Ik zit op zwerkbal

Studenten spelen Harry Potters zwerkbal. Inclusief beaters, chasers, seekers en een snitch. Dit weekend is in Utrecht de Open Dutch Summer Cup.

De Dom Tower Dementors uit Utrecht trainen in Park Transwijk. Foto's Bram Petraeus

Aan beide kanten van het grasveld staan drie doelpalen met daarop roze en paarse hoepels. Daartussen rennen twintigers die met een hand een grijze pvc-buis tussen hun benen houden. Ze gooien ballen door de ringen heen en smijten ze op elkaar. Twee jongens achtervolgen een meisje dat een gele broek met een staart eraan draagt.

Welkom bij de training van de Dom Tower Dementors in het Utrechtse park Transwijk. Zij vormen een van de zes Nederlandse teams die de aardse variant spelen van zwerkbal, de vliegsport uit de Harry Potter-boeken.

Zwerkbal is een combinatie van handbal, trefbal en rugby, zegt Chula Bruggeling (23), voorzitter van de Nederlandse sportbond voor Quidditch – ze gebruiken de officiële Engelse termen omdat het een internationale sport is. Quidditch ontstond in 2005 op universiteiten in de Verenigde Staten en wordt inmiddels wereldwijd door meer dan 1000 teams gespeeld. Nederland speelt het pas sinds 2014 en probeert nu te professionaliseren. De bond heeft bijna 100 leden en organiseert internationale toernooien, zoals de Open Dutch Summer Cup dit weekend in Utrecht.

Een promo van de Dom Tower Dementors.

Rondrennen met bezemstelen in het kruis is geen studentengrap voor de spelers. Of een rollenspel, zodat ze zich Harry Potter of Hermelien kunnen wanen. Quidditch is voor hen een volwaardige sport.

De International Quidditch Association (IQA) bepaalt de regels van het spel: De chasers van de teams moeten scoren met de quaffle, een ingedeukte volleybal. Elke goal levert tien punten op. Beaters kunnen de aanvallers tijdelijk uitschakelen door ze te raken met een trefbal, net als in de Harry Potter-boeken. Deze ballen zijn niet van ijzer – zoals in de boeken – maar van rubber. Er is zelfs een snitch, het gouden vliegende balletje dat de seekers moeten pakken om de wedstrijd te beëindigen. Een onpartijdige vrijwilliger draagt een gele broek waar een sok met een tennisbal aan vastgeklit zit. Hij komt na 17 minuten in het spel en moet proberen te voorkomen dat de sok van zijn broek wordt getrokken. In de boeken is het vangen van de snitch 150 punten waard, in het aardse spel is hij ‘maar’ 30 punten waard.

De snitch moet proberen te voorkomen dat de sok van zijn broek wordt getrokken. Foto Bram Petraeus

De bezemsteel (of pvc-buis) mag volgens de regels maximaal 106 centimeter zijn, exclusief eventuele borstelharen. Over het geslacht van de spelers is de IQA minder streng. Het wordt de 9 ¾-regel genoemd: Een team bestaat uit zeven spelers, met maximaal vier mensen met hetzelfde gender. De spelers die zich man noch vrouw voelen, mogen als niet-binair meespelen. Bruggeling: „Alleen Rusland en Zuid-Amerikaanse landen spelen met een ander systeem. Zij kunnen dan ook niet meedoen aan de EK’s en WK’s.”

Beurzen voor beginnende teams

De Dom Tower Dementors trainen in hun rode shirts met rugnummers en staan regelmatig in een kringetje om naar hun coach Nick van Klaveren (27) te luisteren. Van Klaveren, die het team dit jaar naar het landskampioenschap heeft geleid, wil komend seizoen een gooi doen naar de European Quidditch Cup: „Het is de Champions League van quidditch.”

Het strategische aspect is het leuke van quidditch, zegt speler Ella Bosch (25), promovendus op het gebied van neurowetenschap. Ze was in eerste instantie vooral nieuwsgierig omdat ze een groot Harry Potter-fan is. „Ik ben helemaal niet sportief maar het feit dat er met vijf ballen en verschillende posities wordt gespeeld, maakt het spel interessant.”

20-08-2017, Utrecht, Park Transwijk.
Open Quidditch-training van het team de Dom Tower Dementors in Utrecht. Quidditch is inmiddels een internationale sport, en is gebaseerd op het fictieve zwerkbal uit de Harry Potter-boeken.
foto Bram Petraeus
20-08-2017, Utrecht, Park Transwijk.
Open Quidditch-training van het team de Dom Tower Dementors in Utrecht. Quidditch is inmiddels een internationale sport, en is gebaseerd op het fictieve zwerkbal uit de Harry Potter-boeken.
foto Bram Petraeus
20-08-2017, Utrecht, Park Transwijk.
Open Quidditch-training van het team de Dom Tower Dementors in Utrecht. Quidditch is inmiddels een internationale sport, en is gebaseerd op het fictieve zwerkbal uit de Harry Potter-boeken.
foto Bram Petraeus
Foto’s Bram Petraeus

Ook Peter Hooijschuur (24) geniet van de „chaos” en de tactische spelletjes. Hij kent de sport omdat zijn zus bij de Wageningen Werewolves speelde. Hooijschuur zit in het nationale team, De Flying Dutchmen. „Ik heb gevolleybald en heb daarom een goede balcontrole, maar eigenlijk ben ik medium-atletisch.”

De hoofdcoach van De Flying Dutchmen is de Duitser Alexander Blass, Van Klaveren is assistent-coach. Blass (27) deed quidditch-ervaring op in Amerika, waar hij studeerde aan de University of Wisconsin. Hoewel Blass trots is op de dertiende plek die het team tijdens het afgelopen EK in Oslo haalde – in Europa spelen 24 landen quidditch – hoopt hij in 2019 in de toptien te belanden.

Maar de grootste concurrenten zitten niet in Europa, erkent hij. „In Amerika spelen veel meer mensen quidditch. De meeste universiteiten hebben een eigen team.” De Amerikaanse quidditch-bond ondersteunt coaches en beginnende teams zelfs met beurzen.

In Nederland wordt de sport uitsluitend in universiteitssteden gespeeld, door ploegen met alliterende namen als de Rotterdam Ravens en de Twentse Thestrals. Hooijschuur: „Omdat het een kleine gemeenschap is, zijn we een grote familie. Maar iedereen is welkom.” Zoals Anke de Leeuw (21), die normaliter in Engeland traint vanwege haar master en te gast is bij de Dementors: „Mensen zijn open en niemand is gemeen tegen elkaar.”

20-08-2017, Utrecht, Park Transwijk.
Open Quidditch-training van het team de Dom Tower Dementors in Utrecht. Quidditch is inmiddels een internationale sport, en is gebaseerd op het fictieve zwerkbal uit de Harry Potter-boeken.
foto Bram Petraeus
20-08-2017, Utrecht, Park Transwijk.
Open Quidditch-training van het team de Dom Tower Dementors in Utrecht. Quidditch is inmiddels een internationale sport, en is gebaseerd op het fictieve zwerkbal uit de Harry Potter-boeken.
foto Bram Petraeus
Foto’s Bram Petraeus

Buitenstaanders zijn iets minder aardig voor de spelers: „Sporten jullie serieus met bezemstelen? Kunnen jullie vliegen?” Ella Bosch: „Mensen reageren soms lacherig. Ik ben er nu wel aan gewend.” Speelster Adéla Svobodová (22), geëmigreerd uit Tsjechië: „Quidditch is ook wel raar omdat het op een boek is gebaseerd. Maar nu ik het een tijdje speel, neem ik het wel serieus.” Svobodová moet regelmatig met iemand aan de kant wisselen als ze iets te veel sprintjes heeft getrokken. Hijgend zegt ze: „Ik denk dat het een grote sport kan worden.”

WK gevolgd door 30.000 mensen

In Nederland spelen relatief weinig mensen quidditch, zegt Blass.

„Het probleem is dat de traditionele media geen verslag doen van de sport. Het is daarom ook bijna onmogelijk om sponsors te vinden, terwijl de sport goed wordt bekeken. Het WK in Frankfurt was uitverkocht en had bijna 30.000 toeschouwers via de livestream. Ik denk dat de sport nog niet serieus genoeg wordt genomen. Het doet te veel aan de boeken en films denken.”

Waarom nemen ze eigenlijk geen afscheid van de bezemstelen? „Die handicap is een wezenlijk onderdeel van de sport”, zegt Chula Bruggeling. „Het spel zou te erg veranderen als je dat wegneemt.” Blass: „In rugby is het ook normaal dat ze de bal alleen naar achter mogen gooien.” Peter Hooijschuur denkt dat acceptatie slechts een kwestie van tijd is. „Misschien is Nederland er nu nog niet klaar voor. Maar wel bijna.”