Protesteren tegen ‘corrupte’ Netanyahu

Israël

Elke week groeit de demonstratie tegen de premier, voor de deur van de openbaar aanklager. Inmiddels zijn er ’s zaterdags duizenden demonstranten.

Protestbord tegen de Israëlische premier Netanyahu, die van corruptie verdacht wordt, op zaterdag 26 augustus in Petach Tikva. Foto Dan Balilty/AP

‘De rechtse mensen die hier zijn, zijn van de oude Likud”, zegt Menni Naftali, die zaterdagavond voor de veertigste week op rij is komen protesteren in Petach Tikva, de rustige en welgestelde satellietstad van Tel Aviv waar de Israëlische openbare aanklager Avichai Mandelblit woont. De Likud van weleer was volgens Naftali een partij waar de leider sterke mensen om zich heen verzamelde. „Niet alleen ja-knikkers.”

Naftali was ooit aanhanger van Likud-voorman en premier Benjamin Netanyahu. Enkele jaren geleden werd hij aangenomen als conciërge in de premierswoning. In die functie voelde hij zich echter zo misbruikt en geschoffeerd dat hij ontslag nam en met succes zijn werkgever aanklaagde. Sindsdien heeft hij zichzelf ‘heruitgevonden’ als strijder tegen corruptie, die van zijn voormalig broodheer in het bijzonder.

Netanyahu is verdachte in twee onderzoeken inzake corruptie en machtsmisbruik. Openbaar aanklager Mandelblit is degene die moet besluiten of het tot een aanklacht komt. De demonstranten in Petach Tikva twijfelen aan zijn onafhankelijkheid: Mandelblit is aangesteld door Netanyahu en diende de premier eerder als kabinetssecretaris.

Het eerste protest was met hooguit 25 man pal voor de deur van de privéwoning van Mandelblit, herinnert Naftali zich. De demonstraties groeiden aanvankelijk langzaam maar gestaag en verplaatsten zich op last van de autoriteiten tot een pleintje enkele honderden meters verderop. De afgelopen weken zwelde het aantal demonstranten aan tot duizenden.

De aanleiding voor deze groeiende interesse is dat de onderzoeken tegen Netanyahu in een stroomversnelling zijn geraakt. Begin deze maand legde een oud-adiviseur van Netanyahu, Ari Harow, verklaringen af in beide zaken. Hij deed dit in ruil voor de kwijtschelding van zijn straf in een losstaande corruptiezaak. De inschatting van juristen is dat justitie Harow dit aanbod deed omdat ze zeker weet dat hij over sterk bewijs tegen Netanyahu beschikt.

Champagne en sigaren

Het eerste onderzoek tegen Netanyahu betreft de giften die zijn familie kreeg van een Amerikaanse en een Australische miljardair. De twee stuurden de Netanyahu’s geregeld champagne en sigaren. Volgens getuigen gebruikte de premier de codewoorden ‘roze’ en ‘bladeren’ om nieuwe leveringen van de luxegoederen aan te vragen.

Verder betaalden de zakenlieden onder meer dure hotelkamers voor Netanyahu’s zoon Yaïr en trakteerden ze echtgenote Sara Netanyahu op exclusieve sieraden. De totale waarde van de luxegoederen is niet bekend, maar het gaat zeker om meer dan vijftigduizend euro. Volgens Netanyahu waren alle giften normale tekenen van vriendschap en stond er nooit een wederdienst tegenover.

In een tweede zaak wordt Netanyahu ervan verdacht zijn positie te hebben misbruikt om te proberen gunstigere berichtgeving te verkrijgen in de op een na grootste krant van Israël. De politie beschikt over opnames van onderhandelingen tussen de premier en Arnon Mozes, de machtige uitgever van de krant Yedioth Achronot.

In het gesprek stelt Netanyahu voor dat Mozes regelt dat de krant, die kritisch over hem schrijft, van koers wijzigt. In ruil daarvoor zegt Netanyahu dat hij de circulatie van de grootste krant in het land, Israel Hayom, zal inperken. Netanhayu kan dat doen omdat die krant opgericht is als zijn persoonlijke spreekbuis en hij innige banden onderhoudt met de eigenaar en met de hoofdredacteur.

Omdat de deal tussen de premier en de uitgever nooit vorm heeft gekregen, zal het Openbaar Ministerie moeten bewijzen dat Netanyahu de intentie heeft gehad om tot een overeenkomst te komen. De verklaringen van Harow kunnen cruciaal zijn. Hij luisterde mee bij het gesprek tussen de premier en de uitgever en werd door Netanyahu op pad gestuurd om met Mozes te onderhandelen.

Trumpiaans

Voorlopig lukt het Netanyahu om de gelederen gesloten te houden. Binnen Likud oefende hij druk uit op enkele kritische partijleden om trouw aan hem te zweren tijdens een geïmproviseerde massabijeenkomst, die in de Israëlische media omschreven werd als ‘trumpiaans’. En Netanyahu’s rechtse coalitiepartners houden zich vooralsnog stil.

In Petach Tikva zegt protestleider Naftali dat hij Netanyahu’s lot niet kan voorspellen, „maar de openbare aanklager weet dankzij ons dat hij zich geen fout kan veroorloven”.

Ook de politie in Petach Tikva weet zich op zaterdagavond in de gaten gehouden. Als reactie op de groeiende populariteit van de demonstratie probeerde de politie een week geleden het protest de kop in te drukken door Naftali en een bondgenoot te arresteren. Andere demonstranten werden opgehouden op weg naar de demonstratie.

„Het leek hier wel Ramallah”, zegt Irit Danker Kaufman uit Tel Aviv, die voor de vijftiende keer op rij is komen demonstreren. „Er waren wegversperringen. Mijn identiteitsbewijs werd gekopieerd.” Gelijkheid in de rechtspraak en vrijheid van meningsuiting waren volgens Danker Kaufman de laatste bastions van de democratie in Israël.

„Als we niet blijven demonstreren, zullen we ook die verliezen.”