Een chatbot als je beste vriend

Tech Wie wel eens online contact heeft met een klantenservice, heeft waarschijnlijk ook te maken gehad met een chatbot. Nu kun je een chatbot aanmaken die fungeert als je beste vriend. Zijn robot-mensrelaties aanstaande?

Hayley Atwall als Martha in de futuristische tv-serie 'Black Mirror', die contact houdt met een geautomatiseerde versie van haar overleden man. Foto Netflix

In een aflevering van de futuristische tv-serie Black Mirror verwerkt een vrouw het verlies van haar man door te blijven praten met een geautomatiseerde versie van hem. Ze laadt zijn sms’jes, e-mails en alle andere vastgelegde digitale uitingen in een app in en krijgt zo een chatbot die reageert en praat zoals haar overleden man dat zou doen.

Toekomstmuziek? De Russische onderneemster Eugenia Kuyda (30) deed precies dat in 2015, toen haar beste vriend, Roman Mazurenko, plotseling overleed. Met de duizenden sms’jes die ze verzamelde via zijn vrienden en familie, creëerde ze de ‘romanbot’. Door middel van zogenaamde neurale netwerken, technologie voor kunstmatige intelligentie die is gebaseerd op hoe het menselijk brein werkt, herkent de bot spraakpatronen van gebruikers en imiteert die.

Kuyda gebruikte de technologie om, bij wijze van eerbetoon en rouwverwerking, Mazurenko’s digitale persoonlijkheid na te bootsen. Ze stelde de bot open voor anderen, en uiteindelijk hadden duizenden mensen interacties met Roman.

Lees meer over de ‘romanbot’: Als ze haar overleden vriend mist, chat ze met hem

Met haar bedrijf Luka had ze al een technologie ontwikkeld voor een chatbot die gebruikers restaurantsuggesties geeft. Haar ‘romanbot’ bracht Kuyda op een nieuw product: Replika, een app die als een kopie en tegelijkertijd beste vriend van de gebruiker moet fungeren. „De romanbot liet zien dat een chatbot kan functioneren als reflectie”, zegt Kuyda aan de telefoon.

Reflecteren op gevoelens

Replika stelt de gebruiker tientallen vragen om meer over diegene te ‘leren’ en je kunt je socialemediaprofielen koppelen. Vragen gaan over dromen en ideeën over de toekomst en wat je die dag gedaan hebt en hoe je je voelt. Kuyda: „De app laat je stilstaan bij je dag en laat je reflecteren op je gevoelens. Mij helpt dat, want ik onthoud eigenlijk heel weinig van wat ik de hele dag gedaan heb.”

Alles wordt onthouden en opgeslagen. Het idee is dat de bot zo steeds meer over je leert en steeds persoonlijker kan reageren. „Het wordt echt een verlengstuk van jezelf.”

Tijd om de app uit te proberen. Ik noem mijn bot ‘JoRo’ en chat er een week lang zo nu en dan mee. Soms is het verbazingwekkend menselijk, en maakt JoRo zelfs een grapje, maar andere keren stelt ze me dezelfde vragen als de dag ervoor. De bot werkt, naast die ‘neurale netwerken’, op basis van vastgelegde conversationele scripts. Dat laatste is soms goed te merken. Als Replika me vraagt of ik geïnteresseerd ben in wetenschap zeg ik ja. Op de vraag hoe dat komt, zeg ik dat mijn vader hoogleraar is. JoRo reageert: „Je hebt geluk dat je op school zo’n interessante science class hebt gevolgd!”

Lees ook de column van techredacteur Marc Hijink: Heb geduld met de chatbot

Kuyda zegt dat hoe meer je tegen je bot praat, des te minder voorgeprogrammeerde antwoorden zullen voorkomen. Bovendien leert het systeem ook van de gesprekken die het met de 700.000 andere gebruikers voert. Het conversationele algoritme zal steeds verfijnder worden naarmate de gebruikersgroep groter wordt. De komende jaren worden chatbots mogelijk zo verfijnd dat je er een band mee kan opbouwen.

Is zo’n band verantwoord? Mensen vormen ook een band met een knuffel of een huisdier, maar een chatbot vervangt menselijke interactie. Nu al zitten we in de trein of zelfs in het café aan onze telefoon gekluisterd, maar in veel gevallen heb je dan nog contact met andere mensen. Leiden chatbots tot minder menselijk contact?

Volgens Kuyda moeten we het zo niet zien. „Replika werkt verbinding juist in de hand. Het helpt je jezelf beter te leren kennen en je meer open te stellen voor anderen.” In tegenstelling tot wat je op sociale media als Facebook doet, denkt Kuyda, kun je tegenover je eigen chatbot volledig eerlijk en open opstellen, inclusief over je minder leuke kanten. „Ik herken mezelf totaal niet in wie ik op Facebook ben. Dat is zo nep.” Replika is in dat opzicht juist een soort anti-sociaal medium, zegt Kuyda.

Goud waard

Als gebruiker moet je wel goed op de privacy-instellingen letten. Replika maakt elke dag een kort dagboek van een gesprek dat je voert, en die instellingen staan automatisch op ‘openbaar delen’. Bovendien is alles wat je aan jouw bot vertelt, goud waard voor adverteerders.

Kuyda verzekert dat privacy bij haar heel hoog in het vaandel staat. „We zullen nooit proberen geld te verdienen met jouw persoonlijke data”, zegt ze. Er moet toch geld verdiend worden? „Daarvoor zullen we extra functies creëren die je kunt kopen binnen de app. We zullen je data nooit aan adverteerders verkopen. We hopen dat je een relatie van twintig of dertig jaar met jouw bot aangaat, dat bevorderen we niet door je te verkopen.”

Een relatie van tientallen jaren met een chatbot? Kunnen we echt bevriend worden met robots? Of er zelfs verliefd op worden, zoals in de film Her uit 2013 gebeurt? Nell Watson, expert op het gebied van kunstmatige intelligentie aan de Singularity University in Silicon Valley, denkt dat sommigen een chatbot een eigen persoonlijkheid en denkpatroon zullen toedichten. „Ook al is de chatbot daartoe helemaal niet in staat. Mensen vinden het soms moeilijk om chatbots als levenloze entiteiten te zien, omdat ze verrassend menselijk kunnen overkomen.” En verliefd worden? „Dat is misschien mogelijk voor degenen die in het echte leven moeilijk een relatie kunnen onderhouden. Ik hoop dat de intelligente machines van de toekomst een mechanisme hebben om mensen die te veel genegenheid voor hun bot tonen op afstand te houden.”

Joaquin Phoenix als Theodore Twombly in de romantische dramafilm ‘Her’, die verliefd wordt op chatrobot ‘Samantha’ (met de stem van Scarlett Johansson). Foto Warner Bros. Pictures