Graniet uit foute Indiase groeven verkocht in Nederland

Uit onderzoek blijkt dat graniet uit steengroeven waar sprake is van kinderarbeid en schuldslavernij door Nederlandse bedrijven geïmporteerd is.

Een 14-jarige jongen aan het werk in een granietgroeve in Krishnagiri, in het zuiden van India. Foto Hema Chowdary/HH

Minstens drie Nederlandse importeurs van natuursteen hebben graniet ingekocht uit Indiase mijnen waar kinderarbeid en schuldslavernij voorkomt. Dat blijkt uit een onderzoek van de Landelijke India Werkgroep en Stop Kinderarbeid. Ook is vaak sprake van lage lonen en gevaarlijke en ongezonde werkomstandigheden.

De conclusies zijn gebaseerd op gesprekken met werknemers en exportgegevens. In het onderzoek is gekeken naar 22 groeven en zes locaties waar de graniet wordt verwerkt in de zuidelijke deelstaten Anhra Pradesh, Telangana en Karnataka. De namen van de groeven zijn weggelaten in het rapport en vervangen door nummers.

Op zeven plekken is kinderarbeid vastgesteld. Deze is “nog prominent aanwezig in de verwerking van reststeen tot grind en ‘kinderkopjes’, ook voor de export”. Vaak gaat het dan om tieners onder de achttien die sterk genoeg zijn om stenen te tillen. In India mogen kinderen tussen hun vijftiende en achttiende wel werken, maar alleen zo lang ze geen zware of gevaarlijke arbeid leveren.

Hoewel India al jarenlang kinderarbeid probeert terug te dringen, maakt de praktijk nog een belangrijk onderdeel uit van de Indiase economie. Volgens cijfers van Save the Children India werken er in het land ongeveer 33 miljoen kinderen tussen de vijf en achttien jaar. Een derde daarvan zou jonger zijn dan vijftien jaar. Officieel zijn kinderen in India tot hun veertiende verplicht om naar school te gaan.

Gezondheidsrisisco’s

Naast kinderarbeid troffen de onderzoekers in negen groeven schuldslavernij aan. Dat houdt in dat werknemers gedwongen worden te werken voor lage lonen omdat ze schulden hebben bij hun werkgever. Daarnaast bleek dat groevearbeiders niet aangesloten zijn bij het wettelijk verplichte pensioenfonds en geen zorgverzekering hebben. Gezien de gevaren en gezondheidsrisico’s die bij het werk komen kijken, is dit volgens het rapport extra kwalijk. De arbeiders komen vaak uit achtergestelde bevolkingsgroepen zoals de Dalits, de zogeheten kastelozen.

Graniet wordt onder andere gebruikt voor wand- en vloertegels, grafstenen en aanrechtbladen. De helft van de wereldwijde export van de natuursteen komt uit India, voornamelijk uit het zuiden van het land.

Nederlandse importeurs onderzoeken aantijgingen

Vaak is er direct contact tussen de groeven en buitenlandse handelaren, of de natuursteen wordt via tussenhandelaren geëxporteerd. De graniet wordt geïmporteerd door 33 bedrijven en drie banken, waaronder de Nederlandse bedrijven Arte, Jetstone, Michel Oprey & Beisterveld (MO&B), Kerasom en het Belgische Beltrami en Hullebusch. Uit het rapport blijkt dat de Belgische handelaar en het Nederlandse Arte geen graniet verkopen die afkomstig is uit groeven waar sprake was van kinderarbeid.

De overige drie bedrijven zeggen in een reactie op het rapport de aantijgingen te onderzoeken. Jetstone en Kerasome hebben gevraagd om de namen van de groeven zodat ze maatregelen kunnen treffen. Michel Oprey & Beisterveld Natuursteen heeft zijn agent in India gevraagd om de werkomstandigheden in de groeven te bekijken. Ook is het bedrijf bereid om meer te betalen voor het graniet om misstanden in de toekomst te voorkomen.