De moesson slaat harder toe dan anders

Natuurgeweld Zuid-Azië

India, Bangladesh, Nepal en Birma zijn aan hevige moessonregens gewend. Maar dit jaar, met 1.200 doden tot nu toe, is uitzonderlijk.

Een Birmese jongen gebruikt de binnenband van een vrachtwagen als bootje op de rivier de Ayeyarwady in Midden-Birma. De autoriteiten meldden eind juli al dat ze her en der in het land zo’n 140.000 mensen hadden moeten evacueren in verband met wateroverlast. Foto Lynn Bo Bo/EPA

Terwijl het nieuws gedomineerd wordt door de overstroming in Houston, lijkt het natuurgeweld in het zuiden van Azië aan de aandacht te ontsnappen. Toch ligt het dodental veel hoger en zijn veel meer mensen erdoor getroffen.

  1. Is de moesson dit jaar zwaarder dan anders?

    Bijna twee weken geleden zei Martin Faller van het Internationale Rode Kruis al dat miljoenen mensen waren getroffen door zeer zware moessonregens in Zuid-Azië. Vooral de honderden miljoenen mensen die in het stroomgebied van grote rivieren als de Ganges en de Brahmaputra wonen, hebben daar last van. Faller vreesde voor een van de ernstigste humanitaire crises in jaren. In delen van India, Nepal, Bangladesh en Birma dreigden mensen geconfronteerd te worden met voedseltekorten en gebrek aan schoon drinkwater.

    Alleen al in Mumbai, de grootste stad van India, is de laatste 24 uur volgens de autoriteiten bijna 30 centimeter regen gevallen, de helft van wat er gemiddeld in heel augustus naar beneden komt. Daarmee zou het de zwaarste moesson zijn sinds 2005. Maar zware moessons zijn van alle tijden.

    In Mumbai wonen zo’n twintig miljoen mensen en de stad is het financiële hart van het land. Meteorologen verwachten dat de regen voorlopig aanhoudt.
  2. Hoeveel doden zijn er precies gevallen?

    Het Rode Kruis meldde woensdag dat tot nu toe 1.200 doden zijn gevallen door de zware regenval en overstromingen in India, Bangladesh en Nepal. Andere ramingen spreken al van 1.500 doden. Hoeveel daarvan rechtstreeks zijn omgekomen door de overstromingen of aardverschuivingen is niet te zeggen, aldus het Rode Kruis. Na de eerste moessonregens in Bangladesh half juni werd er door de lokale autoriteiten direct melding gemaakt van 134 doden. Op 13 augustus kwamen in de Indiase deelstaat Himachal Pradesh door aardverschuivingen 43 mensen om, in Uttar Pradesh waren dat er 103. In Gujarat eiste het natuurgeweld 247 levens. Woensdag kwamen er ook in Mumbai 14 mensen om.

    Dat er inmiddels van ruim 1.200 doden wordt gesproken en 41 miljoen slachtoffers, is omdat er veel ziektes zijn uitgebroken. „Dat het dodenaantal nu zo hard oploopt, is omdat er veel meer gebieden zijn ondergelopen dan in andere jaren en mensen moeilijk te bereiken zijn. Het drinkwater zit vol ziektekiemen, mensen sterven aan diarree en uitdroging. We vrezen dat een cholera-uitbraak het dodenaantal verder zal laten oplopen.”

    Een slachtoffer van de aardverschuivingen en overstromingen in Nepal staat voor een geïmproviseerde tent in het oostelijke district Saptari. Nepalese media spraken half augustus al van ten minste zeventig doden. Foto Navesh Chitrakar/Reuters

  3. Zijn de gevolgen voor de bewoners anders dan andere jaren?

    Ja, vooral in Bangladesh, dat relatief het zwaarst lijkt getroffen. Dat komt niet alleen door overstromende rivieren maar ook door zeewater dat de delta is ingestroomd. 662.000 huizen zijn verwoest. Ziekenhuizen en overheidsgebouwen zijn weggespoeld. Vorig jaar waren dat er minder dan 250.000. Omdat ruim eenderde van het land onder water staat, is er ook meer landbouwgrond verloren gegaan. Het Rode Kruis en Save the Children richten zich in Bangladesh dan ook allereerst op klassieke noodhulp: schoon drinkwater, voedselpakketten, tenten, boten en hygiënefaciliteiten.

  4. Is het natuurgeweld te wijten aan klimaatverandering?

    Nee, zoals gezegd zijn zware moessons en de overstromingen die ze met zich meebrengen van alle tijden. Maar ze zouden weleens vaker kunnen gaan voorkomen. Volgens een recent onderzoek van de Nepalese meteorologische dienst is de maximumtemperatuur in de regio de afgelopen vier decennia met ruim 0,05 graden Celsius per jaar gestegen. Dat lijkt heel weinig, maar het is meer dan een halve graad per decennium. Een hogere temperatuur betekent meer energie in de atmosfeer. Dat kan leiden tot zwaardere buien en langduriger periodes van droogte.

    Indirect heeft klimaatverandering wel invloed. De zeespiegelstijging die erdoor veroorzaakt wordt, verergert de gevolgen van neerslag in kuststeden, en vormt ook een bedreiging voor de mangrovebossen die van belang zijn voor de kustbescherming.

    Maar nog steeds vormen de snelle economische veranderingen en de snelle bevolkingsgroei een veel groter probleem. Er wordt meer gebouwd en vaak op plekken die daarvoor niet geschikt zijn (zoals te dicht bij de kust of rivieren). Door al die nieuwe infrastructuur wordt het water te snel afgevoerd, via kanalen of gekanaliseerde rivieren. Bossen die het water konden vasthouden zijn verdwenen – niet alleen voor de bouw van steden, maar ook voor landbouw. Geld voor watermanagement is er niet, of onvoldoende.

    Inwoners van het Indiase dorp Gajol, ten westen van Calcutta (tegenwoordig officieel Kolkata geheten), hebben een goed heenkomen gezocht op het dak van een huis. Net als in het buurland Bangladesh houden de moessonregens in India dit jaar ongewoon lang aan. Foto Piyal Adhikary/EPA

  5. Hangt de orkaan Harvey samen met de zware moesson?

    Er zijn overeenkomsten, maar er is ook een groot verschil. Voor beide geldt dat klimaatverandering het effect ervan versterkt. Voor beide geldt waarschijnlijk ook wat de bekende klimaatwetenschapper Michael Oppenheimer van de universiteit van Princeton over Harvey zei: „Dit is het soort gebeurtenis dat we vaker zullen gaan meemaken.” Maar niets wijst erop dat beide door dezelfde weersomstandigheden, of door vergelijkbare opwarming zijn ontstaan.

  6. Was deze ramp te voorkomen geweest?

    De extreme regenval in Mumbai is onverwacht. Ook houdt de regen in vooral Bangladesh langer aan dan verwacht. Toch is de overlast onnodig groot, meent Merlijn Stoffels, woordvoerder van het Rode Kruis. „Je had deze ramp kunnen voorkomen. We zijn al jaren bezig met trainingen, het beschikbaar stellen van boten, alarmsystemen en het planten van mangroves waardoor de kust minder kwetsbaar wordt. We krijgen er de handen niet voor op elkaar. Er komt wat geld – en daar hopen we nu ook op – als de ramp er is, maar preventief geld inzamelen lukt slecht.”

    Buffels langs de rivier de Brahmaputra in het district Bogra, in het noorden van Bangladesh. In het moessonseizoen wordt de rivier vaak zo breed als een uitgestrekt meer. Dit jaar heeft Bangladesh meer te lijden onder de moesson dan in voorgaande jaren. Foto Abir Abdullah/EPA