Boijmans houdt zeshonderd tekeningen van oude meesters

Oorlogsclaim

De rechter heeft een claim van nazaten van verzamelaar Franz W. Koenigs over het eigendom van zeshonderd waardevolle tekeningen van oude meesters bij Boijmans Van Beuningen afgewezen. De waarde van de betwiste werken bedraagt vele miljoenen.

Het exterieur van het Museum Boijmans van Beuningen. Foto Robert Vos / ANP

Museum Boijmans Van Beuningen is de rechtmatige eigenaar van de zeshonderd waardevolle tekeningen van oude meesters die werden geclaimd door nazaten van verzamelaar Franz W. Koenigs (1881-1941). Dat heeft de rechtbank in Rotterdam woensdagmorgen bepaald.

Vijf kleinkinderen en één achterkleinkind van de Haarlemse zakenman en kunstverzamelaar spanden oktober vorig jaar een civiele procedure tegen het museum aan. Daarin eisten ze de in 1935 door hun (over)grootvader aan het museum in bruikleen gegeven kunstwerken op.

Het ging om elf tekeningen van onder anderen Rembrandt, Lucas van Leyden en Hendrick Avercamp. En om elf albums, waarvan eentje met miniaturen van Albrecht Dürer, en een ander met 507 tekeningen van Fra Bartolommeo, de Italiaanse renaissancekunstenaar. De waarde van de betwiste werken bedraagt vele miljoenen.

Oorlogsverleden Van Beuningen

Volgens Boijmans maakte de geclaimde collectie deel uit van een eerder bruikleen van Koenigs dat in 1940 door de Rotterdamse havenbaron D.G. van Beuningen werd gekocht en dat hij later deels aan het museum schonk. De rechtbank onderschrijft die lezing in het vonnis. Dat de bruikleen niet goed in de administratie van het museum is verwerkt, is volgens de rechtbank niet van doorslaggevend belang.

Door de rechtszaak werd het oorlogsverleden van Van Beuningen opgerakeld. In de dagvaarding was te lezen hoe de latere naamgever van het museum tijdens de bezetting heimelijk een deel van de collectie Koenigs aan Hitler verkocht en later ook nog een deel van zijn privé-verzameling. Volgens juristen maakten deze miljoenentransacties hem tot een collaborateur. Boijmans kondigde recent aan volgend jaar met een expositie over het museum in de oorlog te komen.

Voor kleindochter Christine Koenigs is het de zoveelste mislukte procedure. Vanaf 1997 diende zij claims in over de collectie van haar grootvader bij de Stichting Museum Boijmans Van Beuningen, de Staat der Nederlanden, de gemeente Rotterdam en bij verschillende buitenlandse musea. Ook die werden afgewezen.

Museum Boijmans laat in een persverklaring weten tevreden te zijn met de uitspraak. Directeur Sjarel Ex hoopt dat de erven Koenigs na twintig jaar van eigendomsclaims stoppen met juridische procedures tegen het museum. Ex: „We vinden het echt tijd geworden dat dit tijdrovende en belastende proces tot een beheerst einde komt.”

Christine Koenigs laat namens de familie weten zeer teleurgesteld te zijn. „Harde feiten zijn niet als harde feiten erkend.” Advocaat Matthijs Kaaks kondigt aan dat zijn cliënten in hoger beroep gaan.