Column

Een avond tussen hoop en vrees

Zap
Wachten op nieuws – gisteravond over orkaan Irma. De tv-kijker is het niet meer gewend.

Kris Berry zingt Oh Sweet St, Martin’s Land bij Pauw.

De hele avond hield de Nederlandse televisie zijn hart vast voor Sint Maarten, waar woensdagmiddag (Nederlandse tijd) orkaan Irma recht overheen raasde. Er waren extra journaals en aan het begin van de grote liveprogramma’s werd ruimte gemaakt voor de grootste natuurramp die het Koninkrijk in jaren trof. We waren voorbereid, de verslaggevers stonden klaar. Maar er was geen beeld en amper nieuws. En dat is wennen, in een tijd waarin de snelheid waarmee informatie tot ons komt nooit een probleem is (de kwaliteit van de informatie soms wel).

Woensdag moesten we het met bijna niks doen. Zo werd het een televisieavond tussen hoop en vrees, waarin we teruggezet leken te zijn naar een andere tijd: die waarin je moest wachten op nieuws.

Wat laat je zien als je niets kunt laten zien? De Wereld Draait Door (BNNVARA) toonde een apocalyptisch filmpje van The Weather Channel waarin een groot Amerikaans huis door stormkracht 5 tot bouwval wordt geblazen: instructief en angstaanjagend. Theaterdocente Dieudonnee Ostiana („Ik zit hier nu glammed up, met mijn hoedje en make-up, maar bezit niets anders dan wat ik aan heb en wat er in mijn koffer zit.”) was ’s ochtends aangekomen vanuit Sint Maarten. Ze had een buurvrouw gesproken die haar had verteld dat thuis haar auto beschadigd was en haar huis deels onder water stond. Ze woonde op de begane grond. Dat viel nog mee.

Het handvol telefoonfilmpjes en foto’s dat deze kant van de Atlantische Oceaan had bereikt, werd steeds weer herhaald. Elk programma had zijn eigen meteoroloog en elke meteoroloog had zijn eigen vergelijking: als er een schaal zes van orkanen bestond, zou Irma daar zeker in vallen. Als de reguliere schaal van Beaufort zo ver door zou lopen, zou je op windkracht 30 komen. Minister Plasterk kwam af en toe aan de telefoon, maar kon niets zeggen: „Het eiland is afgesloten van de rest van de wereld, dat is een akelig idee.”

Zo werd de avond van Irma een oefening in onwetendheid, voor de televisiemakers en de kijkers. Je realiseert je dan ook hoezeer je hecht aan concreet, getalsmatig nieuws. En hoezeer dat nieuws uiteindelijk draait om de kale vraag of er doden zijn gevallen – en hoeveel. Om te kunnen hopen op een ramp zonder verlies van mensenlevens. Om in gedachten deze orkaan een beetje te kunnen ordenen. Maar er kwam niets en – misschien een teken van de ernst van de situatie – er werd niet gespeculeerd over aantallen slachtoffers.

Er waren deskundigen. In Nieuwsuur (NOS/NTR) legde weerman Peter Kuipers Munneke uit dat de opwarming van de aarde niet per se méér orkanen veroorzaakt, maar dat ze door de stijging van de zeespiegel wel steeds gevaarlijker worden. RTL Late Night had minister Melanie Schultz van Haegen en ‘watergezant’ Henk Ovink.

Er waren bezorgde Antillianen, die soms al wat familie of vrienden hadden gesproken. Maar soms ook niet. Zangeres Kris Berry zei bij Pauw (BNNVARA) bezorgd dat haar familie „aan water” woonde. In hetzelfde programma kwamen de vele Haïtianen ter sprake die op het eiland wonen en de shacks waarvan je je niet kunt voorstellen dat er één zo’n storm overleeft. Er was een krakende telefoonlijn met het eiland. Het eerste benefietconcert werd aangekondigd. Halverwege Pauw was duidelijk dat er geen echt nieuws meer zou komen: Berry zong Oh sweet St. Martins Land, het volkslied van het eiland – het gironummer stond al onder in beeld.

De volgende ochtend, in het journaal van zeven uur, verschenen de eerste luchtfoto’s. Het zag er verschrikkelijk uit.