Opinie

Slimme scholieren hoeven zich nooit meer te vervelen

Enkel ‘excellente’ scholier mag alvast universitaire vakken volgen. Verlaag die drempel tot iedereen die meer wil leren, betoogt .

Maria en Vera, de verveelde leerlingen uit de zesde klas van docent Albert Mark van Leeuwen (Opinie, 28/8), zijn duidelijk toe aan een nieuwe uitdaging. De lessen vervelen hen en het liefst blijven ze weg. Ze denken zich de examenstof eigen te kunnen maken in een kwart van de lessen. Waarschijnlijk hebben ze gelijk. Tot hun frustratie en die van de docent zijn ze echter verplicht de lessen te blijven volgen: „Het vuur is verdwenen, de wil gebroken.”

Onderzoek toont aan dat kinderen die geen uitdaging op school vinden daar ongelukkig van kunnen worden. In plaats van ze ‘vrij’ te laten, kan de school beter stof aanbieden die aansluit bij hun ontwikkelingsbehoefte. Als de school dat niet kan, waarom gaan deze meiden dan geen vakken volgen aan de universiteit?

In de VS is dat een veel toegepaste manier om tegemoet te komen aan slimme kinderen; gebruikelijker dan een klas overslaan. Steeds weer blijkt dat slimme, gemotiveerde scholieren die al op de middelbare school vakken volgen aan de universiteit, daar veel profijt van hebben: zij raken niet teleurgesteld of uitgeblust, maar blijven gemotiveerd en zijn beter voorbereid op de eisen die de universiteit stelt. Ook blijkt dat scholieren die hun opleiding versnellen later hogere cijfers halen op de universiteit.

In Nederland bieden de Radboud Universiteit, Tilburg University en de TU Eindhoven de mogelijkheid eerstejaarsvakken te volgen. De drempel voor deelname is hoog. Alleen ‘excellente’ scholieren komen in aanmerking. Maar wat is excellent? Een leergierige, actieve leerling die een acht gemiddeld staat, een afwezige leerling die zo verveeld is dat hij al jarenlang niets doet en zevens haalt of een leerling die niet opvalt met een dikke zeven gemiddeld, maar wel twee jaar jonger is dan klasgenoten?

Bredere toegang tot eerstejaarscolleges kan een uitkomst zijn voor Maria en Vera: ze kunnen zich, te midden van reguliere eerstejaars, ‘echt’ student voelen, proeven aan het leven met meer eigen verantwoordelijkheden en wennen aan de extra workload. In plaats van hun tijd uit te zitten, maken ze zich nieuwe kennis eigen en zetten ze een stap naar zelfstandigheid. Dat begint met de aanmelding: laat ze dat zelf doen, in overleg met ouders en docent. Door verschillende universitaire vakken te volgen kunnen ze straks beter een studie kiezen – één van de moeilijkste opgaven voor zesdeklassers – met minder uitval op de universiteit en motivatieproblemen als resultaat. Het zal de student-scholieren extra motiveren voor hun eindexamen.

Als ze voor hun universitaire vakken ook worden beloond met studiepunten, dan kunnen ze hun universitaire studieduur bekorten (en hun studielening beperken) of in de vrijgekomen tijd extra vakken volgen of een stage lopen in het buitenland.

Door vakken te volgen aan de universiteit stokt het leren voor Maria en Vera dus niet in de zesde klas, maar kunnen ze juist een sprong maken in hun persoonlijke en academische ontwikkeling. Het is een leerervaring waar ze hun leven lang plezier van kunnen hebben.