Cultuur

Interview

Interview

‘Probeer het maar eens, echt dankbaar zijn’

Ernst-Jan Pfauth (31), uitgever van De Correspondent, heeft tal van zelfhulpboeken gelezen, maar werd er niet gelukkig van. Daarom schreef hij er zelf maar eentje. „Een dutje doen tijdens het werk is nu nog taboe, maar ik geloof echt dat dat heel goed is.”

Elke ochtend maakt Ernst-Jan Pfauth een lijst van de drie dingen die hij die dag gedaan wil hebben. Pas als de eerste taak af is checkt hij zijn mail. „Meestal rond een uur of twaalf.” Pfauth heeft zich aangeleerd zo efficiënt mogelijk te werken, vertelt hij, met zo min mogelijk afleiding. Zijn smartphone staat altijd op niet storen.

Zo is zijn kans om in een flow te komen het grootst, zegt hij. ’s Middags onderbreekt hij zijn werk voor een wandeling, „daarna ben ik scherper”. Elke avond schrijft hij drie dingen op waarvoor hij dankbaar is. „Daardoor ben ik een stuk tevredener. En ja, ook vaker gelukkig.”

Hij vertelt over zijn strategie in het kantoor van Momkai in Amsterdam, de vormgevers van De Correspondent. Het gebouw is licht, met veel glazen wanden en stabureaus. Op tafel staan cherrytomaatjes, stukjes komkommer en een karaf water met munt en citroen. „Ja, alles is hier perfect”, grapt Pfauth na een slokje espresso.

Deze week is zijn boek Dankboek uitgekomen. Een zelfhulpboek, maar ook een boek over zelfhulp. Twee jaar lang las Pfauth stapels zelfhulpboeken voor zijn column over ‘gezond en gelukkig leven in de prestatiemaatschappij’ op De Correspondent. Hij verbeterde zichzelf aan alle kanten: stopte met alcohol drinken, ging meer slapen, probeerde het minder druk te hebben en zich minder te vergelijken met anderen. En toch was hij tot een jaar geleden helemaal niet zo gelukkig. „Ik dacht steeds aan wat er nog beter kon. Hoe kan ik nog efficiënter werken? Hoe kan ik betere stukken schrijven? Hoe kan ik nog meer likes krijgen op die stukken?”

De tijd die hij bespaarde door zijn efficiënte werkwijze besteedde hij aan extra werken.

„Als je eenmaal bezig bent met optimaliseren, kan je eeuwig blijven doorgaan.”

Hoewel Pfauth leefde volgens de principes van allerlei zelfhulpideeën, bleef hij gestresst. „Ik was constant ontevreden, zag alleen maar wat er nog niet goed ging en had geen oog voor de dingen die wél lukten.” Pfauth werkte op toptempo, waardoor hij steeds vermoeider raakte. „Ik was vaak chagrijnig en had een heel korte aandachtsspanne.” Daarnaast had hij verkrampte schouders „en een bijbehorend aspirientjesdieet”. Pfauth was kortom een „chronisch ontevreden productiviteitsmachine” geworden, die op het punt stond om op te branden.

Lees ook een recensie van drie recente zelfhulpboeken: Laat de controle los, ga prutsen en ‘ontfocussen’

Simpele stappen

Waar ging het mis? Waarschijnlijk was hij te veel gefocust op het antwoord dat de boeken gaven en te weinig op het in de praktijk brengen van die ideeën, zegt hij. „Als je leest dat je je minder moet laten afleiden door onbelangrijke dingen, of vaker dankbaar moet zijn denk je: ja, inderdaad! Maar probeer het maar eens, zo gefocust blijven of echt dankbaar zijn. In de praktijk vergeet je dat al snel.” Hij schreef columns over het belang van waardering, terwijl hij zelf niet echt kon genieten van dat wat hij had: „een lieve zoon, een mooie vrouw, een leuk huis”.

Daarom focust Pfauth zich in Dankboek op methodes die je dagelijks kan toepassen. Hij heeft alle tips en wijsheden die hij de afgelopen jaren van experts en uit onderzoeken heeft geleerd teruggebracht tot een aantal simpele, makkelijk uitvoerbare stappen richting ‘dagelijkse voldoening’, en daarmee richting geluk. Een van die stappen is het actief oefenen van dankbaar zijn. Dankboek is voor driekwart gevuld met lege pagina’s waarop de lezer een invuloefening kan doen: Ik ben dankbaar voor … Omdat …

Redacteur Ykje Vriesinga schrijft dagelijks haar successen op: Lief dagboek, vandaag was ik zowaar op tijd!

Het dagelijks opschrijven van drie dingen zorgt voor voldoening, zegt Pfauth. Inmiddels denkt hij niet meer aan werk als hij thuis is en zet hij zijn telefoon uit als hij met zijn zoon speelt. Hij is ook niet meer bezig met de likes die hij krijgt voor zijn artikelen. Want ook dat is volgens hem een valkuil: wie bezig is met het resultaat van zijn werk – meer volgers, meer succes, meer aanzien bij collega’s – is aan het einde van de dag minder voldaan dan iemand die zich richt op het werk zelf.

„Je moet zowel bij werk als hobby’s niet alleen aan het resultaat denken, maar het eerder zien als oefenen. Niet gaan schrijven omdat je bestsellers wil verkopen, maar omdat je goed wil leren schrijven. Niet gaan sporten met het idee een sixpack te creëren, maar met als doel beter te worden in de sport zelf.”

Zo gelukkig mogelijk zijn

De moderne zelfhulp heeft inderdaad wel iets weg van sport. Naast zo gezond, vitaal, mooi en succesvol mogelijk, moeten we tegenwoordig ook zo gelukkig mogelijk zijn: trainen op dankbaarheid, yoga voor het werk, mindful door het leven. Zelfhulp lijkt de nieuwe categorie waaraan ‘de perfecte mens’ moet voldoen. Online is niet te ontkomen aan de sites en blogs die zich specialiseren in ‘persoonlijke groei’, het spirituele Happinez is al jaren een van de populairste tijdschriften van Nederland.

„Het is inderdaad een hype”, zegt Pfauth, „maar het gaat erom dat het voor jezelf waardevol is.” Is iemand die op social media opschept over zijn mediteersessies ook goed bezig? „Het is op zich niet erg om met zoiets te koketteren, lijkt me. Je steekt er dan ook weer andere mensen mee aan.” Zijn credo: zolang het voor jezelf werkt, is het goed. „Net zoals we dagelijks werken aan onze lichamelijke hygiëne, zouden we ook dagelijks bezig moeten zijn met onze mentale hygiëne.”

We zouden ook dagelijks bezig moeten zijn met onze mentale hygiëne

Want los van de hype is het volgens hem „echt heel belangrijk” dat mensen zich meer richten op tevreden zijn. „Het is nog steeds gangbaar om te zeggen dat je het druk hebt als iemand vraagt hoe het gaat. Wie het niet druk heeft, is een loser.” Het hoge aantal depressies en burn-outs wordt daar volgens Pfauth door veroorzaakt: mensen werken om het druk te hebben, om ‘belangrijk te zijn’, in plaats van om het werk zelf. En ja, ook bij De Correspondent raken nog steeds mensen overwerkt, ondanks dat Pfauth wel bijna een ‘zelfhulpgoeroe’ genoemd kan worden. „De mensen die bij ons werken hebben vaak een groot verantwoordelijkheidsgevoel, nemen veel werk op zich.” Soms te veel. Pfauth is bezig met een plan waarin wordt vastgesteld wanneer de Correspondent-werknemers wel en niet gebeld mogen worden en hoe overuren moeten worden gecompenseerd.

Ondertussen blijft het mediabedrijf van Pfauth in beweging. Dit najaar verhuist hij samen met collega Rob Wijnberg naar New York om daar de Amerikaanse versie van De Correspondent op te richten: The Correspondent. De Nederlandse afdeling krijgt komend jaar een nieuw, groter kantoor. Pfauth maakt zich hard om daar een paar slaapcabines in te bouwen. „Een dutje doen tijdens het werk is nu nog taboe, maar ik geloof echt dat dat heel goed is.” En net als je begint te denken dat werkelijk alles in het leven van Pfauth perfect georganiseerd is, geeft hij toe dat hij soms ook weleens „een terugval” heeft. „Dan kijk ik op Facebook of Instagram, waar mensen toch alleen maar de beste versie van zichzelf laten zien, en merk ik dat ik jaloers word op al die leuke levens van anderen.” Snel, die telefoon weer op niet storen. Of beter nog: een wandeling.


Correctie (6 september 2017): In een eerdere versie van dit artikel stond Alphen aan de Rijn. Dat is veranderd in Alphen aan den Rijn. [red.].