vandaag is dag 176 van de formatie. Schrijf je in om de Haagse Stemming elke dag als nieuwsbrief te ontvangen.

VVD en CDA lieten Kamerleden beloven hun termijn uit te zitten. Toch zitten er nog genoeg potentiële dissidenten in de fracties. En waarom geeft Sybrand Buma de boze burger eigenlijk gelijk?

INSPANNINGSBELOFTE: Het was een kans die hij niet kon laten lopen. Dat verklaarde het inmiddels oud-VVD-Kamerlid Pieter Duisenberg toen hij na vijf maanden de Kamer alweer verliet om voorzitter te worden van lobbyclub VSNU. De reactie uit de VVD-top bestond uit wat minzame bedankjes. Een van de redenen, blijkt nu: vóór de verkiezingen tekende Duisenberg nog een verklaring waarin hij de intentie uitsprak zijn termijn vol te maken, zo ontdekte politiek redacteur Hugo Logtenberg. Juridisch betekent de verklaring niets, maar pikant is het wel. Ook het CDA liet Kamerleden zo’n verklaring tekenen. Bij zijn officiële afscheid gisteren kreeg Duisenberg overigens nog een kleine berisping van Kamervoorzitter Khadija Arib. Die benadrukte meerdere keren het jammer te vinden dat hij zo snel vertrekt,”omdat je partij en kiezers méér van je hadden verwacht.”

Zetelrovers: Nog een reden waarom de partijen hun Kamerleden een verklaring lieten tekenen: ze beloven daarmee ook bij vertrek hun zetel te zullen opgeven. Wederom is zo’n verklaring niet bindend: elk Kamerlid opereert immers “zonder last”. Maar duidelijk is wel dat de partijen er alles aan doen de fractie binnenboord te houden. Dat is in het komende kabinet extra prangend, omdat Rutte III maar leunt op de steun van 76 Kamerleden. Elke man of vrouw is dus cruciaal. Politiek redacteuren Thijs Niemantsverdriet en Marike Stellinga onderzochten het profiel van de mogelijke dissident. Zo zijn daar de ‘gewetensbezwaarde’, maar ook de ‘beroepsdwarsligger’ en de ‘vrijbuiter’. De usual suspects zijn al bekend, en kunnen zich verheugen op een jarenlang “mijn naam wordt genoemd”. Bijvoorbeeld CDA’er Pieter Omtzigt, die door oud-fractievoorzitter Pieter van Geel wordt vergeleken met slagroom: “Hoe harder je hem klopt, hoe stijver hij wordt.”

Natrap: Bij de SP worden de Kamerleden pas dissident als ze weer weg zijn. Nog geen week nadat voormalig Kamerlid Sharon Gesthuizen in haar boek felle kritiek uitte op haar voormalige partij, sluit een ander oud-Kamerlid zich daar vandaag aan: Tjitske Siderius. Haar opiniestuk staat in het Nederlands Dagblad, en richt zich daarmee dus niet direct op de traditionele SP-stemmer. Meer dan Gesthuizen richt Siderius haar kritiek specifieker op de huidige partijvoorzitter Ron Meyer, die er volgens Siderius geenszins in is geslaagd de partij opener en democratischer te maken. “Integendeel: de macht binnen de partij is gecentraliseerd bij slechts enkele personen, Kamerleden moeten uit de krant vernemen welke beslissingen er zijn genomen (geen transparantie), leden met kritiek worden geïsoleerd dan wel publiekelijk te kijk gezet.” Tegen NRC zegt Meyer in een reactie dat kritiek altijd welkom is, maar dat hij “wel een beetje klaar is met natrappende ex-Kamerleden”. Ondertussen verstuurde partijleider Emile Roemer gisteren zijn eerste nieuwsbrief na de zomer, waarin hij fel uithaalde naar het kabinet in wording. Over de onrust in zijn eigen partij: geen woord.

Digitaal oerwoud: Alsof je plotseling een overvolle brievenbus ontdekt, vol met blauwe enveloppen en aanmaningen. Zo omschrijft de Ombudsman de gemiddelde ervaring met het digitale platform van de overheid, MijnOverheid.nl. Pardon, denkt u? Inderdaad: lang niet alle Nederlanders zijn van het bestaan van het platform op de hoogte. Dat levert veel problemen op, beschreef de Ombudsman gisteren in een rapport. Verkeerd ontvangen toeslagen, onbekende boetes, oplopende schulden: zeker de digitaal minder vaardige burger wordt volgens de Ombudsman gedupeerd. Het is het zoveelste digitale overheidsproject dat kritiek krijgt of vastloopt. Niettemin beloofde het ministerie van Binnenlandse Zaken gisteren weer beterschap.

Radicaal midden? Is de burger terecht boos? Maandag zei Sybrand Buma dat in in zijn H.J. Schoolezing en Tom-Jan Meeus wilde hem graag geloven. Maar toen las hij de reacties onder een tweet van premier Mark Rutte over de slachtoffers van de orkaan Irma op Sint Maarten. Gescheld, getier, verwijten: als dit de gewone Nederlander van Buma was, vroeg je je toch af waarom de CDA-leider hem of haar zo op een voetstuk plaatste. Maar belangrijker nog: als een middenpartij als het CDA zo nadrukkelijk naar rechts verschuift, bewegen de partijen ter rechterzijde nog verder naar de flanken. “Zo rukt de populistische correctheid verder op.”

Irma: Orkaan Irma houdt ook Den Haag bezig. Gisteren werd een overleg over de situatie in Venezuela afgelast om de hulp aan de Bovenwindse Eilanden te coördineren. Vanochtend komen de betrokken ministers om 10:00 uur samen in het Nationaal Crisiscentrum in Den Haag. De formatieonderhandelingen worden er een uurtje voor uitgesteld.

Weken: Volgens De Telegraaf duurt het nog twee tot drie weken voor het nieuwe kabinet er is. Verder noemt de krant een hele reeks onderwerpen die in de onderhandelingen nog gevoelig liggen. Heel opvallend zijn die niet: dat asiel, defensie en klimaat belangrijk zijn ligt voor de hand. Wel gaat de kilometerheffing volgens de krant niet door en hoeft de NPO niet te rekenen op extra geld.

BUITEN HET BINNENHOF: Mark Rutte dineert vanavond in Brussel met voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Thema van de avond: de toekomst van de Europese Unie. Overigens kan Rutte zonder nieuw kabinet over de Nederlandse positie ook weer niet erg veel zeggen.

WAT WIJ VOLGEN: Ook dit gebeurt zonder nieuw kabinet toch alvast: de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezingen 15 maart. Vanwege de duizenden niet meegetelde stemmen en problemen voor kiezers in het buitenland is er genoeg te bespreken met minister Ronald Plasterk. @pimvandendool volgt het Kamerdebat voor ons vanavond.