Politieke rel rond ambassadeurs Hongarije

Diplomatiek conflict

Hongaarse regering eist excuses Nederland voor uitspraken ambassadeur Gajus Scheltema, minister Koenders neemt afstand.

Ambassadeur Gajus Scheltema

De Hongaarse regering heeft deze vrijdag haar ambassadeur teruggeroepen uit Den Haag voor overleg. De beslissing is een reactie op uitlatingen van de vertrekkende Nederlandse ambassadeur in Hongarije, Gajus Scheltema.

In een interview met het weekblad 168 óra vergeleek Scheltema het gedachtegoed van gewelddadige moslimextremisten met de boodschap die het Hongaarse kabinet van premier Viktor Orbán uitdraagt over migranten en politieke tegenstanders: „Ze creëren een vijand volgens hetzelfde principe als de Hongaarse regering.”

Scheltema zei ook meer transparantie te willen omtrent de geldstromen van landen als Nederland richting Hongarije. Hongaarse media berichten regelmatig over vermeende corruptie met EU-fondsen. „We kunnen geen corruptie financieren,” zei Scheltema. „We kunnen een corrupt systeem niet in leven houden.” Bovendien stelde hij dat de gepolariseerde Hongaarse politiek getuigt van een „klassiek marxistisch wereldbeeld”.

De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó eiste vrijdag excuses. Indien die uitblijven, zal zijn regering verdere diplomatieke acties ondernemen. „Hongarije is geen boksbal”, zei Szijjártó. Donderdag kondigde hij al aan dat Scheltema niet langer welkom is op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Boedapest. Hij zei tegen staatspersbureau MTI dat „de contacten op ambassadeursniveau voor onbepaalde tijd zijn stilgelegd ” en dat het ministerie verheugd is dat de Nederlandse ambassadeur naar huis gaat. „Hopelijk doet hij dit zo vlug mogelijk.”

Koenders neemt afstand van eigen ambassadeur

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) nam vrijdag na de ministerraad afstand van de uitlatingen van Scheltema. „Op geen enkele manier mag de indruk ontstaan dat de Hongaarse regering dezelfde methodes gebruikt als terroristen, dat is gewoon niet aan de orde”, zei Koenders. De minister zegt niet te weten of Scheltema zijn vergelijking echt zo bedoeld heeft, maar gaat in een van de komende dagen telefonisch contact opnemen met de Hongaarse ambassadeur om de rel te bespreken. Koenders noemde het terugroepen van de Hongaarse ambassadeur uit Den Haag „een forse maatregel”.

Of Koenders excuses aan Hongarije gaat maken, zoals het land eist, weet hij nog niet. De minister vindt in elk geval dat „we dit nu niet heel groot moeten laten worden”. Volgens Koenders heeft Nederland terechte zorgen over ontwikkelingen in Hongarije, bijvoorbeeld rond de ngo-wetgeving in het land en de rechtsstaat. „Daar mag de ambassadeur ook terecht kritiek op leveren”, stelde de minister vrijdagochtend al.

PVV-leider Geert Wilders, die zich in het verleden lovend uitliet over Orbán, mengde zich ook in het debat. Hij noemde Scheltema in een Engelstalige tweet „een idioot”. De PVV heeft Kamervragen gesteld.