May wil Tories ook na de Brexit blijven leiden

Verenigd Koninkrijk

Terug van vakantie laat de Britse premier zich van haar sterke kant zien. Ze heeft nu duidelijk meer manoeuvreerruimte.

De Britse premier May spreekt tijdens een persconferentie in Japan. Foto Kazuhiro Nogi/Reuters

Terug van haar wandelvakantie in de Zwitserse en Italiaanse Alpen heeft Theresa May een nieuw plan om macht uit te stralen. „Ik geef niet op”, zei de Britse premier stellig tijdens haar handelsreis naar Japan.

Haar werd gevraagd naar de aanhoudende geruchten dat ze bezig was met haar eigen exit-strategie: ze zou overwegen aan te kondigen in 2019 na afronding van de Brexitonderhandelingen te vertrekken. May verkondigde nu dat zij de intentie heeft de volgende nationale verkiezingsstrijd, gepland voor 2022, de Tories te leiden.

Daarmee beoordeelt May dat ze in de twee maanden sinds de verkiezingen meer manoeuvreer-ruimte heeft. Weg is nu de deemoedige toon die ze kort na de verkiezingen aansloeg, toen ze haar excuses aanbod voor het grote zetelverlies. „Ik dien zolang jullie dat van mij verlangen”, hield ze haar Lagerhuisfractie voor.

‘De juiste persoon voor de baan’

In die tussentijd is duidelijk geworden dat er binnen de Tories geen animo is voor een nieuwe leiderschapsstrijd die mogelijk uitmondt in nieuwe verkiezingen. Dat is het omgekeerde van de stabiliteit die Britten verlangen, klinkt het. Rivalen als ministers Boris Johnson, Philip Hammond en David Davis zouden May op korte termijn willen opvolgen, maar zien geen mogelijk een gooi naar het premierschap te doen zonder hun partij en dus hun imago en kansen te beschadigen. Op dienstreis in Afrika schaarde Johnson, minister van Buitenlandse Zaken, zich opnieuw achter May. „Zij is de juiste persoon voor de baan”, aldus Johnson.

Door nu stellig te zijn, tracht May ruis weg te nemen die het partijcongres begin oktober kan verstoren. Na de mislukte verkiezingscampagne is het voor haar en de Tories van groot belang dat hun boodschap (een succesvolle Brexit, een meer eerlijke samenleving) helder overkomt tijdens het najaarscongres, zeker nu Labour een Brexitstandpunt (in ieder geval lid interne markt in de transitiejaren na Brexit) heeft dat ook aan kosmopolitische Conservatieven appelleert.

Lees ook deze analyse van Melle Garschagen over het gerommel binnen May’s kabinet: Lief samen op de foto, in het geniep ruziën over de Brexit

Global Britain

Hoe machtig May werkelijk is als politicus valt te bezien. Terwijl de premier op vakantie was, smeedde ministers Hammond en Davis een Brexit-strategie die aanmerkelijk milder is dan wat May voor ogen had. Tegelijkertijd blijft zij klem zitten tussen de facties binnen haar partij. Een deel ziet in dat de verkiezingsuitslag de regering geen mandaat geeft voor de harde Brexit waarvoor May pleitte. Maar er zijn te veel Tories aan de rechterflank van Lagerhuisfractie die een harde Brexit voorstaan voor May om te negeren zonder gevolgen voor haar baanzekerheid.

Premier May proost met haar Japanse collega Shinzo Abe. Foto Shizuo Kambayashi/AP

May wil nog steeds na Brexit een Global Britain, dat snel handelsakkoorden sluit met belangrijke bondgenoten. Hoe gastvrij premier Shinzo Abe de bezoekende May een traditionele theeceremonie aanbood, concrete uitlatingen over een handelsakkoord deed de Japanse premier niet.

Abe drong er, namens het Japanse bedrijfsleven, bij May wel op aan Brexit „transparant en voorspelbaar te laten verlopen om schade voor het bedrijfsleven te beperken”. Dat klinkt eerder als een waarschuwing dan een belofte. Op reis in Japan bleek wederom hoe moeilijk het is voor Theresa May een middenweg te vinden tussen wensen, retoriek en haalbaarheid.