De Ikea-gids is een tijdcapsule

Trends De accessoires in de Ikea-gids zeggen veel over ons. Over honderd jaar zien historici de pannenkoekplant op de Eket staan, en weten ze: zo was 2017.

Foto uit catalogus

Zou er een bedrijf ter wereld zijn dat beter weet hoe we leven dan Ikea? En waaraan zouden we over honderd jaar het beste kunnen zien hoe we in het tweede decennium van de vorige eeuw leefden? De Ikea-gids, die deze maand weer bij 5,7 miljoen Nederlandse huishoudens op de mat plofte, is geen toonbeeld van avant-gardisme, maar laat zien welke trends en trendjes mainstream zijn in 2017. Een hint voor toekomstige cultuurhistorici: juist aan de props, die niet bij Ikea te koop zijn, zie je waar op de tijdsbalk we zitten. Dat zijn niet de nieuwste gekkigheden uit Japan, maar de frutsels en fratsen die je inmiddels overal bij gewone mensen thuis ziet.

Voor wie een exemplaar in een tijdcapsule wil stoppen: plak hier de geeltjes:

Doodshoofd

p. 12

Is het de schuld van Damien Hirst, met zijn ‘For the Love of God’-schedel vol diamanten uit 2007, of moeten we terug naar de Azteken? Hoe dan ook: aan het einde van het vorige decennium was de schedel te zien op exclusief behang en op de catwalk in de shows van Alexander McQueen. Nu schrikt niemand nog van een metalen doodshoofd in het interieur. Anders zou die bovendien nooit in deze gids terechtkomen. Ikea schrijft erbij: „Creëer een sfeer als in een oude bibliotheek”, maak een plek voor je pronkstukken. Die verzameltrend zien we in meer terug: gedroogde bladeren, opgezette (nep)vlinders, veren.

Pannenkoekplant

p. 17

De Wikipedia-overlevering wil dat de pannenkoekplant (Pilea peperomioides) met een Noorse missionaris uit China werd meegenomen en steksgewijs Europa veroverde. Al jaren vindt het plantje met zijn iele steeltjes en ronde frisgroene blaadjes – het lijkt wel Scandinavisch design – zijn weg via informele kanalen, als levend symbool van de deeleconomie. Vorig jaar was ’ie ineens te koop bij tuincentra. Bam. Mainstream. Klaar voor de Ikea-gids. Een andere hardnekkige plantentrend die we in de gids terugzien: de cactus. In terracotta potten natuurlijk.

Blauw en grijs haar

p. 29, 54

Extra punten voor een vrouw met blauw haar die met haar smartphone een foto van een plant maakt (om op Instagram te zetten?). Blauw haar werd vorig jaar door modeblogs massaal opgepikt als de haartrend van 2016. Rihanna nam dit jaar turquoise haar. Ook in de mode: denim-blauw haar, dat meer naar grijs nijgt. En grijs haar zien we op pagina 54 in de gids: bij een meisje dat aan de uitgroei te zien nog lang niet echt grijs is.

Vinyl

p. 35

„Je passie is onderdeel van wie je bent dus laat die passie lekker onderdeel uitmaken van je woonruimte. Stel je vinyl albums tentoon”, schrijft Ikea. In 2010 schreef NRC: vinyl is terug. De verkoopcijfers van elpees groeiden toen al een aantal jaren, ook omdat mensen zo van platenhoezen houden. En ja hoor, op de Mosslanda, het schilderijenplankje van Ikea, staan nu platen. Op de Eket (kast) staat een platenspeler. Aan de muur hangen gouden elpees.

Breien

p. 31

Trendwatcher Lidewij Edelkoort zei in 2012 bij Zomergasten: mensen breien weer. Ze had ook kunnen zeggen: mensen willen dingen zelf maken, met hun eigen handen. Heel Holland breit, bakt en kleurt dat het een aard heeft. In de Ikea-gids zien we op meer pagina’s breimandjes. Ook zien we granola in pot (zelfgebakken?), een macraméhanger (zelfgeknoopt) en een berg hout. Nog geen twee jaar geleden veroverde de Noor Lars Mytting de wereld met zijn boek De man en het hout. Een beetje man hakt tegenwoordig zelf zijn hout en dat mag best naast de bank liggen.

Hoed

p. 56

De hipster is al meermaals doodverklaard maar zijn/haar hoed doet het nog steeds goed. Op pagina 57 ligt een hoed. De Ikea-gids zal nooit de laatste mode laten zien. Wel zien we een paar items die we nu al een paar jaar volop zien en waar we voorlopig nog niet vanaf zijn. Witte sneakers, canvas rugtassen, een linnen tasje, jeans met gaten. Wel keurig dichtgestikt overigens.

Vorig jaar schreef journalist Kersten Augustin een open brief aan IKEA: ‘Zeg me niet hoe ik leven moet’

Polaroid

p. 58

In 2008 ging de Polaroid-fabriek dicht. Nog geen tien jaar later was de instantfotocamera een hit, vooral onder jonge meisjes, die behoefte hadden aan tijdloze, exclusieve, tastbare bewijzen van hun vriendschappen en ervaringen. In de Ikea-gids zien we op de inmiddels klassieke Lack-bijzettafel een van de meest verkochte camera’s: de Fuji Instax Mini, met aan de muur de bijbehorende klein formaat fotootjes.

Wecken

p. 90

Afgezien van de kipgehaktballetjes uit het restaurant zien we nergens vlees. In de keukens van de etnisch diverse Ikea-families zien we veel noten en zaden. In de ijskast liggen rauwe vis en de niet-meer-zo-vergeten groente meiknol. En, heel erg halverwege de jaren tien, weckpotten met ingemaakte groenten. Ui en kikkererwten (waarom zou je kikkererwten inmaken?). Op een pagina over voedselverspilling vinden we zelfs een oude paprika, met als bijschrift: ‘negeer rimpels’. Tweeduizendzeventiender wordt het niet.