Gevoel van onrecht over het antwoord ‘en effet’

Woensdag diende in Utrecht de zaak van een scholier die nipt zakte voor haar examen Frans. De vraag is of de normering deugde.

Beeld ter illustratie. Foto ANP/ Robin van Lonkhuijsen

De ingewikkelde formules die langskomen, kan de leerling die het kort geding over de normering van het vwo-eindexamen Frans aanspande tot in detail volgen. „Volgens mij is het heel simpel”, zegt ze nadat de rechter aan het einde vraagt of iemand nog iets heeft toe te voegen: „Het antwoord ‘en effet’ bleek ook goed, waardoor ik een compensatie moet krijgen van 0,1 punt.”

De Brabantse scholier, die anoniem wil blijven, zit met familie en de rector tussen journalisten op de publiekstribune bij de bestuursrechter in Utrecht. Ze vindt dat ze onterecht nipt is gezakt en wil dat de rechter dat bijstelt.

De zaak draait om vraag 15 van het vwo-examen Frans, waarop veel kritiek kwam van docenten. Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) paste daarop 3 van de 44 antwoorden op het correctiemodel aan. Maar in eerste instantie niet het antwoord op vraag 15. Dat gebeurde pas op 14 juni, de dag van de uitslag. Toen waren de examens echter al nagekeken. Het enige middel dat het CvTE nog in handen had om leerlingen voor de fout in het examen Frans te compenseren, was de ‘normeringsterm’ – de formule waarmee het cijfer wordt berekend – aanpassen. Iedereen kreeg daardoor een iets hoger cijfer. De Noord-Brabantse leerling kreeg hierdoor een 4,03 in plaats van een 3,93. Net te weinig, want met een 4,1 was zij geslaagd geweest. Dat cijfer had ze wel gehaald, betoogt haar advocaat Wilco Brussee, als het CvTE het antwoord op vraag 15 eerder gecorrigeerd zou hebben. Dan had zij door examinatoren nog een scorepunt toebedeeld gekregen en was haar cijfer voor Frans een halve punt hoger uitgevallen. Dat is onrechtmatig, zegt hij.

Het gevoel van onrecht is vergroot doordat sommige leerlingen wél een punt gekregen voor het antwoord ‘en effet’. Docenten gaven toe dat ze van het correctiemodel zijn afgeweken, vanwege de fouten in het examen.

Rekenmethode

Volgens het CvTE is de compensatie voor de examenfout tot stand gekomen via een „zorgvuldige en door deskundigen erkende methode”. „Haar examen is beoordeeld net als dat van alle andere leerlingen”, zegt advocaat Amy Elzakkers. „Dat dit bij deze leerling niet tot een voldoende heeft geleid, betekent niet dat de rekenmethode niet goed is.” Het CvTE vraagt de rechter om terughoudendheid in zijn oordeel. „De wetgever heeft dit systeem voor ons gekozen.”

Het CvTE betwist dat de leerling een 4,1 gehaald had als het correctieformulier op tijd was aangepast. Dat hangt af van de normeringsterm en omdat het CvTE niet weet hoeveel leerlingen ‘en effet’ beantwoord hebben, valt die niet na te rekenen. De rechter vat samen: „Dus deze leerling geeft het goede antwoord, maar je beloont de totale populatie met een hoger cijfer, omdat je geen onderscheid meer kunt maken tussen degenen die ‘en effet’ hebben geantwoord en degenen die het fout hadden.”

De rechter doet uiterlijk maandag uitspraak, zodat de leerling eventueel begin september met een studie kan beginnen. „Iets in het onderwijs”, vertelt ze na afloop, en daar moet ze wel een beetje om lachen.