President Guatemala vecht voor zijn politieke leven

Jimmy Morales

Morales, in opspraak wegens corruptie, ligt op ramkoers met een belangrijke VN-commissie. De voormalige tv-komiek werd eind 2015 gekozen met de belofte een eind te maken aan de endemische corruptie in het land.

Jimmy Morales afgelopen mei Foto Henry Romero/Reuters

De voormalige tv-komiek Jimmy Morales werd eind 2015 gekozen met de belofte een eind te maken aan de endemische corruptie in Guatemala. Met zijn campagneslogan ‘Noch corrupt, noch een dief’ omarmden kiezers hem massaal als de anti-establishmentkandidaat die wel even schoon schip zou maken.

Nog geen twee jaar later is Morales zelf onderwerp van onderzoek. De Internationale Commissie tegen Straffeloosheid in Guatemala (CICIG) heeft samen met de openbaar aanklager een vooronderzoek geopend naar Morales. Ze verdenken hem ervan 6,6 miljoen quetzales (ruim 752.000 euro) aan campagnegelden niet te hebben opgegeven bij de kiesraad. Eerder dit jaar werden de broer en een zoon van Morales al gearresteerd op verdenking van corruptie.

Vrijdag reisde de president nog naar New York om VN-baas António Guterres te vragen CICIG „strenger aan haar mandaat” te houden. Dat had geen effect: diezelfde dag vroeg de commissie aan het grondwettelijk hof Morales’ immuniteit op te heffen. Hierop verklaarde Morales zondag CICIG-commissaris Iván Velásquez tot persona non grata. Maar het constitutionele hof blokkeerde later die dag het uitzettingsbevel tegen hem.

Volkswoede

Na dit juridisch getouwtrek leek Morales maandagavond in te binden. In een cryptische tekst op Facebook stelde hij „de besluiten van de juridische organen te blijven respecteren”.

Het toont hoe de commissie sinds haar oprichting in 2006 Guatemala’s wankele rechtsstaat weet te schragen. Na de burgeroorlog (1960-’96, zeker 200.000 doden) behielden (para)militairen en georganiseerde misdaad veel macht. De eigen justitie lukt het amper deze ‘parallelle structuren’ bloot te leggen. Met steun van de internationale gemeenschap boekte CICIG de afgelopen jaren wel succes. Klapstuk was de vervolging van Morales’ directe voorganger, de beruchte generaal b.d. Otto Pérez Molina. Hij moest aftreden omdat hij miljoenen wegsluisde bij de douane.

De volkswoede over die affaire leidde Morales’ verkiezing in. De ironie wil dat dezelfde onderzoekers die zo de weg voor Morales plaveiden, hem nu ook op de korrel nemen. De cirkel is helemaal rond, nu in dit onderzoek ook Otto Pérez Molina opduikt: Morales zou op campagne gratis een helikopter hebben mogen lenen van een van Molina’s ministers, nu een voortvluchtige. Een van de weinigen buiten Morales’ eigen partij die het nog opnemen voor de geplaagde president is dan ook Otto Pérez Molina.