Hoe Europese politici zich door de Azeri laten fêteren

Corruptie Raad van Europa

Nieuwe onthullingen tonen aan dat ‘kaviaardiplomatie’ omvangrijker was dan gedacht. De Azerbeidzjaanse elite sluisde miljarden weg.

President Ilham Aliyev en first lady/vicepresident Mehrban Aliyeva. Foto Andrej Isakovic/AFP

En weer duikt er een naam op van een Europese politicus die betaald is door Azerbeidzjan om het land een positief imago te geven.

In 2013 ontving de Duitse christen-democraat Eduard Lintner 61.000 euro nadat hij twee weken eerder uit het land was teruggekeerd als waarnemer bij de verkiezingen. Die voldeden volgens hem aan internationale standaarden, terwijl officiële waarnemers kritisch waren over de stembusgang in de Kaukasische oliestaat.

Lintners naam duikt op in bankgegevens van de Danske Bank die zijn gelekt naar de Deense krant Berlingske. Tussen 2012 en 2014 blijkt Azerbeidzjan via Britse brievenbusmaatschappijen bijna 2,5 miljard euro te hebben besteed aan luxeaankopen, privéscholen voor kinderen van de Azerische elite, maar ook aan betalingen aan lobbyisten en politici.

Het regime van president Ilham Alijev wordt al jaren beschuldigd van corruptie en mensenrechtenschendingen en lijkt nu Groot-Brittannië te hebben gebruikt om zwart geld weg te sluizen en invloed te kopen.

Nadat Lintner in 2009 stopte als Duits parlementariër, en als afgevaardigde in de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa, richtte hij een stichting op voor de bevordering van de Duits-Azerische relaties. Deze stichting blijkt 819.500 euro van Azerbeidzjan te hebben ontvangen. Gedurende zijn tijd bij de Raad van Europa, die toeziet op naleving van de mensenrechten, werd Lintner er al van beschuldigd mild te zijn voor Azerbeidzjan. Volgens The Guardian stelt Lintner dat de 61.000 euro die aan hem werd overgemaakt eveneens ten gunste kwam van de stichting.

Lintner voegt zich met zijn ontkenning van persoonlijk gewin bij de Italiaanse christen-democraat Luca Volontè. Dit voormalige prominente lid van de Parlementaire Vergadering bekende vorig jaar miljoenen euro’s van Azerbeidzjan te hebben ontvangen. Voor „politiek advieswerk”, verklaarde zijn accountant. Italiaanse aanklagers stellen dat Volontè werd betaald om een kritisch rapport van de Parlementaire Vergadering, over de behandeling van politieke gevangenen, in 2013 van tafel te krijgen.

De geruchten zijn al jaren oud. Maar nu een Italiaanse politicus heeft verklaard miljoenen van Azerbeidzjan te hebben aangenomen, kan een onderzoek volgens ruim zestig parlementariërs niet langer uitblijven, schreef correspondent Stéphane Alonso begin dit jaar.

In deze zaak wordt ook de huidige voorzitter van de Parlementaire Vergadering genoemd. Dat is de Spanjaard Pedro Agramunt, destijds rapporteur voor Azerbeidzjan. Agramunt wordt dit najaar mogelijk afgezet nadat hij in maart met een Russisch regeringsvliegtuig een omstreden bezoek bracht aan de Syrische dictator Assad. Dat bezoek is de directe aanleiding, maar het vermoeden dat ook Agramunt is gevallen voor de charmes van de Azerische ‘kaviaardiplomatie’ ligt mede ten grondslag aan zijn dreigende ontslag. De term werd gemunt nadat Azerbeidzjan westerse politici bleek te fêteren met horloges en tapijten van duizenden euro’s. Zo bleek het tapijt dat de burgemeester van het Franse Cognac tijdens een bezoek had ontvangen na taxatie 7.000 euro waard. Sinds de betalingen aan Volontè is duidelijk dat het om grotere bedragen gaat. Het Londense pr-bureau van Eckart Sager, een voormalige producent van nieuwszender CNN, blijkt bijna twee miljoen euro te hebben ontvangen om het Azerische imago op te vijzelen.

Het vertrouwen in de parlementschef van de Raad van Europa werd in april dit jaar opgezegd. Pedro Agramunt mag daarom geen officiële bezoeken en verklaringen meer afleggen namens de vergadering.

Mede op initiatief van Tweede Kamerlid Omtzigt (CDA) is de Parlementaire Vergadering een onderzoek begonnen naar corruptie binnen de eigen gelederen. Omtzigt: „Het probleem blijkt nog groter dan we dachten. Ik kan geen voorspellingen doen over de namen die nog naar boven komen, maar volgens mij zijn we niet bij het einde van de onthullingen.”