Valse bonnen kosten Schiphol miljoenen

Fraude

Bij de vastgoedafdeling van Schiphol is op grote schaal gesjoemeld met valse bonnen en declaraties. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.

Bij de vastgoedafdeling van Schiphol zijn jarenlang op grote schaal bonnen en declaraties vervalst. De luchthaven denkt dat zij hierdoor voor miljoenen is benadeeld, maar kan de omvang van de schade niet vaststellen omdat haar administratie dat niet toelaat. Ook kampt de luchthaven met achterstallig en slecht uitgevoerd onderhoud aan diverse kantoren en gebouwen. Dat blijkt uit onderzoek van NRC naar een „ernstig integriteitsincident” dat Schiphol begin dit jaar zonder verdere toelichting in haar jaarverslag vermeldde.

De fraude kwam aan het licht bij het energie- en installatiebedrijf Engie, dat het technisch onderhoud van een aantal grote complexen op Schiphol verzorgt. In mei 2016 meldde zich daar een klokkenluider die uit de doeken deed hoe een collega – bijgenaamd „de bonnenbaas” – samen met een manager van Schiphol Real Estate en een onderaannemer de administratie van de luchthaven en van Engie manipuleerde.

De bedrijven huurden daarop Hoffmann Bedrijfsrecherche in. Die verhoorde de mannen, waarna de werknemers werden ontslagen en de aannemer te horen kreeg dat hij nooit meer op de luchthaven mocht werken. Ook deed Schiphol aangifte.

Met de opbrengsten werden privé-verbouwingen uitgevoerd aan huizen, een zeilvereniging en een manege. Ook werden er airco’s, navigatiesystemen, dure tassen en etentjes mee betaald.

Dit was geen incident. Uit onderzoek door NRC blijkt dat er de afgelopen jaren een tiental vastgoedmanagers van Schiphol en van door de luchthaven ingehuurde bedrijven aannemers om geld of gunsten vroegen, in ruil voor opdrachten en een goede verstandhouding.

Soms was er sprake van zelfverrijking, soms dienden de een-tweetjes het belang van de vastgoedafdeling van Schiphol. Zo was de meerjarenonderhoudsbegroting van Schiphol zo rommelig dat snelle klussen vrijwel niet zonder creatief boekhouden geregeld konden worden.

Dat ging van groot tot klein. Een voorbeeld is het aanschaffen van VVV-bonnen voor medewerkers die in het zonnetje werden gezet. Dat ging makkelijker via een aannemer dan via de officiële kanalen. De aannemer kocht in zo’n geval de bonnen, gaf die aan een Schiphol-manager en stuurde een meerwerkbon voor onderhoud. Dit soort financiële constructies zijn in de Schiphol-administratie nauwelijks te achterhalen.

Datzelfde geldt voor de staat van het onderhoud op Schiphol. Zo blijkt uit documenten van de gemeente Haarlemmermeer dat in 2015 lange lijsten zijn opgesteld van overtredingen van het bouwbesluit en van slecht uitgevoerde brandafscheidingen.

Volgens betrokkenen hangt dit samen met gebrekkige technische kennis bij de vastgoedafdeling van Schiphol, waar vooral commerciële mensen rondlopen. „Aannemers moeten op hun tenen lopen voor het grote Schiphol. En ondertussen hengelt het personeel naar voordeeltjes in ruil voor opdrachten”, zegt een van hen.

Schiphol-topman Jos Nijhuis zegt in een reactie dat „integriteitsincidenten niet uit te sluiten zijn” maar dat die „niet veelvuldig” voorkomen. Schiphol deed de afgelopen vijf jaar twee keer aangifte, zegt hij. „Schiphol voert een actief integriteitsbeleid. Er is geen sprake van stelselmatige fraude en integriteitsschendingen.”

Engie zegt dat het de bonnenfraude zelf op het spoor kwam en dat de betrokken medewerker is ontslagen. In 2014 ontsloeg het bedrijf ook al diverse werknemers wegens fraude. „We voeren inmiddels bij klanten en onderaannemers waar medewerkers van Engie een langdurige relatie opbouwen preventieve audits uit”, aldus een woordvoerder.

Schiphol pagina E6-9