Wij geven u dit artikel cadeau om u een concreet voorbeeld te geven hoe de NRC-code terugkomt in onze journalistiek. Vanuit de NRC-code ontstaat journalistiek waar wij trots op zijn.

Macron op Europese missie tegen te goedkope arbeid

De Franse president reist door Oost-Europa om EU-ondermijnende loonconcurrentie tegen te gaan. Hij heeft het tij mee, want het lukt Oost-Europa niet één front te vormen.

De Franse president Emmanuel Macron met de Roemeense president Klaus Iohannis. Foto Octav Ganea/Reuters

NRC Code nr. 1

Onze journalistiek draait om waarheidsvinding en, op basis daarvan, meningsvorming (nieuws en opinie) voor burgers in een democratische samenleving.

persoon

NRC correspondenten Juurd Eijsvoogel, Melle Garschagen en Peter Vermaas volgen de ontwikkelingen in Berlijn, Londen en Parijs op de voet. Kan de wereld nog zonder Merkel? Krijgt Macron de EU weer in beweging en kan May het alleen of wordt ze het muurbloempje van Europa?

Drie dagen lang bezoekt de Franse president Macron Oost- en Midden-Europa. Met grof geschut. Het doel van de van Oostenrijk naar Roemenië en Bulgarije voerende reis: steun verwerven voor een Europese hervorming die moet leiden tot minder loonconcurrentie vanuit Oost-Europa. Zulke ‘sociale dumping’ is menigeen in West-Europa een doorn in het oog – en domineert in Frankrijk al jaren het debat over de EU.

Macron hanteerde woensdag een groot woord: trahison. De huidige EU-afspraken over detachering (tijdelijk elders werken tegen voorwaarden van het land van herkomst) zijn „verraad van de Europese geest in zijn diepste wezen”. Het kan niet zo zijn, zei hij, dat het vrije verkeer van arbeid landen met minder sociale bescherming bevoordeelt. In West-Europa „voedt dat het populisme en tast dit het vertrouwen in het Europese project aan”. Donderdag waarschuwde hij in Boekarest voor de „ontmanteling” en „ontploffing” van de EU als er niets verandert.

Voormalig president van Frankrijk Hollande waarschuwt voor hervormingspolitiek van zijn opvolger Macron.

Sociale dumping

Macron is niet de eerste die ‘sociale dumping’ aan de kaak stelt, Nederland klaagt hier ook al jaren over in Brussel. Maar de Franse president heeft nu de wind mee: het altijd redelijk gesloten Oost-Europese front op dit dossier verkruimelt. Woensdag beloofden Slowakije en Tsjechië tijdens een door Oostenrijk georganiseerde minitop in Salzburg Macron te zullen steunen. Zijn pleidooi van ‘gelijk loon voor gelijk werk’ delen ze. Het Franse idee om de maximale detacheringsperiode fors in te korten (van 36 naar 12 maanden) valt minder goed. Maar de Slowaakse premier Fico noemde het „realistisch” dat er een akkoord ligt in oktober, als EU-arbeidsministers hierover vergaderen.

Saillant genoeg voert Macrons reis, die duurt tot vrijdag, niet langs Hongarije en Polen, die op dit moment in talrijke EU-dossiers te boek staan als spelbrekers en die daarbij de anti-Europese retoriek niet schuwen. Vooral Warschau ligt op ramkoers met Brussel, onder meer over de kap van uniek oerbos (in Bialowieza) en over draconische ingrepen in het Poolse rechtssysteem, die er volgens de Europese Commissie op neerkomen dat de rechtsstaat niet langer kan functioneren.

De Slowaaks-Tsjechische flirt met Macron is een klap voor Polen en Hongarije, die samen met deze buurlanden de ‘Visegrad Vier’ vormen, een regionaal machtsblok waarvan de waarde nu opeens heel gering lijkt. Extra pijnlijk, omdat juist nu een door de Commissie aangejaagd debat woedt over de toekomstige koers van Europa, een debat met Frankrijk en Duitsland in de hoofdrol, en met Polen en Hongarije snoeihard langs de zijlijn, zonder vrienden in West- én in Oost-Europa.

Amper aangetreden wilde de nieuwe Franse regering de arbeidsmarkt hervormen. De vakbonden wilden de sfeer nog niet bederven.

Moddergevecht

Zeker euroland Slowakije wil niet worden meegetrokken in een moddergevecht met de EU. Premier Fico zei onlangs dat zijn land waarde hecht aan samenwerking met andere Oost-Europese landen. „Maar de vitale belangen van Slowakije liggen in de EU”. „De basis van mijn beleid is ervoor zorgen dat we dichtbij de kern blijven, dichtbij Frankrijk en Duitsland”, aldus de sociaal-democraat en ex-communist, zelf in het verleden ook niet vies van Europa-bashing.

Over die Europese toekomst heeft Macron duidelijke ideeën. Om Europa te behoeden voor extreme politieke stromingen bepleit hij „een Europa dat beschermt”. Nu vallen sociale pleidooien in Frankrijk altijd goed, maar Macron wil er ook mee laten zien dat hij dan wel liberaal is, maar ook begrijpt waar de kritiek op de EU vandaan komt.

Gedetacheerd

Na Duitsland ontvangt Frankrijk binnen Europa de meeste gedetacheerde werknemers: 286.000 in 2015, volgens het ministerie van Arbeid. Vooral de bouw, de industrie en de landbouw maken gebruik van vaak goedkopere arbeidskrachten uit Oost- en Zuid-Europa. Een rapport van de Franse Senaat uit 2016 spreekt van een toename van het aantal gedetacheerde werknemers in de EU van 45 procent tussen 2010 en 2014.

Maar anders dan Duitsland kampt Frankrijk nog altijd met hoge werkloosheid. De Poolse loodgieter en de Bulgaarse druivenplukker pakken het werk van laagopgeleide Fransen af, horen de Fransen al jaren van politici en in de media. Op zijn beurt is Frankrijk na Polen en Duitsland de grootste verstrekker van gedetacheerde arbeiders: ongeveer 140.000 Fransen werken op Franse contracten in andere EU-lidstaten.

Topambtenaren zuchten onder het genadeloze tempo van president Macron en staan na 100 dagen op de rand van een burn-out. De Franse president keldert ondertussen in de peilingen.