Commentaar

Migratie

Samenwerking met Afrika moeizaam maar onontkoombaar

Het aantal migranten dat vanuit Libië Italië heeft bereikt is in de afgelopen twee maanden opvallend snel gedaald. In de warme maand juli was de migratie op deze route met 11.000 personen nog maar de helft van vorig jaar, in augustus was de migratie nog maar 15 procent van de toestroom in dezelfde maand vorig jaar.

Dat klinkt als goed nieuws. Minder migranten, minder doden op zee, minder werk voor kustwacht en opvangcentra, minder druk op politieke stelsels in Europa, minder zorgen over integratie. De beschamende humanitaire ramp aan de voordeur van Europa is dus in te dammen.

Toch zijn de cijfers nog geen reden tot algehele vreugde. Vooralsnog is niet duidelijk waardoor de toestroom stokt. Want wie precies belet de migranten aan de Libische kust om de oversteek te wagen?

De Libische kustwacht, gesteund door Europese expertise en Europees geld, speelt sinds kort een belangrijke rol door migranten terug aan wal te brengen. Er zouden nu ongeveer 8.000 migranten vastzitten in Libische detentiecentra.

Maar Libië is een chaotisch land met een wankel gezag. Zo zou de burgemeester van de kustplaats Sabratha een gewapende groep hebben ingezet om migranten vast te houden. En volgens sommige berichten spelen de milities die voorheen de mensensmokkel naar Europa organiseerden nu de rol van assistent-kustwacht. Wie zaken doet met Libië komt vroeg of laat in aanraking met omstreden partners.

Desondanks is samenwerking tussen Europa en Afrika de enige weg om migratie en asiel in enigszins geordende banen te leiden. In landen als Niger en Tsjaad is Europees geld een aansporing voor plaatselijke autoriteiten de migrantenstroom naar Europa in te dammen. Tijdens een migratietop, maandag in Parijs, hebben Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje de Afrikaanse transitlanden meer geld in het vooruitzicht gesteld als ze hun grenzen beter bewaken. Ook wordt de mogelijkheid onderzocht om in Niger en Tsjaad centra te vestigen onder toezicht van de VN, waar migranten al een asielaanvraag kunnen indienen.

De poging van Europese landen om, in samenspraak met Afrika een samenhangend plan te ontwikkelen dat het aantal arbeidsmigranten moet verminderen kent veel haken en ogen, maar verdient steun, mits aan het recht op opvang voor politieke vluchtelingen niet wordt getornd. Dit jaar kwamen 120.000 migranten per boot naar Europa, 2.400 overleefden de overtocht niet. Het moet mogelijk zijn de schrijnende uitwassen van migratie aan te pakken.