Falen Ajax is pijnlijk voorspelbaar

Voetbal

Het Europese echec van Ajax toont aan dat er structureel iets mis is met de besluitvorming. Eén commissaris stapt op.

Het ongekende falen van Ajax leidt vooralsnog niet tot harde ingrepen. Niet de trainer vertrekt, niet de technisch directeur. Wel stapt uit zichzelf de commissaris op die vijf jaar lang de duim omhoog of omlaag deed bij aankoop van spelers. Theo van Duivenbode (73), ‘contact-commissaris spelerstransfers’, geeft er ruim een jaar voor het einde van zijn benoemingstermijn de brui aan.

De mislukte seizoensstart van Ajax bereikte donderdagavond in het Noorse Trondheim een dieptepunt met de eerste uitschakeling voor Europees voetbal in 51 jaar. De ploeg van trainer Marcel Keizer verloor voor de tweede keer in een week van Rosenborg. Al weken is de krapte van de selectie kopzorg voor iedereen die Ajax liefheeft. Pijnlijk is vooral de voorspelbaarheid van het falen. Selectie niet op orde, het is traditie.

Terwijl de implosie zich voltrekt van een elftal dat vorig seizoen de Europa League-finale haalde, ogen directieleden van de club als herten in de koplamp. Algemeen directeur Edwin van der Sar sprak in een interview donderdagavond wel van „individuele fouten” op het veld, maar over het falen op directieniveau zei hij bij Fox: „Dat ga ik niet even bij jou voor de camera wegzetten, vriend.”

Directeur spelerszaken Marc Overmars wurmt zich in bochten om het technisch beleid van Ajax logisch te laten lijken. Hij is intussen verstrikt geraakt in een wirwar van beleidslijnen. De dwarsverbanden tussen raad van commissarissen, directie en technisch hart hebben een verlammende stroperigheid tot gevolg.

Het is hard gegaan sinds coach Peter Bosz vrij plotseling vertrok, na een prikkelend seizoen. Er lag een niet te weerstaan aanbod van Borussia Dortmund, maar duidelijk werd ook dat Ajax Bosz’ eisen om door te selecteren in de technisch staf niet wilde inwilligen. Van de weeromstuit werd gekozen voor vertrouwde kost. De vacature van hoofdtrainer werd ingevuld door Keizer, de coach van Jong Ajax die in 2016 nog vond dat trainer worden van Cambuur „een kans is die niet vaak voorbij komt”. Die aanstelling van de 48-jarige trainer was gedurfd en gemakzuchtig tegelijk – maar pakt nu dramatisch uit.

Keizer vindt zelf dat hij niet mag zeuren: zeven spelers die tegen Rosenborg afgingen stonden drie maanden geleden nog in de Europa League-finale. Ofwel: er zit best voetbal in de ploeg. Maar de krapte op allerlei posities wreekt zich al weken en op het te voorziene vertrek van verdedigende steunpilaar Davinson Sanchez is niet geanticipeerd.

Dat commissaris Van Duivenbode zich nu in woord en daad afzet tegen het gevoerde beleid is opvallend. Hij heeft jarenlang bestuurd; voor elke transfer boven de 400.000 euro moest hij zijn akkoord geven. Volgens president-commissaris Leo van Wijk kan Van Duivenbode zich „onvoldoende vinden in de manier waarop [...] commissarissen en de directie de laatste periode zijn omgegaan met de voetbaltechnische en zakelijke belangen van Ajax”. Desgevraagd zegt Van Duivenbode dat hij zich in de strekking van het persbericht kan vinden. Verder weigert hij commentaar.

Van Duivenbode, oud-voetballer van Ajax én Feyenoord, was de vertegenwoordiger van ‘de voetballers’ in de raad van commissarissen. Hij was een van de aanjagers van de Cruijff-revolutie die in 2012 zijn beslag kreeg met oud-voetballers in de directie. Gaandeweg verloor Johan Cruijff echter het vertrouwen in hem. Hij verweet Van Duivenbode onder meer de escalatie van een conflict tussen hoofd jeugdopleiding Wim Jonk en ‘cultuurbewaker’ Dennis Bergkamp twee jaar geleden. In zijn post-mortem verschenen boek Mijn Verhaal laat Cruijff optekenen dat Van Duivenbode „veel meer een mentor voor die jongens had moeten zijn”.

Zonder hem gaat Ajax verder. Na drie jaar zonder titel en een seizoen zonder ‘Europa’ is de landstitel een absolute vereiste. De route naar rehabilitatie begint zondag in Venlo.