Plastic tas in Kenia? 2 jaar celstraf

Fleurs du Sahel

Plastic in de darmen van zieke geiten, wapperende tasjes aan struiken op de savanne: Kenia wil er vanaf. Vanaf maandag zijn plastic tasjes verboden.

Een man zit op een vuilnisbelt nabij Nairobi. Foto Simon Maina/AP

Kom nooit meer met een plastic tas naar Kenia, want die zijn vanaf maandag verboden. De plastictasbezitter wacht een maximale straf van één tot twee jaar cel, of 35.000 euro boete.

Plastic tassen zijn een bedreiging voor het milieu. Ze verstoppen riolen en rivieren en vergiftigen dieren en aarde. Ze zijn ook een belediging voor het oog. In Niger noemen ze op de hete winden meegevoerde zwarte zakken ironisch ‘de nationale vogel’. In andere landen noemen ze het in bomen hangende plastic afval schertsend ‘Les Fleurs du Sahel’.

Bij gebrek aan afvalophaaldiensten is Afrika meer dan welk continent ook getroffen door wat het symbool van de moderne consumptiemaatschappij werd. De opkomst van de consumptiemaatschappij en de wegwerpcultuur rond de eeuwwisseling bracht Afrika supermarkten en fastfoodrestaurants, en daarmee maandelijks tienduizenden tonnen aan plastic boodschappentassen. In Kenia – naar schatting 24 miljoen tasjes per maand – wordt nog geen kwart hiervan verwerkt. Vooral in de arme wijken van de hoofdstad Nairobi is geen vuilnisophaaldienst. Daar worden plastic zakken vooral gebruikt als flying toilets: bij gebrek aan wc’s, doen de arme bewoners hun stront in de zakken waarna ze deze over de omheining kieperen.

Dans van vliegend plastic

Dolfijnen in de Indische Oceaan, olifanten op de savanne en geiten in de steden verorberen het weggeworpen plastic, vaak met de dood als gevolg. Dierenartsen vinden al jaren opgepropt plastic in de darmen van zieke geiten en schapen. Een handjevol tomaten, een pakje sigaretten, een luciferdoosje: al deze koopwaar wordt in plastic verpakt aan de consument gegeven. Het mild verdovende khat, de nationale drug in Jemen, Somalië en delen van Ethiopië en Kenia, gaat dagelijks in plastic zakken van de hand. Woeste winden stoten ze de lucht in, waar ze in de met afval bezaaide hemel de dans van vliegend plastic maken, tot ze houvast vinden aan doornige struiken op de savanne.

Scavengers walk past Marabou storks as they collect recyclable plastic materials at the Dandora dumping site on the outskirts of Nairobi, Kenya August 25, 2017. Picture taken August 25, 2017. REUTERS/Thomas Mukoya
Een slager laat plastic zakken zien die hij heeft aangetroffen in een koeienmaag.
Baz Ratner/Reuters
(l) Een afvalberg in een buitenwijk van Nairobi, (r) een slager houdt een hoop plastic tassen omhoog die hij in de maag van een koe heeft aangetroffen.
Foto’s Baz Ratner (r) en Thomas Mukoya (l)/Reuters

Afrika dreigt zo in één grote smeerboel te veranderen. Het wassende water dumpt een aanzienlijk deel van de grootstedelijke rommel van Freetown in Sierra Leone op het strand. Een paar kilometer buiten de kust van het Nigeriaanse Lagos dobberen vuilnisbelten waartussen soms zelfs een lijk zijn kop opsteekt. Het ronkende blik in de uitdijende hoofdsteden – auto’s en vooral het razendsnel toenemende aantal brommers – leidt tot gevaarlijke luchtvervuiling. Steeds meer inwoners binden daarom lapjes voor hun monden.

Afrikaanse overheden komen in actie. Soms voortvarender dan in Europa, waar EU-landen pas in 2025 tot doel hebben het gebruik van flinterdunne plastic zakken met 80 procent terug te brengen. Rwanda deed in 2004 dergelijke plastic zakken al in de ban, Eritrea een jaar later. Zuid-Afrika en andere staten verbieden in het bijzonder de flinterdunne plastic boodschappentas, gemaakt van polytheen. Die hebben vrijwel het eeuwige leven: het kost honderd tot 1000 jaar alvorens ze volledig zijn afgebroken.

Kenia heeft nu een volledige ban op alle soorten plastic boodschappentassen ingevoerd. Afrikanen moeten dus weer terug naar een goede oude gewoonte, namelijk met sisaltassen of met gevlochten manden naar de markt gaan.