Column

Formatie moet het zonder polder doen

De Haagse Stemming Vandaag is dag 174 van de formatie. Schrijf je in om de Haagse Stemming elke dag als nieuwsbrief te ontvangen.

Het polderoverleg is geklapt en dus moeten de formerende partijen zelf met ideeën voor de arbeidsmarkt komen. Sybrand Buma bepleit een terugkeer naar traditionele waarden. En wie wil er nog voorzitter worden van de PvdA?

EXIT POLDER: Men hield er bij de formatie al ernstig rekening mee, maar sinds gisteren is het officieel: de vakbonden en werkgevers bereikten geen akkoord over hervormingen op de arbeidsmarkt. De ideeën over flex, vaste contracten en doorbetaling bij ziekte lopen te sterk uiteen. En dus moeten de onderhandelende politici zelf met plannen komen, waarvan het vervolgens maar de vraag is hoeveel maatschappelijk draagvlak er voor zal zijn. Vandaag moeten de sociale partners op het Binnenhof uitleg komen geven. Om de beurt, dus van een polderoverleg is nadrukkelijk geen sprake meer. Het is niet moeilijk te raden wie van de sociale partners er nu het meest ontspannen bij zitten. VVD, CDA, D66: allemaal neigen ze van nature meer naar de kant van de werkgevers. Maar helemaal zonder de vakbonden kunnen de partijen ook niet. Met een kleine meerderheid van 76 zetels is het niet slim om nu al je eigen tegenstand te creëren. Het verklaart de toch ietwat teleurgestelde gezichten bij de onderhandelaars gisteren. Of de onderhandelingen nu nog langer gaan duren? Mark Rutte zei hierop alleen: “Dat gaan we proberen te voorkomen”

De hockeystickfactor: Waarom het dan wel zo lang duurt? Daarop heeft Rutte altijd hetzelfde antwoord tegenover de wachtende journalisten. Het is gewoon ontzettend ingewikkeld, zegt Mark Rutte dan, vooral omdat er zoveel verschillende partijen aan tafel zitten. “Je zou denken dat het van drie naar vier partijen 25 procent ingewikkelder wordt, maar het is echt een hockeystick, de complexiteit neemt enorm toe.” NRC checkte of het klopt dat een formatie inderdaad langer duurt als er meer partijen aan tafel zitten. Het antwoord laat zich raden: meer partijen betekent méér complicatie, maar uiteraard is dat ook niet het hele verhaal.

EXIT RECES: Vandaag komt de Kamer terug van het reces en start het nieuwe parlementaire jaar officieel. Op het programma staan naast het wekelijks vragenuurtje onder andere een herdenking van de aanslagen in Spanje en een debat over opwarming in de steden. Echt relevant of urgent zijn de onderwerpen die besproken worden nog altijd niet: zolang de formatie voortduurt blijven veel thema’s onbesproken. Zelfs een briefje over de tuinbouw lag onlangs al te gevoelig, memoreert het AD vandaag.

De lezing: Toen Sybrand Buma eerder dit jaar toezegde de H.J. Schoolezing te verzorgen, kon hij niet weten dat hij zou mee onderhandelen over een nieuw kabinet, laat staan dat die formatie nog altijd niet zou zijn afgerond. En dus stond Buma gisteravond ook als onderhandelaar in de Rode Hoed. En over beleidsideeën kun je dan maar beter niet al te concreet worden: voor je het weet heb je de volgende dag ruzie aan de onderhandelingstafel. Dus hield Buma het bij analyses en vergezichten, in lijn met zijn eerder dit jaar verschenen boek Tegen het cynisme. Niet het individu maar het collectief moeten centraal staan. Vrijheid en gelijkheid zijn te ver doorgeschoten. De boze burger heeft gelijk in zijn woede, ook ten aanzien van de elite en de multiculturele samenleving. Kortom: toch nog genoeg waarvan de haren van onderhandelingspartner D66 recht overeind gaan staan. Misschien hielp het dat Buma ook volop putte uit de droge humor waarom hij bekendstaat. Zo verklaarde Buma dat het aankomend kabinet werkt aan een muur en dat de Belgen die zullen betalen. En zijn lezing opende hij met een verwijzing naar die grote zaal elders in de hoofdstad, waar een politieke film in première ging. “Gelukkig heeft u gekozen voor ‘Sybrand, de lezing’.”

De werktitel: Volgens De Telegraaf lachen de formatieonderhandelaars overigens intern over een dubbelzinnige werktitel van hun nieuwe coalitie, die rechtstreeks uit de lezing van Buma lijkt te komen: ‘Zonder gemeenschap, geen individu’.

De film: Nee, de zaal was niet zo vol als bij de zogeheten meet-ups die GroenLinks voorafgaand aan de verkiezingen organiseerde. En ook de smokings en cocktailjurken droegen de partijaanhangers duidelijk met een beetje ongemak. Maar verder was de galapremière van de documentaire Jesse in Carré gisteravond zonder twijfel het pr-feestje waarop GroenLinks had gehoopt. Er waren in de zaal oh’s en ah’s bij Klaver als kleuter, en er werd gegiecheld om zijn blote torso. Niet dat iedereen nu overtuigd is van de onafhankelijkheid van de documentaire. Zowel De Telegraaf als De Volkskrant sprak in de zaal aanhangers die daarover hun twijfels hadden. Het oordeel van die laatste krant zelf: “Als documentaire is Jesse een lichtgewicht.”

Eigen gelijk: Zouden de felste Jesse-critici na het zien van de film toegeven dat het eigenlijk wel meevalt? Waarschijnlijk niet. Vandaag concludeert Tom-Jan Meeus in zijn column dat we steeds minder bereid zijn toe te geven dat we het mis hadden, of van mening veranderen. Politici doen het maar zelden, maar ook elders in de samenleving volharden mensen in hun eigen gelijk. “Het gaat ons niet meer om gelijk hebben, het gaat ons om gelijk krijgen: de politisering van de maatschappij.”

Exit voorzitter: In maart leek het vertrek van Hans Spekman als voorzitter voor de PvdA na het velies bij de Kamerverkiezingen vanzelfsprekend. Maar nu de datum van zijn afscheid (7 oktober) nadert, is de vraag inmiddels: maar wie dan? Tot gisteren konden mensen zich kandideren. Hoewel de kandidaten officieel pas volgende week worden gepresenteerd, bevestigt het partijbureau dat het gebleven is bij de drie relatief onbekende PvdA’ers die zich al eerder bekendmaakten. Allerminst topkandidaten, zo klinkt het binnen de partij, terwijl juist gehoopt werd op de Mozes die de partij kan leiden op de, dixit Lodewijk Asscher, “tocht door de woestijn”. En snel een beetje, want de gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Niet dat de partij geen geschikte mensen in huis heeft. Oud-wethouder Carolien Gehrels, ex-kamerleden Roos Vermeij, Mei Li Vos en Loes Ypma, allemaal werden ze genoemd, maar één voor één bedankten ze allemaal voor de eer, schrijft politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet vandaag. Na de ook al niet naar ieders tevredenheid verlopen lijsttrekkersverkiezingen dreigt dit nog wat ledendemocratie te worden die de partij weinig goed doet.

BUITEN HET BINNENHOF: Nog zo’n baan die niet erg gewild is: raadslidmaatschap. Te belastend om als deeltijdbaan te doen en met een buitengewoon hoog afbrandrisico. Om toch geschikte mensen te vinden zijn ze in Rotterdam nu vast een campagne gestart om meer mensen uit het bedrijfsleven te werven, lezen we vandaag in NRC. Of dat de onafhankelijkheid van de gemeenteraad niet in gevaar brengt? Burgemeester Ahmed Aboutaleb denkt van niet: “Er zitten ook onderwijzers in de raad, dan zeggen we ook niet dat de onderwijslobby in de raad zit.”