De koning van Samsung ging ten onder aan machtshonger

Corruptie

Samsung-topman Lee Jay Yong moet vijf jaar de gevangenis wegens corruptie. Wat zijn de gevolgen voor het bedrijf?

Officieel is Zuid-Korea een republiek. Maar wie werkt voor de Zuid-Koreaanse elektronicagigant Samsung valt eigenlijk onder het koninklijke regime van de familie Lee. Die bestiert al bijna tachtig jaar een van de grootste bedrijven ter wereld, dat we in Nederland vooral kennen als producent van telefoons en tv’s.

Vrijdag werd Samsung onttroond, toen de kroonprins van het imperium, Lee Jae-Yong, veroordeeld werd wegens omkoping en meineed. De 49-jarige Lee is plaatsvervangend voorzitter van Samsung Electronics. Hij is naast zijn vader Lee Kun-Hee de belangrijkste aandeelhouder, maar struikelde in een poging nog meer macht in het concern te verwerven. Nu moet de topman vijf jaar achter de tralies, al houdt hij zelf vol dat hij onschuldig is en tekent hij beroep aan.

Lee raakte verzeild in een omkoopschandaal rondom de voormalige president Park. Er volgde een sensationele rechtszaak rondom de Zuid-Koreaanse ex-president, die via een vertrouweling geld aannam van grote bedrijven. De veroordeling van Lee Jae-Yong kan gevolgen hebben voor de straf die Park boven het hoofd hangt.

De Samsung-topman wilde via een fusie van twee onderdelen van het wijd verspreide Samsung-imperium meer greep krijgen op Electronics, het belangrijkste onderdeel.

De familie Lee controleert het conglomeraat via een kluwen van belangen in tientallen verschillende bedrijven. Samsung bestaat behalve uit Electronics (dat telefoons, chips en beeldschermen maakt) uit een divisie voor zware industriële apparatuur, scheepvaart, een pretpark en een honkbalteam, de Samsung Lions. Er is zelfs een Samsung Ziekenhuis. Electronics is met 151 miljard euro omzet (2016) en ruim 308.000 werknemers het grootste onderdeel van de Samsung Group. Die was in 2010 nog goed voor 20 procent van de Zuid-Koreaanse export.

Wederopstanding

Na de Koreaanse oorlog (1950-1953) en de Japanse annexatie was Zuid-Korea straatarm. Net als andere conglomeraten als Hyundai en LG, stond Samsung aan de basis van de wederopstanding en nu is Zuid-Korea qua technologie een van de meest geavanceerde landen ter wereld.

Opgericht door Lee Byung-Chull, de grootvader van de veroordeelde Lee Jae-Yong, ontwikkelde Samsung zich van textielfabrikant tot een producent van elektronica en later tot een internationale merknaam.

Het bedrijf is geïnspireerd op Japanse conglomeraten – zowel Lee Byung-Chull als zijn zoon Lee Kun-Hee studeerden in Japan. Eerst moest Sony verslagen worden, nu zijn Intel (processors) en Apple (smartphones) de grootste concurrenten. Apple is Samsungs belangrijkste afnemer van geheugenchips en beeldschermen.

Koreanen zijn trots op de expansie van Samsung. Maar er is ook irritatie over de manier waarop leden van het familieconglomeraat (‘chaebol’) zich gedragen alsof ze boven de wet verheven zijn, als heersers in hun eigen koninkrijk, met te nauwe banden met politieke machthebbers.

Lee Jae-Yong (Forbes schat zijn vermogen op 7 miljard dollar) is niet de eerste Samsung-leider die voor de rechter moet verschijnen. In 2009 werd zijn vader veroordeeld tot drie jaar gevangenis, wegens corruptie. Uitzitten van die straf was niet nodig: Lee Kun-Hee kreeg gratie, zodat hij aan kon blijven als lid van het internationaal Olympisch Comité. Zo haalde Zuid-Korea de Winterspelen van 2018 binnen.

De 75-jarige Lee Kun-Hee is de rijkste man van Zuid-Korea. Op papier is hij nog voorzitter van Samsung. IN werkelijkheid ligt hij sinds een hartaanval in 2014 in coma, in het Samsung-ziekenhuis in Seoul.

Toekomst

Wat voor effect zal het corruptieschandaal op Samsung hebben? Het bedrijf lijkt zijn oprichters ontgroeid te zijn. Na de arrestatie van Lee Jay Yong, in februari, staat Samsung er beter voor dan ooit. De koers steeg het afgelopen jaar met 40 procent. Samsung Electronics kwam ook die andere tegenvaller te boven: het spontaan ontploffende topmodel smarthphone, de Galaxy Note 7, moest vorig jaar uit de handel gehaald worden wegens brandgevaar. De opvolger van die verdoemde Note 7 werd afgelopen week gepresenteerd in New York. De Galaxy Note 8 belooft een betrouwbare opvolger te worden. Die kan de familie Lee ook wel gebruiken.