Daar is ‘ie weer: de ‘overstromingshaai’ doet Houston aan

Ervaren twitteraars verwachtten ‘m al: de ‘overstromingshaai’ deed ook Houston aan, in het spoor van de orkaan Harvey. The Washington Post ontmaskert een stroom aan nepberichten.

De fakehaai komt in vele gedaantes voor. Google image search

Het bericht verzamelde in enkele uren tijd bijna zesduizend retweets: er zou een haai rondzwemmen in Houston, nadat de Texaanse stad als gevolg van orkaan Harvey volledig blank stond. Op de foto die een Schotse journalist plaatste, was het beest duidelijk te zien, vinnen, staart en al. Belangrijke kanttekening: het beest is nep. Of althans, de foto is dat.

Het betreft ‘fake news’ - of eigenlijk zelfs nepnieuws van vóór die Trumpiaanse benaming, want de vervaarlijke ‘overstromingshaai’ duikt al jaren op in sociale media. Waar een overstroming te melden is, daar komt deze inmiddels befaamde hoax voorbij.

Twitter avatar Jeggit Jason Michael Believe it or not, this is a shark on the freeway in Houston, Texas. #HurricaneHarvy https://t.co/ANkEiEQ3Y6

Dezelfde haai in Puerto Rico

Een simpele reverse image search (‘zoek deze foto op Google’ via je rechtermuisklik) levert miljoenen zoekresultaten op. Vorig jaar werd de haai ‘gespot’ in Daytona Beach, nadat de orkaan Matthew daar had huisgehouden; in 2011 deed hij Puerto Rico aan.

De ene na de andere nieuwswebsite, van Buzzfeed tot de BBC, maakte in afgelopen jaren korte metten met de haai. Ze leerden hun lezers hoe ze zelf sociale media konden fact-checken. Toch bleken maandag weer duizenden twitteraars te vallen voor de haaienfoto. Bovendien werd in het spoor van Harvey een stroom aan nieuwe gefabriceerde berichten op Twitter en Facebook gezet, ontdekte The Washington Post.

Dat mensen zich tijdens natuurrampen tot hun online netwerken richten, is volgens de krant geen verrassing. Zo zijn er lezers die van minuut tot minuut op de hoogte willen blijven. Anderen gebruiken hun feed om volgers om hulp te vragen of gerust te stellen over hun veiligheid. “En dan zijn er nog die mensen”, verzucht de krant, “die een rampzalige gebeurtenis aangrijpen om viral te gaan. Het is een onvermijdelijk aspect van wat online gebeurt ten tijden van een natuurramp.”

Goedgelovige lezer in paniek

De haai is misschien nog grappig (zeker voor wie de voorgeschiedenis kent), andere dramatische berichten die door de onoplettende - of goedgelovige - lezer als ‘waar’ worden opgevat, kunnen paniek zaaien of reddingsoperaties tegenwerken. De Post stelde een lijst op van dergelijke nepberichten. Het overstroomde vliegveld van Houston, met vliegtuigen die bijna geheel onder water staan? Het blijkt een gefabriceerd beeld van vliegveld La Guardia bij New York, dat onderdeel uitmaakte van een studie voor een rampenplan.

Honderden Facebook-gebruikers deelden een bericht over een speciale telefoondienst die zou zijn geopend door de National Guard van Houston… die bellers eigenlijk in contact brengt met een verzekeraar, en niet met reddingswerkers.

En het officiële Twitter-account van de stad Corpus Christi bracht een rectificatie naar buiten van het gelogen bericht dat bewoners niet werden toeglaten tot de stad.

“We blijven dit artikel verversen”, klinkt het gelaten onderaan de publicatie van The Washington Post. “We zullen ongetwijfeld meer virale hoaxes tegenkomen de komende dagen.”