Verkiezingen in Kenia ongeldig verklaard

Presidentsverkiezingen

In een voor Afrika uniek besluit is de uitslag van verkiezingen in Kenia ongeldig verklaard.

Aanhangers van oppositieleider Raila Odinga juichen buiten de rechtszaal als ze horen dat de verkiezingen over moeten. Foto Baz Ratner/Reuters

De presidentsverkiezingen van begin vorige maand in Kenia zijn ongeldig verklaard. In een verrassend oordeel, vrijdagochtend, zei het Keniaanse hooggerechtshof dat de kiescommissie geen eerlijke stembusgang heeft georganiseerd en dat de onregelmatigheden zo talrijk waren, dat de uitslag ongeldig wordt verklaard.

Het hooggerechtshof legt de schuld bij de kiescommissie en oordeelt niet dat de aanvankelijke winnaar, de zittende president Uhuru Kenyatta, betrokken was bij fraude. Twee van de zeven rechters gaven een afwijkend oordeel. Zij vinden dat er niet bewust fraude werd gepleegd en dat het verzoek van de oppositie om de uitslag te annuleren daarom had moeten worden afgewezen.

Lees ook deze reportage die Koert Lindijer op de dag van de verkiezingen schreef: Het liefst stemmen de Kenianen vandaag voor vrede

De pleidooien van de advocaten bij het hooggerechtshof de afgelopen dagen lieten vele vragen onbeantwoord. Een eis van de oppositie voor toegang tot de servers van de kiescommissie werd toegewezen door de rechters, maar vervolgens duurde het 24 uur alvorens de advocaten van de oppositie ook werkelijk die toegang kregen en bovendien was die toegang beperkt. Dat riekte volgens vele Kenianen naar manipulatie van de rechtsgang.

Ook konden de advocaten van de kiescommissie niet overtuigend de discrepantie uitleggen tussen verscheidene formulieren met uitslagen. Deze onregelmatigheden tonen niet aan dat de voorsprong van Kenyatta op zijn rivaal Raila Odinga (54,3 tegen 44,7 procent) door fraude is bereikt, maar in het oordeel van de rechters wel dat het verkiezingsproces niet eerlijk is verlopen en dus ongeldig is.

Dit is een uniek besluit. Nooit eerder in Afrika is een verkiezingsuitslag ongeldig verklaard door een Hooggerechtshof. Kenianen die vrijdagochtend zich in bars en eettentjes achter de televisie hadden geschaard reageerden daarom met grote verbazing. Dit had niemand verwacht, ook oppositieaanhangers niet, en uit angst voor rellen verlieten vele Kenianen na de uitspraak gehaast het centrum van de hoofdstad Nairobi. Voor het gerechtshof vierden aanhangers van Odinga groot feest. President Kenyatta heeft laten weten dat hij de uitspraak van het hooggerechtshof respecteert.

Oppositieleider Raila Odinga zwaait naar de menigte die zich voor de rechtbank heeft verzameld.
Foto Ben Curtis/AP
Aanhangers van oppositieleider Raila Odinga juichen voor de rechtbank.
Foto Baz Ratner/Reuters
Aanhangers van oppositieleider Raila Odinga juichen voor de rechtbank.
Foto Baz Ratner/Reuters

Moord op kiesambtenaar

Er moeten nu binnen zestig dagen nieuwe presidentsverkiezingen worden gehouden en de geplande beëdiging van Uhuru Kenyatta op 12 september gaat niet door.

Het zette de internationale waarnemers uit Europa, Afrika en de VS een beetje voor schut. Zij gaven twee weken geleden wél hun fiat aan de verkiezingen, hoewel ze zich niet uitspraken over de eerlijkheid van het verkiezingsproces. Alleen enkele Keniaanse waarnemers uitten twijfels. De oppositie kwam met aantijgingen over fraude mogelijk gemaakt door hacking van het computersysteem van de kiescommissie.

Die digitale inbraak zou mogelijk zijn geworden door de moord eind juli op een belangrijke computerexpert van de kiescommissie. Chris Musando, wiens gemartelde lichaam iets buiten de hoofdstad Nairobi werd gevonden, zou zijn wachtwoorden aan zijn onbekende moordenaars hebben moeten afstaan. Het hoofd van de kiescommissie gaf toe dat er met de wachtwoorden van Musando pogingen waren gedaan het computersysteem binnen te dringen, maar dat dit was mislukt.

De corruptie in Kenia is hoog, de kloof tussen arm en rijk diep, net als het wantrouwen tussen verschillende stammen. Tijdens de presidents- en parlementsverkiezingen was de vrees voor onrust vooraf al groot.

Voor oppositieleider Raila Odinga is de verrassende uitspraak van het hooggerechtshof een laatste reddingsboei. Dit was zijn vierde gooi naar het presidentschap en gezien zijn leeftijd (74) werd aangenomen dat zijn verlies het einde betekende van zijn lange politieke loopbaan.

Correctie: in een eerdere versie stond dat internationale waarnemers de verkiezingen ‘vrij en eerlijk’ noemden. Dat klopt niet. De internationale waarnemers hebben de verkiezingen wel goedgekeurd, maar zich niet uitgesproken over de eerlijkheid ervan.