‘Bomen braken af en vlogen in het rond’

Sint-Maarten en Sint-Eustatius

Nederland zendt vliegtuigen met 100 militairen, voedsel en water naar Sint-Maarten, waar Irma „70 procent van de daken” van de huizen blies.

6 september, Sint-Maarten. Orkaan Irma laat een spoor van ravage achter. Foto: Jonathan Falwell/AP

Ebo Keuning stuurt een gesproken bericht via WhatsApp, want bellen gaat niet. „Er is geen bereik, niemand weet wat er aan de hand is”, zegt de advocaat donderdag. Hij staat voor de deur van een advocatenkantoor waar wifi is die sporadisch werkt. „De Franse kant is totaal weg”, zegt hij. „De Nederlandse kant gaat nog wel.”

Twee dagen na het hoogtepunt van orkaan Irma is het nog altijd moeilijk contact te krijgen met inwoners van Sint-Maarten. De belangrijkste communicatiemast is verwoest. Zelfs de satelliettelefonie was weggevallen, zei minister Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) donderdag tegen journalisten. De premier van Sint-Maarten kan volgens Plasterk zijn land niet besturen omdat hij geen communicatiemiddelen heeft. Het dak van zijn werkplek ligt er bovendien af.

Nu de orkaan Irma het Caraïbisch gebied achter zich heeft gelaten, rijst het beeld op van deels verwoeste eilanden, waarop de hulpverlening langzaam op gang komt en veel onduidelijk is. Er waren donderdagavond tien doden gemeld in het gebied, waarvan vier op het Franse deel van Sint-Maarten en één in het Nederlandse deel, die in totaal circa 80.000 inwoners tellen. Er zijn volgens Plasterk „enkele gewonden”. De Nederlandse regering kwam donderdagavond met deze informatie, veel later dan de Franse regering. Waarom het in Nederland langer duurde, kon Plasterk donderdag niet zeggen.

Freddy Gutierrez woont op Sint-Maarten, waar hij in een casino werkt. „We hebben het overleefd, we zijn oké, maar het eiland is een complete ramp.” Hij schat dat 70 procent van de huizen geen dak meer heeft. Gutierrez zag nog geen agenten of militairen op straat.

Ook advocaat Ebo Keuning heeft maar weinig hulpverleners gezien en „nauwelijks geüniformeerde mensen”, zegt hij via WhatsApp. Die zijn hard nodig, meent hij, omdat hij bewapende mensen heeft gezien die aan het plunderen waren. Ook Plasterk sprak over signalen van plunderingen.

Donderdag zijn twee vliegtuigen met honderd militairen, voedsel, water en andere hulpmiddelen vanuit Nederland vertrokken. Ook is er donderdag een marineschip aangemeerd, dat materieel aflevert waarmee herstelwerkzaamheden kunnen worden gedaan, zoals een heftruck, een bulldozer, rubberboten en een ambulance. Er waren van tevoren ook al honderd militairen naar het gebied gestuurd, die onder meer de belangrijkste toegangswegen vrij probeerden te krijgen. Defensie stuurde verder een vliegtuig dat kan landen op moeilijk terrein en dat waarschijnlijk vrijdag voedsel en water zal afleveren. In het weekend zullen ruim vierhonderd Nederlandse militairen actief zijn, verdeeld over Sint-Maarten, Saba en Sint-Eustatius.

Het Rode Kruis had donderdag 26 mensen ter plaatse, die er al waren voordat het noodweer losbarstte. De organisatie wil nog zeker 25 hulpverleners sturen, maar weet niet of dat vrijdag al lukt omdat onduidelijk is of het vliegveld dan al weer in gebruik is.

De storm barstte in de nacht van dinsdag op woensdag eerst los boven Sint-Eustatius. „Het zwaarste moment was net na vier uur ’s nachts”, zegt Mercedes Lopes-Spanner van het rampencomité van Sint-Eustatius. „Het was verschrikkelijk, de bomen braken en vlogen in de rondte. Allerlei voorwerpen vlogen door de lucht.”

Elektriciteitspalen liggen om

Er zijn nog geen gewonden gemeld op Sint-Eustatius, waar de schade langzaam duidelijk wordt. „Bomen over het hele eiland zijn ontworteld en blokkeren de wegen. We hebben een flink aantal daken verloren en de meeste elektriciteitspalen liggen om.”

Hoewel volgens Lopes-Spanner donderdagmiddag de elektriciteit op ongeveer een kwart van het eiland was hersteld, deden telefoonlijnen en internet het nog steeds niet of nauwelijks. „Voedsel komt normaliter vanaf Sint-Maarten of Miami, maar Sint-Maarten is verwoest en Miami bereidt zich voor op de storm. Bovendien is de zee te woest en is de haven onbegaanbaar.”

Het rampencomité is nu druk bezig met de politie en Nederlandse militairen puin te ruimen, voordat orkaan José op zaterdagochtend voorbij komt. Ze proberen het puin te verzamelen en met aarde af te dekken. „We willen voorkomen dat het puin gaat rondvliegen als de volgende orkaan komt.” Gevraagd naar diefstal, waar op Sint-Maarten sprake van zou zijn, zei Lopes-Spanner dat er op „Statia”, zoals Sint-Eustatius liefkozend wordt genoemd, niets gebeurd was. „Mensen kennen elkaar allemaal, dus niemand plundert.”

Op Sint-Maarten maakt Keuning zich ook zorgen over de naderende orkaan José, die vermoedelijk kracht drie zal hebben. „Er komt een nieuwe storm, dus er moeten echt, echt mensen op straat komen’’, sluit hij zijn WhatsApp-bericht af.