Macron: van Messias tot kop van Jut

Dalende populariteit Franse president

Een aantal missers van mensen uit zijn omgeving en de traditionele Franse afkeer van hervormingen spelen Macron parten.

De Franse president Emmanuel Macron op een recente persconferentie. Foto Stoyan Nenov/Reuters

Sneller dan zijn twee voorgangers keldert Emmanuel Macron in de peilingen. Nog maar 40 procent van de Fransen is volgens cijfers van IFOP tevreden over de prestaties van de in mei aangetreden president. Deze week presenteert hij ingrijpende hervormingen van de arbeidswetgeving. Hoe is zijn tanende populariteit te verklaren? En maakt het uit?

1 Hij was al niet zo populair

Direct na zijn verkiezing had Macron steun van 62 procent van de Fransen. Maar zijn winst in mei was fragiel. Slechts 24 procent van de Fransen had in de eerste kiesronde voor hem gestemd. Ter vergelijking: Hollande haalde in 2012 29 procent, in 2007 31 procent. Terwijl Macron vooral buiten Frankrijk bijna messianistische kwaliteiten werden toegedicht, bleven veel Fransen (vooral buiten de grote steden) argwanend. Zij zagen in hem vooral een buffer tegen Marine Le Pen van het Front National en door haar bepleit vertrek uit de EU. Macron-kiezers van het eerste uur zijn volgens IFOP in meerderheid (92 procent) nog steeds tevreden.

2 Er zijn fouten gemaakt

Macrons eerste 100 dagen verliepen moeizaam. Hij moest snel zijn regering aanpassen na berichten over fraude met EU-geld bij coalitiepartner Modem. Rond de viering van de nationale feestdag kwam Macron na aangekondigde bezuinigingen hard in aanvaring met de chef van het leger, die ontslag nam. Parlementsleden van Macrons formatie La République en Marche blonken intussen uit door onervarenheid. Enkelen kwamen nauwelijks uit hun woorden toen ze in de Assemblée voor het eerst het woord namen. De filmpjes van dit „amateurisme” zoemden deze zomer rond op sociale media.

3 De president is de kop van Jut

In de voor De Gaulle ontworpen Vijfde Republiek ligt veel macht bij de president. Macron cultiveert wat hij een ‘jupiteriaans’ presidentschap noemt. „We denken in Frankrijk te veel dat een man of vrouw alleen, een door de voorzienigheid gezonden type, alle problemen van het land kan oplossen”, vergoelijkte de socialistische Parijse burgemeester Anne Hidalgo, geen aanhanger van Macron, maandag. „Er is een beetje volwassenheid nodig, we moeten accepteren dat de hervorming van dit land een zaak van iedereen is.” Fransen, meende Le Figaro, zijn „soms schizofreen, vaak ongeduldig”.

4 Hij hervormt

„Fransen haten hervormingen”, zei Macron zelf afgelopen week in Boekarest. „Zodra we hervormingen kunnen voorkomen, doen we het.” Dat klopt niet helemaal: in onderzoeken zeggen Fransen vóór (arbeidsmarkt)hervormingen te zijn. Maar zodra ze dat zelf treft, komen ze in het geweer. Met een flexibilisering van de arbeidsmarkt naar Scandinavisch voorbeeld (‘flexi-sécurité’) hoopt hij een eind te maken aan twee decennia massawerkloosheid. Daarna volgen onder andere een herziening van het pensioenstelsel en een nieuwe werkloosheidsverzekering voor zelfstandigen. „Ik aanvaard onze impopulariteit”, zei regeringswoordvoerder Christophe Castaner zondag, „maar op voorwaarde dat daardoor het land transformeert.”

5 De uitleg ontbrak

In de eerste maanden van zijn presidentschap heeft Macron vooral gewerkt aan het imago van Frankrijk in de wereld. ‘France is back’ luidde de slogan bij in eigen land met verbazing bekeken ontvangsten van Poetin en Trump. In de Franse pers liet hij zich weinig uit. Zelfs het traditionele interview op Quatorze Juillet ging niet door. Die strategie wordt nu omgegooid, liet het Élysée maandag weten. Macron zal zich de komende maanden vaker laten interviewen. Hij moet de Fransen uitleggen dat nu opofferingen nodig zijn om de overheidsuitgaven terug te brengen en de arbeidsmarkt te hervormen, analyseerde politicoloog Brice Teinturier maandag. „Niemand kan dat in zijn plaats doen”.

6 En is het eigenlijk erg?

Op het eerste gezicht niet. Macron heeft altijd gezegd dat hij geen politicus voor het leven wil worden. Hij ziet het als zijn taak Frankrijk te hervormen en hoeft zich voorlopig niet druk te maken over herverkiezing. Maar de vakbonden kunnen profiteren van Macrons tanende populariteit. Vooral de CGT, de tweede vakbond van Frankrijk, hoopt op een hete herfst met blokkades en stakingen.