Cultuur

Interview

Interview

Foto: Merlijn Doomernik

‘Klimaatverandering is niet gevaarlijk’

Matt Ridley

De Engelse bioloog Matt Ridley betoogt dat de meeste milieuproblemen weer weg gaan, omdat ze overdreven blijken te zijn.

Matt Ridley begrijpt niets van het tumult dat afgelopen maandag ontstond over zijn toespraak bij de opening van het academisch jaar van de Wageningen Universiteit. Dat wil zeggen, het tumult over de uitnodiging aan hem om daar als belangrijkste spreker op te treden. De bioloog en wetenschapsjournalist Ridley weet best dat zijn visie op klimaatverandering omstreden is. Maar, zegt hij een dag later in een telefoongesprek vanuit Wageningen, zijn verhaal ging nauwelijks over klimaat. Hij sprak vooral over zijn vertrouwen in welvaart en rijkdom als de oplossing van milieuproblemen.

Matt Ridley (59), 5th Viscount Ridley, heeft een groot landgoed in Northumberland, waar nog steeds steenkool wordt gewonnen. „Maar daar heb ik nooit geheimzinnig over gedaan.” Hij zit sinds 2013 namens de Britse Conservatieven als Hereditary peer in het Hogerhuis. Zojuist heeft hij een twee uur durende sessie met Wageningse studenten achter de rug. Er werd volgens hem stevig, maar vriendelijk en inhoudelijk geargumenteerd. „Al waren we het niet in alles met elkaar eens”, zegt hij.

Zo’n discussie was precies wat de Wageningse critici wilden. Een groep van ruim twintig hoogleraren sprak zich vorige week openlijk uit tegen Ridley’s bijdrage aan de opening van het academisch jaar. Enkele tientallen studenten demonstreerden. Docenten noch studenten waren tegen Ridley’s komst op zich. Maar zonder weerwoord kon de indruk ontstaan dat hij de visie van de universiteit vertegenwoordigde, vonden ze.

Het verzet tegen zijn komst, vindt Ridley ook om een andere reden verrassend. „Ik maak gewoon deel uit van de wetenschappelijke consensus. Ik denk dat klimaatverandering reëel is en door de mens wordt veroorzaakt. Ik behoor alleen tot de groep die zich aan het ene uiterste van die consensus bevindt.” Ridley gelooft dat de schadelijke gevolgen van klimaatverandering nog een hele tijd op zich zullen laten wachten en dat ze waarschijnlijk erg mee zullen vallen.

Hij noemt zichzelf daarom een lukewarmer – een neologisme waarin het Engelse woord ‘lukewarm’ (lauw) zit. „Het IPCC [het wetenschappelijk klimaatpanel van de VN, red.] geeft in zijn laatste rapport vier scenario’s voor wat er met het klimaat gaat gebeuren, die zich alle vier kunnen voordoen. Een daarvan is zeer gevaarlijk, één is onschuldig en twee zitten er tussenin. Onder klimaatwetenschappers bestaan allerlei opinies over de kans op zo’n scenario.”

Dus toen president Obama een paar jaar geleden twitterde dat 97 procent van de klimaatwetenschappers denkt dat de opwarming bestaat, door de mens wordt veroorzaakt en gevaarlijk is, had hij volgens Ridley slechts deels gelijk. „Je kunt hooguit zeggen dat veel klimaatwetenschappers denken dat er een grotere kans bestaat op gevaarlijke klimaatverandering. Ik denk dat de kans daarop klein is.”

Ik maak gewoon deel uit van de wetenschappelijke consensus

Om zijn argument kracht bij te zetten, somt Ridley op: er is geen toename van het aantal orkanen en tornado’s, er is geen trend in de richting van meer droogte, er is wel opwarming maar half zo snel als gedacht. En het Arctisch zeeijs wordt in de zomer wel dunner – en dat gebeurt misschien iets sneller dan gedacht – maar de voorspelling van tien jaar geleden dat we rond deze tijd bijna ijsvrije zomers rond de Noordpool zouden hebben is niet uitgekomen.

En zo kan hij nog wel even doorgaan. Maar zijn critici vinden dat hij alleen de feiten presenteert die in zijn straatje te pas komen. Hij toont dus wel een grafiek waaruit blijkt dat de wereld tegenwoordig maar 32 procent van de grond nodig heeft om dezelfde hoeveelheid voedsel te verbouwen als vijftig jaar geleden. Maar hij zegt er niet bij dat in het verleden 1 kcal aan energie nodig was voor 2 tot 3 kcal aan energie uit voeding, terwijl tegenwoordig voor 1 kcal voedsel ongeveer 10 kcal aan energie wordt verbruikt. „Daar ben ik het niet mee oneens”, erkent Ridley. „Het prachtige van die extra energie is dat we heel veel land overhouden.”

Lees ook deze column van Jutta Chorus, die niet meer weet wie ze moet geloven: Geloof ik de wetenschap nou of niet

Ridley groeide op met alarmistische verhalen over de toekomst van de aarde, maar die verhalen werden volgens hem nooit bewaarheid. Dat verklaart zijn huidige optimisme. De vraag is wel of de wereld zonder die alarmistische verhalen in actie was gekomen: of Ridley’s optimisme niet leidt tot passiviteit. „Integendeel”, zegt Ridley. „Maar dan moeten we wel de juiste actie nemen. De meeste problemen zijn niet opgelost doordat we er iets tegen hebben ondernomen. Overbevolking, een wereldwijd voedseltekort, kanker door pesticides, de vrees voor een nieuwe ijstijd – al die zaken werden niet gestopt doordat we er iets tegen deden, maar doordat ze werden overdreven.”

Maar laat de recente overstroming in Houston na de orkaan Harvey niet zien wat ons te wachten staat? Ja, denkt Ridley. „Door temperatuurstijging wordt de lucht vochtiger en neemt de intensiteit en frequentie van zware buien toe”, zegt hij. Maar ze kwamen ook in het verleden voor. En toen vielen er veel meer doden. „Dat bedoel ik nou. Met uitzondering van de orkaan Katrina is Amerika steeds beter in staat om zich aan te passen. En dat komt vooral doordat het land steeds welvarender is. Het is een illusie om te denken dat een paar extra windmolens in Noord-Amerika en Europa hadden kunnen voorkomen dat Harvey zou toeslaan.”