Orkaan raakt petrochemische hart van de Verenigde Staten

Economische schade

Het gaat maanden duren voordat de industrie rond Houston weer volledig draait na de ontwrichting van orkaan Harvey.

De overstroomde fabriek van Arkema, nabij Crosby. Foto Andrees Latif / Reuters

Houston begint de schade op te nemen na orkaan Harvey. De ergste regenval is voorbij, maar de ernst van de ontwrichting door het water begint nu pas goed zichtbaar te worden. Donderdag rond 09.00 uur Nederlandse tijd vonden twee explosies plaats in een chemische fabriek in Crosby, ten noordoosten van Houston. Zwarte rook steeg op uit de fabriek. Volgens de fabrikant, het Franse chemieconcern Arkema, was de koeling uitgevallen, waardoor explosies en brand van instabiele grondstoffen onvermijdelijk was.

Dinsdagavond waren mensen in de omgeving al geëvacueerd. Vijftien mensen werden gecontroleerd in het ziekenhuis, acht van hen konden weer naar huis. De directeur van Arkema noemde de ontsnapte gassen „niet-giftige irriterende stoffen”. Maar de directeur van rampenbestrijdingsorganisatie FEMA, Brock Long, noemde de situatie „ongelooflijk gevaarlijk”.

Later donderdag werd bekend dat Harvey twee olieopslagtanks in het landinwaarts gelegen DeWitt-county heeft doen kantelen. Ongeveer 114 duizend liter ruwe olie van het bedrijf Burlington Resources Oil stroomde naar buiten. Maandag wisten brandweerlieden een breuk in een pijpleiding te dichten ten noorden van de kustplaats La Porte, nadat omwonenden alarm sloegen over een „onverdraaglijke” geur en klaagden over een prikkende keel en ogen.

3 procent van economie VS

Harvey is momenteel nog vooral een humanitair drama – burgers in districten in het oosten van Houston kregen donderdag evacuatiebevelen en de zwaar getroffen stad Beaumont kwam zonder drinkwater te zitten. Maar de storm is ook een forse economische schadepost, en heeft vooral alles in zich om een milieucatastrofe te worden. De regio Houston, het petrochemische hart van de VS, beslaat 3 procent van de landelijke economie, een omvang vergelijkbaar met de economie van Argentinië. Vanuit Texas wordt de helft van de Amerikaanse export van olie en gas verzorgd, en 20 procent van de producten van de chemische industrie.

Bijna een kwart van de Amerikaanse olieraffinage ligt als gevolg van Harvey stil, wat betekent dat dagelijks zo’n 4 miljoen vaten olie minder kunnen worden verwerkt. Mede hierdoor is voor het eerst in twee jaar de prijs van een gallon benzine (3,79 liter) opgelopen tot boven de 2 dollar. Tegelijkertijd staat de olieprijs onder druk, doordat door de beperkte raffinagemogelijkheden de vraag lager is.

Volgens de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs duurt het nog maanden voordat de raffinagecapaciteit weer is hersteld. De haven is dagen dicht geweest. Door raffinage- en distributieproblemen blijven veel gebieden langs de zogeheten Gulf Coast de komende dagen verstoken van benzine. Bedrijven als Phillips, Valero en Petrobras hebben raffinaderijen, vaak uit voorzorg, gesloten. Twee raffinaderijen van ExxonMobil hebben schade opgelopen: bij de installaties in Baytown, het een na grootste complex van het land, is onder meer een dak ingestort. Daar wordt voor meer dan een half miljoen vaten per dag aan olie verwerkt. Het opstarten van een raffinaderij kan vervolgens ook nog weken in beslag nemen, zoals Shell Pernis – stilgelegd na een brand – onlangs nog in Nederland bewees.

Ook zonder explosies of pijpbreuken zorgen noodsituaties voor het toenemen van de milieuschade en de uitstoot van schadelijke stoffen. Veel stoffen zijn bijvoorbeeld afgefakkeld bij de plotse sluiting van fabrieken. En om een tekort aan benzine te voorkomen mogen in een aantal staten soorten diesel worden verkocht die normaal om milieuredenen verboden zijn. Volgens opgaven van de betrokken bedrijven aan de toezichthouder, Texas Commission on Environmental Quality, zou al meer dan 1 miljoen kilo aan schadelijke stoffen in het milieu zijn terechtgekomen.

160 miljard dollar schade

Wat na orkaan Katrina bleek, zal vermoedelijk ook voor Harvey gelden. Schade van een orkaan is doorgaans niet eerlijk verdeeld. In sommige wijken in vooral Oost-Houston en langs de haven wonen vooral arme, zwarte en latinogemeenschappen dicht bij raffinaderijen en petrochemische fabrieken. Een studie constateerde vorig jaar dat de concentratie gifstoffen in het milieu in die gebieden toen al veel hoger was dan in het rijke westelijke deel.

Bovendien is de inwerkingtreding van een pakket maatregelen, dat chemiebedrijven verplicht burgers en overheden nauw te informeren over risico’s en ongelukken, door de regering-Trump met twee jaar uitgesteld.

De financiële kostenraming van de orkaan loopt inmiddels op tot wel 160 miljard dollar. Er kan nieuwe schade ontstaan als het water de komende dagen in de rivieren in Texas blijft stijgen en mogelijk nieuwe dijkdoorbraken plaatsvinden, en als de effecten op ondergrondse reservoirs van afvalwater duidelijk worden.