Wie kent wie in zakelijk Nederland?

Netwerken

Wie vormen de absolute kopgroep van bestuurlijk Nederland? En hoe zijn ze met elkaar verbonden? NRC bracht de onderlinge verbanden in kaart.

Draijer gaat langs bij een afscheidsreceptie van een medewerker die met pensioen gaat. Daar spreekt hij de pensionaris toe.

Ja, het is eenzaam aan de top. Zoeken topmensen in het bedrijfsleven ook daarom gelijkgestemden? Met hen kun je ervaringen delen die kenmerkend zijn voor mensen die de absolute eindverantwoordelijkheid hebben. Met topmensen uit andere bedrijfstakken kun je de toestand in de economie en het bedrijfsleven bespreken. Van hen kun je horen wat er speelt in andere circuits, in politiek en cultuur, maar ook het dagelijks bestuur van werkgeversvereniging VNO-NCW. Met hen kun je een zakelijk netwerk vormgeven en onderhouden. Via hen kun je invloed uitoefenen. Of je kunt gewoon even ontspannen.

Kennis is macht

Het is een cliché, maar toch: kennis is macht, maar kennissen zijn machtiger. Wie hebben de beste connecties in de top van het Nederlandse bedrijfsleven? Nu de wetgever het aantal nevenfuncties bij grote ondernemingen en vergelijkbare organisaties aan banden heeft gelegd, is er een kerngroep ontstaan van mensen die over (internationale) kennis en kunde beschikken over ondernemingsbestuur en toezicht.

Wie draaien in die kopgroep mee?

Je verwacht het op het eerste gezicht niet, maar hét voorbeeld van macht en invloed in een notendop is geen multinationale onderneming à la Royal Dutch Shell. Geen groot familiebedrijf, zoals SHV. Nee, het is het Concertgebouw NV in Amsterdam.

De raad van commissarissen van het Concertgebouw is een staalkaart van economische invloed en macht in Nederland. Dat begint met president-commissaris Hans Wijers (1951), voormalig minister (Economische Zaken, D66), voormalig bestuursvoorzitter AkzoNobel, verder ook president-commissaris bij Heineken en commissaris bij Shell.

Bij het Concertgebouw spreekt hij medecommissarissen die op hun beurt toonaangevende posities hebben in het bedrijfsleven. Onder hen zijn Marjan Oudeman (commissaris SHV en industrieel concern Aalberts Industries), Herna Verhagen (bestuursvoorzitter PostNL) en Dick Boer (bestuursvoorzittersupermarktketen Ahold Delhaize).

Het Concertgebouw is een spil in netwerken van relaties die zich het mooist laat uittekenen online. Op www.nrc.nl/netwerk staat een overzicht van personen en organisaties. U kunt een naam selecteren en ziet vervolgens de namen en organisaties waarmee hij of zij intensieve relaties onderhoudt. We keken in de eerste plaats naar de grootste beursgenoteerde bedrijven en andere grote Nederlandse werkgevers, maar ook naar culturele instellingen, goede doelen en andere instanties.

Criterium voor een plekje op de lijst: meerdere functies in de top van het bedrijfsleven, op plekken waar ook weer ándere mensen zitten met dubbelfuncties. Zo ontstaat een lijst van mensen en organisaties met rijke connecties.

Hoe meer lijnen er lopen, hoe meer relaties. Neem Ahold Delhaize. Verschillende commissarissen van het supermarktconcern hebben ook commissariaten bij andere grote Nederlandse bedrijven. Ben Noteboom is de aanvoerder. Behalve commissaris bij Ahold, is hij president-commissaris van tankopslagbedrijf Vopak en commissaris bij verzekeraar Aegon en uitgeefconcern Wolters Kluwer. Bij Wolters Kluwer komt hij toevallig ook een mede-commissaris van Ahold tegen: René Hooft Graafland. Op zijn beurt is Hooft Graafland commissaris bij FrieslandCampina. Ahold Delhaize-commissaris Rob van den Bergh houdt ook toezicht bij auto-importeur Pon. Commissaris Jan Hommen is tevens commissaris bij bouwer VolkerWessels.

Hoe breed het netwerk van een persoon kan zijn, laten de lijnen van topman Feike Sijbesma zien, bestuursvoorzitter van chemieconcern DSM. Hij grossiert in prestigieuze nevenfuncties: commissaris bij Unilever en De Nederlandsche Bank, maar ook bestuursfuncties bij maatschappelijk actieve organisaties NL 2025 en de Dutch Sustainable Growth Coalition.