Column

De Deense raketman die moordverdachte werd

Zap

‘Amateurs in Space’, over raketbouwer Peter Madsen, werd gemaakt lang voordat hij werd verdacht van moord op een journaliste in zijn zelfgebouwde onderzeeër. De tv-kijker zoekt in de documentaire naar voortekenen.

Peter Madsen in Amateurs in Space.

We kunnen het er lang of kort over hebben, maar het was sensatiezucht. Onder normale omstandigheden had ik de Deense documentaire Amateurs in Space (VPRO) gisteravond aan me voorbij laten gaan. Te weinig gevoel voor raketromantiek, onvoldoende geduld met mannetjesmannen. Want dat zijn de Denen Peter Madsen en Kristian von Bengtson, die jaren samenwerkten aan een zelfgebouwde, bemande raket.

We zien een proefraket roerloos blijven staan bij een mislukte lancering, een jaar later schiet het ding wél feilloos de wolken in. Tot de impulsieve Madsen het niet meer kan velen dat de organisatorisch beter onderlegde Von Bengstson het project naar zich toetrekt. De giftige mailtjes vliegen over het scherm, de samenwerking explodeert en Madsen vertrekt. Twee baasjes op één raket, dat leidt nergens toe.

Dat was het verhaal tot een maand geleden. Nu weten we dat Peter Madsen een moordenaar is. Pardon: dat hij verdacht wordt van betrokkenheid bij de dood van de 30-jarige Zweedse journaliste Kim Wall. Zij ging op 10 augustus met Madsen aan boord van zijn zelfgebouwde onderzeeër (hij heeft niet alleen een drang omhoog, maar ook omlaag). Elf dagen later werd de romp van Walls lichaam gevonden. Madsen zit inmiddels gevangen.

Lees ook de necrologie over Kim Wall: Kim Walls nieuwsgierigheid was grenzeloos

Het verhaal zou zo uit de koker van de scenarioschrijvers van de Deens-Zweedse misdaadserie The Bridge kunnen komen. Zo zat ik dus naar Amateurs in Space te kijken alsof het de eerste aflevering van een nieuw seizoen The Bridge was (dat komt trouwens volgend jaar), geïntrigeerd door de vraag of je aan Peter Madsen kunt zien wat hij later zal gaan doen. Dat effect werd nog versterkt doordat veel van de actie zich afspeelt op verlaten Deense industrieterreinen waar in The Bridge ook vaak het kwaad huist.

Inderdaad is Peter Madsen geen fijne man: een driftkop die over alles gelijk wil krijgen, geobsedeerd is door zijn eigen definitie van amateurisme (dat alles voor jouw projecten moet wijken) en die zomaar naar een van de potjes Nescafé op tafel kan grijpen: „Dat is míjn koffie.” Die dingen zegt als: „Ik zou iets willen doen dat de mensen schokt. Iets radicaals en pijnlijks.” Helaas: hier ging het om zijn woede over de rotzooi die anderen maakten in de gezamenlijke loods. Elders wordt gezegd: „Als Peter een droom heeft, laat hij zich door niets of niemand stoppen. Ik durf me niet voor te stellen wat hierna komt.”

Lady Di

Maar die uitspraken zijn alleen in retrospectief omineus: de meeste egocentrische machomannen laten hun medemensen gewoon in leven. Als Amateurs in Space daadwerkelijk het begin van een thriller was geweest, had ik ook de andere raketbouwer op mijn lijstje gezet: type ijskoude kwade genius.

Eerder op de avond was een oudere sensatielust al in herinnering gebracht door Diana: zeven dagen die de wereld schokten (Avrotros). Dat verhaal ging meer over de schok, dan over de wereld, uiteindelijk. Op gedragen toon werd de „collectieve zenuwinzinking” waaraan de Britten ten prooi vielen na de dood van the people’s princess (Tony Blair) in herinnering geroepen. Tussen de roerende beelden door werd verteld hoe het Britse verdriet omsloeg in boosheid. Jegens de pers die Diana de dood in had gejaagd, jegens de koningin die als harteloos werd ervaren (maar die óók gewoon niet van de zijde van haar kleinkinderen wilde wijken). De beelden van de jonge prinsen rondom de uitvaart laten je ook twintig jaar later niet koud.

Over begrafenissen gesproken: de armen, de benen en het hoofd van Kim Wall zijn nog steeds niet gevonden.