Alleen Schipholbaas vindt dat Schiphol het goed doet

Luchtvaart

Kan Schiphol nog groeien? Kamerleden spraken met de luchtvaartsector over hoe Schiphol de grens bereikte en hoe het nu verder moet.

Afgelopen zomer was er sprake van grote drukte op Schiphol. Foto ANP / Bart Maat

De BV Nederland kwam weer vaak voorbij, donderdagmiddag in de Tweede Kamer. Een discussie over Schiphol kan niet zonder vermelding van het belang van de luchthaven voor de nationale economie. Dankzij het netwerk van home carrier KLM heeft Schiphol zich ontwikkeld tot een mondiaal knooppunt. Dat trekt internationale reizigers en bedrijven naar Nederland.

Nu Schiphol de grenzen van de groei – afgesproken met omwonenden en overheden om de omgeving leefbaar te houden – bereikt, wordt het economische belang bedreigd. Dat zorgt voor vragen: kan Schiphol verder groeien? Zo ja, hoe dan? Wat wordt de rol van Lelystad Airport, open vanaf april 2019?

Dus was er donderdag een vier uur durende hoorzitting in de Tweede Kamer, met maar liefst zestien sprekers. Centraal stond de vraag: hoe ging en gaat Schiphol om met het zogenoemde selectiviteitsbeleid, afgesproken in 2008 door alle polderpartijen van de zogeheten Alderstafel? Schiphol zou voorrang geven aan verkeer dat bijdraagt aan de rol van Schiphol als knooppunt (ofwel hub, ofwel mainport). Concreet gaat het om intercontinentale vluchten en zakelijke vluchten binnen Europa. Geen ‘pretvluchten’ naar Malaga.

Vurig en openhartig

Eigenlijk was er maar één spreker die vond dat Schiphol de afspraak over selecte groei is nagekomen. Vurig en openhartig – „Ik word er een beetje emotioneel van” – verdedigde Schipholtopman Jos Nijhuis zijn beleid. Zijn mogelijkheden om te sturen zijn beperkt en Eindhoven Airport is sterk gegroeid. Probleem is echter dat maatschappijen die vanaf Eindhoven zijn gaan vliegen, zoals Ryanair, geen ruimte achterlieten op Schiphol.

Volgens andere partijen, zoals pilotenbond VNV en omwonenden, is het beleid „volledig mislukt”. Budgetmaatschappijen easyJet en Vueling kregen veel ruimte, en ook de Golfmaatschappijen werden door Schiphol gelokt met bonussen.

De enige oplossing, zo was de teneur, is om het selectiviteitsbeleid alsnog uit te voeren. Vakantievluchten moeten naar Lelystad, om ruimte te maken op Schiphol. Meer regie door de overheid is nodig.

Er zijn nog wel een paar hobbels.

De gehanteerde indeling voor het selectiviteitsbeleid is arbitrair. Nijhuis en bewonersvertegenwoordiger Cees van Ojik hanteren totaal verschillende cijfers. De grens tussen zakelijk en vakantieverkeer is achterhaald, nu budgetmaatschappijen ook veel zakelijke reizigers vervoeren. Het motief van een passagier is geen eenduidig criterium. Beter is om te kijken naar de omvang of de milieuschade van een vliegtuig. Met schonere, stillere, grotere en vollere vliegtuigen hoeft het aantal vluchten niet te groeien.

Lastig is ook de onduidelijkheid over Lelystad. Transavia wil er best heen, maar niet zo lang de spelregels onbekend zijn. Groei is alleen mogelijk als het luchtruim opnieuw wordt ingedeeld, en dat duurt nog jaren. De nu geplande lage vliegroutes leiden tot breed verzet op de Veluwe en in diverse provincies. Volgende week komen actiegroepen naar de Kamer.