‘Levenslange straf niet in strijd met mensenrechten’

Dat schrijft de advocaat-generaal in een advies aan de Hoge Raad. Nederland kreeg in het verleden kritiek van het Europese Hof.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Levenslange gevangenisstraf is niet in strijd met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). Dat schrijft de advocaat-generaal dinsdag in een advies aan de Hoge Raad.

Volgens de advocaat-generaal hebben levenslang gestraften dankzij een recente wetswijziging de mogelijkheid om hun straf te laten herbeoordelen. Hiermee is het opleggen van levenslang niet meer in strijd met Europese mensenrechtenverdragen.

Kritiek Europa

Staatssecretaris Dijkhoff voerde de wetswijziging door nadat Nederland kritiek kreeg van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Het Hof oordeelde dat het onmenselijk is om gevangenen geen uitzicht te bieden op vrijlating. Na de uitspraak werden rechters in Nederland terughoudend met het opleggen van levenslang.

Nu de wet is aangepast mogen gevangenen na 25 jaar cel bij een adviescollege pleiten voor een reïntegratieplan. Als dit traject goed wordt doorlopen, kan de gevangene in aanmerking komen voor vrijlating. Voor de wetswijziging konden levenslang veroordeelden in Nederland niet vrijkomen. Alleen de koning kon gratie verlenen.

‘Teleurstellend’

Wiene van Hattum, voorzitter van stichting Forum Levenslang en universitair docent strafrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt het advies in een reactie aan NRC “teleurstellend”. Volgens Van Hattum is het huidige beleid ondanks de aanpassing nog steeds in strijd met de Europese mensenrechten.

Ook de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) noemde de wijziging vorig jaar “onvoldoende”. Volgens de Raad eist het Europees Hof dat veroordeelden na uiterlijk 25 jaar een herbeoordeling van hun gevangenisstraf krijgen. De wetswijziging zorgt er slechts voor dat veroordeelden na 25 jaar het recht krijgen op activiteiten voor resocialisatie. Pas als dit verzoek wordt goedgekeurd en het reïntegratietraject goed verloopt, maakt de gevangene kans om vrijlating.

De Hoge Raad moet nu beslissen of het advies wordt opgevolgd. Onlangs is een Adviescollege levenslanggestraften in het leven geroepen dat de kwestie gaat onderzoeken.

Nederland is een van de weinige landen waar een levenslange gevangenisstraf ook daadwerkelijk levenslang is. Er zitten ongeveer veertig mensen in Nederland levenslang in de gevangenis.