Geslaagde sf-satire met Matt Damon opent filmfestival in Venetië

Filmfestival Venetië

Het 74ste filmfestival in Venetië is woensdag geopend met de film ‘Downsizing’, een geslaagde sf-satire over krimpende mensen. Met Matt Damon.

Matt Damon arriveert in Venetië voor het filmfestival. Hij is de ster in de openingsfilm ‘Downsizing’. Ettore Ferrari/ AP

Zoveel Oscars als La La Land of Birdman gaat hij niet winnen: daarvoor is hij iets te luchtig. Maar met Downsizing van Alexander Payne heeft het 74ste filmfestival van Venetië opnieuw een verrukkelijke openingsfilm: humoristisch, sensibel en met een opwindend uitgangspunt.

Want wat als we mensen in een magnetron tot een lengte van 13 centimeter kunnen laten krimpen, zoals in The Incredible Shrinking Man? Voor de Noorse geleerde Jorgen Asbjornsen is zijn uitvinding de ultieme milieumaatregel: een dorp lilliputters produceert in vier jaar slechts één vuilniszak afval. Maar in Amerikaanse handen is het tien jaar later eerder een snelweg naar hyperconsumptie: elke sappelaar kan zichzelf pensioneren als micromiljonair in een poppenvilla in Madurodam waar je voor 84 dollar je vrouw onder minidiamanten bedelft. Elke dollar is daar het honderdvoudige waard, tot groeiende rancune van de ‘grote mensen’.

Filmredacteur Coen van Zwol is op het Filmfestival van Venetië en doet daarvan in het Filmfestival Venetië-blog verslag.

Maar mini-McMansions hebben minidienstmeisjes nodig: gelukkig dat geen muur illegalen van 13 centimeter stopt. Elders krimpen Israëliërs massaal Palestijnen en dictators dissidenten. Geen wonder dat de teleurgestelde uitvinder zint op een ondergrondse minihipsterutopie.

Romantische komedie

Met de sf-satire Downsizing slaat de Amerikaanse regisseur Alexander Payne een nieuwe weg in. Hij dankt zijn reputatie aan bitterzoete ‘dramadies’ over midlifecrisis en tobbende oudjes: denk aan Nebraska, The Descendants, Sideways en About Schmidt. Al omzeilde Payne woensdag in zijn persconferentie minzaam de politieke implicaties. „Iedereen begint hier over zulke zware kwesties. It’s a love story”, viel zijn hoofrolspeler Matt Damon hem bij.

Want Downsizing is ook een romantische komedie waarin Matt Damon als sullige alleman Paul Safranek uit Omaha, Nebraska (Paynes geboorteplaats) tijdens zijn – onomkeerbare – lilliputterprocedure wordt geconfronteerd met het ultieme echtelijke verraad en het alleen moet zien te rooien in miniwereld Leisureland. Daar is zijn leven al even grauw als elders, tot het charmante feestbeest en ritselaar Dusan (Christopher Waltz) zijn pad kruist en hem inwijdt in eurotrash, xtc en hedonisme. Waarna de kordate schoonmaakster Gong Jiang (een onweerstaanbare Hong Chau) hem iets leert over altruïsme en liefde.

Payne weet de grote en persoonlijke issues knap in balans te houden in zijn fascinerend vormgegeven Thunderbird-wereld, al verliest zijn film in de sentimentele finale wel wat stoom. Maar dat de boodschap diffuus is, wat een journalist Payne woensdag verweet, is juist de charme. Downsizing is niet belerend, maar plot koeltjes de onverwachtse gevolgen van deze nieuwe technologie uit. Al klonk scriptschrijver Jim Taylor wel geïnteresseerd toen iemand Downsizing samenvatte als een ‘éducation sentimentale’ van een stijve Red State-Amerikaan door libertijns Europa en nuchter Azië. „Zo had ik het nog niet bekeken.”

Venetiës tweede competitie, Orrizonti, opende woensdag met Nico, 1988 van Susanne Nicchiarelli, een sfeervolle biopic die een lans breekt voor het onderschatte model en zangeres van The Velvet Underground. De Deense Trine Dyrholm (Festen) kruipt fraai in de huid van de junkie-artiest in haar laatste jaar.