Reclamezuilen filmen reizigers op NS-stations

De beelden worden gebruikt om een doelgroepanalyse te maken van het passerende publiek. Het is onduidelijk of de zuilen legaal zijn.

De stationshal van Utrecht Centraal. Foto Lex van Lieshout/ANP

Digitale reclamezuilen op treinstations van de NS filmen onaangekondigd passerende reizigers. De NS en Exterion, het bedrijf dat de reclamezuilen plaatst, bevestigden dat maandag nadat een reiziger op Twitter melding had gemaakt van een camera in een reclamebord op station Amersfoort. Het is onzeker of de technologie aan de privacyregels voldoet.

Het gaat volgens Exterion om camera’s die analyseren wie een reclamezuil bekijken. De apparaatjes filmen en tellen voorbijgangers. Als iemand blijft staan, kan een programma persoonlijke kenmerken als geslacht en leeftijdsgroep vaststellen. Uit die gegevens blijkt voor welke adverteerders een bepaald reclamebord het meest interessant is.

De zuilen met camera’s staan niet alleen op NS-stations, maar ook op straat. In totaal zijn het er meer dan zevenhonderd. Omdat de analysesoftware duur is, functioneren niet alle zuilen ook daadwerkelijk. Op de NS-stations staan dertig werkende reclamezuilen met camera, zegt een Exterion-woordvoerder - onder meer op Eindhoven, Rotterdam Centraal en Amsterdam Centraal.

‘Sensoren’

Of de reclamezuilen legaal zijn, is nog maar de vraag. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zegt dat camera’s die uit commerciële overwegingen in de openbare ruimte geplaatst worden, nooit zijn toegestaan. “Daar gelden regels voor. Je kunt niet zomaar zonder toestemming gaan filmen”, zegt een woordvoerster.

Op Twitter gaf de NS maandag in eerste instantie toe dat er camera’s in de reclamezuilen zitten. Later veranderde het bedrijf die verklaring. Het zouden geen camera’s zijn, maar sensoren. Dat is echter een semantische discussie: Exterion bevestigt dat het “technisch gewoon camera’s zijn”.

Het reclamebedrijf houdt vol dat de camera’s “100 procent binnen de wet vallen”. De Exterion-woordvoerder meent dat er van een privacyschending geen sprake is, omdat de verzamelde data niet tot op de persoon herleidbaar zijn. Bovendien worden de beelden niet opgeslagen. “Als er morgen een aanslag wordt gepleegd en ze vragen camerabeelden bij ons op, dan hebben we niets.”

‘Technische kwestie’

Dat maakt de technologie volgens de AP nog niet per se legaal. “Het maken van de beelden op zich is al een verwerking van persoonsgegevens”, aldus de woordvoerster. En zelfs al zijn de data geanonimiseerd: het blijven persoonsgegevens. Maar of het verweer van Exterion écht geen stand houdt tegenover de wet, durft zij niet te zeggen. “Het is vooral een technische kwestie. Wat gebeurt er precies in die software?” De AP zegt met de NS in gesprek te gaan over de reclamezuilen.

De NS zegt alle vertrouwen te hebben dat de zuilen gewoon mogen blijven staan. Het vervoersbedrijf gaat uit van het oordeel van Exterion, dat de NS heeft verzekerd dat de zuilen in orde zijn. “We hebben in ons contract met Exterion afspraken gemaakt over de privacy, want dat vinden we belangrijk”, aldus een woordvoerder. Hij weet niet of de NS ook controleert of die afspraken worden nageleefd. Volgens Exterion hebben de twee bedrijven geregeld contact over de privacyafspraken. Over wat er gebeurt wanneer blijkt dat de zuilen toch niet binnen de wet vallen, wil de NS-woordvoerder geen uitspraken doen.

De AP kan nog niet zeggen of een overtreding van de privacyregels gevolgen kan hebben voor de NS, of dat de blaam in zo’n geval Exterion zou treffen. Ook over een eventueel onderzoek naar de camerazuilen doet de privacywaakhond geen mededelingen.