Hou Yifans meesterstuk

In 1929 was de politieke correctheid nog niet uitgevonden en zo kon Hans Kmoch in het boek over het toernooi van Karlsbad 1929 schrijven dat hij van tevoren had beloofd dat hij voortaan als balletmeisje op zou treden als de wereldkampioene Vera Menchik daar meer dan drie punten uit haar 21 partijen zou halen.

Menchik behaalde precies drie punten, dus de belofte had geen gevolgen. Een groot verlies voor het ballet zal dat niet zijn geweest.

De begaafde Oostenrijkse schaakschrijver Kmoch werd later secretaris van Max Euwe en hielp hem met zijn publicaties. Euwe zelf was wel politiek correct en kwam altijd met een statistische verklaring als hem werd gevraagd waarom vrouwen minder sterk schaakten dan mannen.

Met een goedmoedig grapje over verre volkeren hadden ze vroeger ook geen probleem. Toen in 1968 op het FIDE-congres in Lugano werd gesproken over een tweede zone voor Oost-Azië en Oceanië, zei de Engelse afgevaardigde Harry Golombek OBE dat ze net zo goed pinguins en ijsberen konden laten schaken.

Golombek wilde als kind van Poolse immigranten Engelser zijn dan Engels, wat ook lukte. Dat OBE achter zijn naam staat voor Order of the British Empire.

Balletmeisjes, pinguïns en ijsberen, dat durft bijna niemand meer in de schaakwereld, tenminste niet op schrift.

In augustus won de Chinese Hou Yifan, de beste vrouwelijke schaker, een zeer sterk toernooi in Biel. Ze is 23 jaar en al zo vaak wereldkampioen bij de vrouwen geweest dat ze daar niet meer aan meedoet.

Terechte felicitaties alom kreeg ze na die overwinning. Sterker nog, ze werd geprezen alsof ze Wondervrouw zelf was. Toch was er op een internetforum iemand die schreef dat Hou blij mocht zijn dan ze een vrouw was, omdat mannen met haar rating (ze is 74ste van de wereld) veel minder mooie uitnodigingen krijgen. Die waaghals kreeg de wind van voren en werd een onnozele seksist genoemd.

Rafael Vaganian-Hou Yifan, Biel 2017

1. d4 Pf6 2. Pf3 e6 3. e3 b6 4. Ld3 Lb7 5. 0-0 d5 6. b3 Ld6 7. Lb2 0-0 8. Pe5 c5 9. De2 Pc6 10. a3 Tc8 11. Pd2 Pe7 12. Tad1 Dc7 13. c4 Pe4 14. cxd5 Pxd2 15. Txd2 Lxd5 16. Dh5 Een vlucht naar voren. Wit had problemen met de dekking van zijn pionnen op a3 en b3. 16…f5 16…g6 oogt lelijk, maar na 17. Dh6 Lxe5 18. dxe5 Lxb3 heeft wit waarschijnlijk niet genoeg voor zijn pion. 17. Pc4 cxd4 18. Lxd4 Pg6 19. Pxd6 Dxd6 20. b4 Voor de hand liggend, maar beter was eerst 20. La6.

Zie diagram

20…Lxg2 Sterk en ingewikkelder dan het op het eerste gezicht lijkt. 21. Kxg2 Dxd4 22. Dxg6 Na 22. exd4 Pf4+ 23. Kf3 Pxh5 of 22. Dxf5 Txf5 23. exd4 Pf4+ 24. Kh1 Tff8 is het eindspel slecht voor wit. 22…Dd5+ 23. e4 fxe4 24. Dxe4 24. Lxe4 komt ongeveer op hetzelfde neer en de verrassende computerzet 24. La6 redt wit na 24…hxg6 25. Txd5 exd5 26. Lxc8 Txc8 waarschijnlijk ook niet. 24…Dg5+ Dit vorkje is de pointe van zwarts combinatie. 25. Kh1 Dxd2 26. Dxh7+ Kf7 27. Dg6+ Ke7 28. Dxg7+ Tf7 29. Dd4 Df4 30. Dxf4 Wit moet ingaan op een verloren eindspel, want na 30. Le4 Th7 moet hij de dame geven. 30…Txf4 31. f3 Td4 32. Le4 Td2 33. Tg1 Tc3 Wit gaf op.