Twee jaar zitten, dat vindt Mario onnodig

Wie: Mario H.

Wat: winkeldiefstal

Waar: rechtbank Rotterdam

Zoals hij daar zit, in het beklaagdenbankje, lijkt hij op zijn gemak. Monter zelfs. Mario H. toont zich in ieder geval niet geïntimideerd door de rechters in zwarte toga’s die tegenover hem zitten. De 39-jarige stelt zich coöperatief en zakelijk op. „Als ik eenmaal gepakt ben, beken ik ook meteen direct.” Nee, dat hij in april wat flessen shampoo en conditioner heeft gestolen bij Kruidvat, en een speaker, daar hoeven ze het niet lang over te hebben; dat is zo.

Dat is een licht vergrijp. Toch zit Mario H. bij een meervoudige strafkamer. Het is niet de eerste keer voor Mario, zacht gezegd. De voorzitter zegt enigszins mismoedig tegen H. dat de documentatie over hem in 1996 begint, en sindsdien steeds is aangevuld. „U moet regelmatig bij de rechtbank komen. 2002, 2004, 2006, diefstal, straatroof”, zegt hij terwijl hij door de papieren voor zich bladert. „De vraag is dus ook: hoe nu verder?”

Mario heeft al heel wat kansen gekregen. Neem nu deze diefstal. Hij zat in voorlopige hechtenis voor iets anders, dit voorjaar. „Uw advocaat had voor elkaar gekregen dat die voorlopige hechtenis geschorst werd, maar toen u vrijkwam ging u meteen weer in de fout.”

Al snel blijkt de inzet van deze zitting: een zogeheten ISD-maatregel. Dat is een aanpak voor veelplegers van relatief geringe vergrijpen – draaideurcriminelen. Zij gaan dan twee jaar naar een inrichting voor stelselmatige daders, in de hoop dat ze hun leven op de rails krijgen.

Volgens de officier is het nu zover voor Mario, hij moet geholpen worden om uit de maalstroom van schulden, verslaving en misdaad te komen. „U bent een best aardige man, als u niet verslaafd zou zijn zou u waarschijnlijk geen problemen hebben. We denken echt niet: gatver, wat een nare man.”

Maar Mario wil echt niet. „Het enige wat zo’n maatregel betekent voor mij, is dat ik twee jaar vastzit.” Het is volgens hem ook niet nodig. Hij is al een tijdje op de goede weg. Hij is van zijn verslaving af aan het komen. Wanneer hij voor het laatst gebruikt heeft, wil de officier weten. „Al heel lang niet meer. Een maand geleden misschien een paar keer. Mijn moeder wil het ook niet meer hebben.”

Mario heeft pech, zegt hij. Zoals toen hij eerder een keer afgekickt was, maar daarna in een instelling voor beschermd wonen terechtkwam waar drugsgebruik getolereerd werd. In de ‘cleane’ woonvoorziening was geen plek.

„Ik heb nooit problemen gehad met de reclassering, ik werk altijd mee.” Maar dat het fout ging met de reclassering, is juist de reden dat de officier nu om zo’n ISD-maatregel vraagt, zegt de rechter. De laatste keer dat de reclassering een voorwaardelijke vrijlating begeleidde, kwam H. een paar keer niet opdagen op de afspraken. Daar kon H. niets aan doen, zegt hij. „Ik had geen geld voor openbaar vervoer, en mijn moeder was op vakantie. En ik wilde niet zwartrijden.”

„Is lopen geen mogelijkheid?” vraagt de rechter. „Het is helemaal aan de andere kant van de stad.” Een andere keer was H. van zijn fiets gevallen. Hij trekt zijn shirt omhoog om de pleister te laten zien. „Daar word ik nog steeds voor behandeld!” Waarom hij de afspraak niet kon afbellen? Geen geld voor een telefoon.

De rechter is kregelig als hij zegt dat het in dit stadium niet meer gaat om misverstanden over een paar gemiste afspraken. „Het verhaal houdt een keer op, daar heeft de wetgever een maatregel voor bedacht. Als u denkt dat het alleen twee jaar opsluiten betekent, is het u niet goed uitgelegd.” De reclassering heeft het dossier teruggegeven, zegt hij. Die zagen het niet meer zitten. Ook de reclassering adviseert een ISD-maatregel.

De advocaat maakt bezwaar. Hij wil dat H. nog een keer de kans krijgt voor detox en begeleid wonen, maar dan in de goede instelling. „U ziet in de documentatie dat het jaren rustig is geweest, toen meneer was afgekickt.” En H. zegt dat hij hoopt dat de rechtbank hem „een laatste, allerlaatste kans” geeft.

Twee weken later blijkt dat de rechtbank dat niet wil. Mario H. gaat twee jaar naar een ISD-instelling.