Recensie

Trump gaf ze hun eigenwaarde terug

Sociologe Arlie Russell Hochschild verruilde in de jaren voor Trumps verkiezing haar linkse universiteitsstadje Berkeley voor een diep conservatieve plattelandsgemeente in Louisiana.

Janice Areno heeft waarschijnlijk nog nooit gehoord van Milo Yiannopoulos. En ook niet van 4chan, Pepe the Frog of andere digitale uitingsvormen van alt-right. Janice Areno is een 61-jarige accountant in Sulphur, Louisiana. En ze is een hartstochtelijk Trump-aanhanger.

Vormen Milo en consorten de voorhoede die de weg voor Trump heeft bereid, Janice Areno maakt in meer dan één opzicht deel uit van de achterhoede. Haar staat Louisiana voert zo’n beetje alle ‘verkeerde’ Amerikaanse lijstjes aan: het is een van de armste staten, met een laagopgeleide bevolking, een relatief lage levensverwachting en, tot overmaat van ramp, een enorme milieuvervuiling.

Je zou zeggen: in Louisiana hebben ze belang bij strengere overheidsregels over industriële lozingen in hun traag stromende riviertjes. En toch stemmen de Louisianans consequent op kandidaten die overheidstoezicht volledig willen ontmantelen.

Deze paradox was reden voor sociologe Arlie Russell Hochschild om diepgaand onderzoek te doen naar de verrechtsing van mensen zoals Janice Areno. Het resultaat, onlangs vertaald als Vreemdelingen in hun eigen land. Een reis door rechts Amerika, biedt een fascinerend inkijkje in een mentaliteit die zich laat samenvatten als: cultuur boven economie.

Neem Areno. Ze houdt van hard werken en naar de kerk gaan. Ze is geïrriteerd dat bijstandstrekkers geld krijgen zonder daar iets voor te doen. En ze verzet zich tegen een ‘vloedgolf’ aan bedreigingen voor haar manier van leven: abortus, homohuwelijk, politieke correctheid en secularisatie. Elke dag kijkt ze naar Fox News, dat haar afkeer van de overheid keer op keer bevestigt: de milieuambtenaar die vier uur lang porno had gekeken op een overheidscomputer, of de gesubsidieerde kunstenaar die de maagd Maria met kunstmest besmeurde. Zie je wel!

Aan het einde van haar onderzoek maakte Hochschild nog net mee hoe presidentskandidaat Trump de harten van mensen als Areno veroverde. Achteraf blijkt haar werk uitstekend inzicht te verschaffen in zijn opkomst. Van ‘links’, analyseert ze, moesten de inwoners van Louisiana verplicht medelijden hebben met uitkeringstrekkers, zwarten, transgenders, vluchtelingen. Alsof hun eigen verhaal, hun diep gevoelde versie van de werkelijkheid, niet waar is.

En plotseling is daar een politicus die zegt: allemaal onzin! ‘Van Trump mochten ze zich een moreel goede Amerikaan voelen én zich superieur voelen aan mensen die volgens hen ‘anders’ waren of onder hen stonden’, schrijft Hochschild.

Vergeet bovendien niet dat deze mensen door hoopopgeleide kustbewoners stelselmatig worden weggezet als ‘rednecks’. Die vernedering zit zo diep dat zelfs vrome christenen bereid zijn om Trump zijn ethische slippertjes te vergeven. En die vervuiling? Vervelend, maar het is belangrijker dat er eindelijk iemand is die naar ons verhaal luistert.

Hochschild, emeritus hoogleraar aan de linkse Universiteit van Californië, maakt gedurende haar onderzoek vrienden voor het leven in Louisiana. We moeten het haar maar vergeven dat ze aan het begin verbaasd was dat er aardige mensen in het zuiden blijken te wonen. Die grootstedelijke minachting blijft in de rest van het boek juist prettig achterwege. Na lezing ervan lijkt het aannemelijk dat Trump en alt-right hun opkomst niet zozeer danken aan Milo – maar eerder aan Janice Areno.