Roos Vonk en lezers reageren

Nu trekt de term Holocaust alle aandacht

Illustraties Cyprian Koscielniak

„In die zin leven we temidden van een grootschalige industriële holocaust”, schreef ik, verwijzend naar de onverschillige, arrogante manier waarop in de veehouderij over leven, lijden en dood van onschuldige dieren wordt beslist (Bioindustrie vergelijken met de Holocaust is niet zo raar, 22/8). Hoewel deze parallel al vaker is gebruikt, had ik dat beter niet kunnen doen: de term ligt gevoelig en trekt daardoor alle aandacht. Zelfs Rosanne Hertzberger, die ik altijd waardeer om haar rationaliteit, schreef dat ik „alleen nog heel hard Holocaust kon roepen”, voorbijgaand aan de rest van mijn tekst: de ruimere context van vele situaties uit de geschiedenis waarin een machtige dominante groep een zwakkere groep aan zich onderwierp, en dit rechtvaardigde door hun gevoel, wil of bewustzijn te ontkennen (Voor kritiek op onze bioindustrie heb je de Holocaust niet nodig, 26/8).

Geen enkel dier wil sterven of opgesloten worden. Oerinstincten werken bij dieren niet anders dan bij ons. Maar volgens Hertzberger is dat projectie. Hoe weet ze dat? Wie zijn wij, met onze zeer beperkte, antropocentrische en door eigenbelang gekleurde kennis van andere soorten, om uit te maken dat we levende dieren kunnen exploiteren tot eigen voordeel? Dat is nu precies de arrogante might-is-right-houding waar mijn stuk over ging.


prof. sociale psychologie

Bio-industrie (2)

Plantaardig vlees

Jammer dat Rosanne Hertzberger het lot van dieren in de veehouderij bagatelliseert. Volgens Hertzberger is de veehouderij onmisbaar. Weet zij als wetenschapper niet dat we inmiddels gezond en diervriendelijk plantaardig ‘vlees’ kunnen maken? Waarom gebruikt ze haar expertise als microbioloog niet om het dáárover te hebben?

Het scherpe stuk van Roos Vonk helpt mensen wakker te schudden en te zien dat het leven voor dieren in de intensieve veehouderij een verschrikking is.

Juist door meer bewustzijn kunnen veehouders, die óók worden uitgewrongen in het huidige systeem, uiteindelijk steun krijgen om tot een duurzame én diervriendelijke houderij te komen.

,
dierenarts

Bio-industrie (3)

Terechte parallel

De getrokken parallel tussen de Holocaust en de bio-industrie noemde Rosanne Hertzberger „weerzinwekkend”. Hier valt wat voor te zeggen als deze parallel leed met leed vergelijkt. Maar hier wordt een vergelijking gemaakt tussen processen die hebben geleid tot de verschrikkingen uit het verleden en processen die nog steeds plaatsvinden. Deze processen zijn erop gericht om empathische gevoelens zoveel mogelijk uit te schakelen, van zowel uitvoerders als omstanders. Om gewelddadig te kunnen zijn of geweld van anderen te kunnen tolereren, moet dat lijden structureel gerelativeerd, gerechtvaardigd of ontkend worden, tot het lijden van de ander non-existent is. Empathie zit daarbij flink in de weg.

De bio-industrie is al decennialang gewelddadig onder de goedkeuring van onze maatschappij. Hertzberger heeft ongelijk wanneer ze een agnostische positie inneemt als ze de vraag behandelt of dieren kunnen lijden. Maar ze heeft wel gelijk wanneer ze schrijft dat veehouders de beschuldigingen van genocide niet verdienen: veehouders doen wat de maatschappij van hen verlangt, net zoals leraren, schoonmakers, artsen en journalisten dat doen.

Bio-industrie (4)

Holocaust-misbruik

Mijn reactie betreft de relatie van de bio-industrie tot de Holocaust; het woord waarmee we de doelbewuste en systematische vernietiging door de Duitsers gedurende de Tweede wereldoorlog van de Joden in Europa aanduiden. De Holocaust diende geen enkel ander doel dan alle Europese joden te vermoorden. En ja, het was zo grootschalig, dat men spreekt over een industriële en systematische vernietiging. Door de Holocaust te vergelijken met de bio-industrie toont mevrouw Vonk geen inzicht in de proportionaliteit van de geschiedenis. Nu wil ik op mijn beurt de bio-industrie niet goedpraten, maar men slacht dieren niet om het doden op zich, maar als middel om aan voedsel te komen.

Mevrouw Vonk, als u schrijft dat dieren dezelfde oerbehoeften bezitten als mensen, begrijp dan alstublieft dat het ook een behoefte is van mensen dat hun doden gerespecteerd worden. Want nu zijn mijn grootouders niet alleen zinloos vermoord, maar wordt hun dood ook nog eens misbruikt. Een discussie over dierenrechten en bio-industrie vind ik uitstekend, maar niet op deze manier.


Amsterdam