Ambtenarij op rand van burn-out na 100 dagen Macron

Topambtenaren zuchten onder het genadeloze tempo van president Macron. Die keldert ondertussen in de peilingen.

Foto Philippe Wojazer/AFP

Honderd dagen is Emmanuel Macron nu president van Frankrijk. En dat breekt leden van de ministeriële kabinetten steeds meer op. De 39-jarige president, die zelf aan vier uur slaap genoeg heeft, is op alle beleidsterreinen voortvarend van start gegaan en heeft beloofd met minder mensen méér werk te verzetten. Maar medewerkers van de bewindslieden klagen inmiddels dat ze het tempo nauwelijks kunnen bijbenen en op de rand van burn-out staan.

„Het ritme is fysiek afmattend”, zegt een anonieme kabinetsdirecteur van een groot ministerie tegen het dagblad Le Monde. Hij zegt doordeweeks „achttien à twintig uur” per dag te werken. Op zaterdag en zondag werkt hij ook nog „ongeveer vijf uur”. Een medewerker van het kabinet van de minister van Buitenlandse Zaken zegt dat sommige adviseurs niet voor twee uur ’s nachts hun kantoor verlaten.

De extreme werkdruk heeft op het ministerie van Financiën al tot een eerste uitvaller geleid. Drie weken na het aantreden van de nieuwe regering heeft een medewerker van minister Bruno Le Maire het departement met een burn-out moeten verlaten. „Het ging niet om haar competentie, maar om het ritme”, zegt het ministerie in een officiële reactie. „Met de druk, de korte deadlines, paste de baan niet bij haar.”

Toen de namen van Macrons ministers bekend werden, was de regering een combinatie van linkse en rechtse burgers en politici, zoals Macron eerder had beloofd.

Eigen kabinet

In Frankrijk is het gebruikelijk dat bewindslieden bij hun aantreden een eigen kabinet samenstellen, een soort politieke staf die contact houdt met de (op papier niet politiek gekleurde) ambtelijke departementstop en met de buitenwereld. Om kosten te besparen en om het landsbestuur enigszins te depolitiseren, vaardigde Macron meteen na zijn aantreden in mei een decreet uit dat de ministerskabinetten beperkte tot maximaal tien mensen. Onderministers mogen nog acht adviseurs aanstellen, staatssecretarissen vijf.

Sinds Jacques Chirac in 1995 is geen nieuw verkozen Franse president zó snel in de populariteitspeilingen gekelderd.

Ook Macrons voorganger François Hollande had zulke regels: hij riep ministers op hun kabinetten tot vijftien man te beperken. Maar dat was niet meer dan een advies. Veel ministers legden dat naast zich neer. Macron heeft de nieuwe regels bij wet vastgelegd, waardoor de norm overschrijden simpelweg illegaal wordt. Ter vergelijking: het kabinet van Hollandes minister van Financiën, Michel Sapin, telde dertig medewerkers, dat van zijn staatssecretaris voor Begrotingen Christian Eckert vijftien.

Dat Macron in juni, een maand na het aantreden van zijn regering, alsnog een staatssecretaris aan het ministerie van Financiën toevoegde was volgens Le Monde om de medewerkers „een beetje lucht te geven”. Een extra staatssecretaris betekent immers vijf extra politieke medewerkers. „We lopen over”, zegt een ambtenaar in de krant. „Iedere dag is het van 07.00 tot 23.45 uur.” Ook de ministers zouden op omvallen staan. „Het is de hel. We zullen zien hoe lang dit gaat duren.”

Voormalig president van Frankrijk Hollande waarschuwt voor hervormingspolitiek van zijn opvolger

Beperkte vakantie

Want de druk blijft groot. Van de presidentschappen van Hollande (20012-2017) en Nicolas Sarkozy (2007-2012) leerde Macron dat de eerste maanden beslissend kunnen zijn voor het verdere verloop van de vijfjarige ambtstermijn, zei hij eens in een interview. Anders dan zijn voorganger in 2012 beperkte Macron zijn vakantie deze zomer tot een paar dagen Marseille, terwijl de ministerskabinetten doorwerkten om de politieke rentrée van volgende week voor te bereiden. Het parlement heeft bij wijze van uitzondering tot eind juli doorvergaderd om snel wetten te kunnen aannemen over onder andere politieke transparantie en hervorming van de arbeidsmarkt.

Die werklust heeft een onwelgevallig bijeffect: sinds Jacques Chirac in 1995 is geen nieuw verkozen Franse president zó snel in de populariteitspeilingen gekelderd. Na een aantal politieke affaires zei vorige week nog maar 36 procent van de Fransen in een onderzoek van Le Figaro vertrouwen te hebben in de nieuwe president. Vooral het opstappen van de chef van het Franse leger in juli, na aangekondigde bezuinigingen op Defensie, heeft veel kwaad bloed gezet.

Amper aangetreden wilde de nieuwe Franse regering de arbeidsmarkt hervormen. De vakbonden wilden de sfeer nog niet bederven.

Fragiele basis

Het tekent Macrons fragiele basis. Hollande stond in 2012 in de populariteitspolls pas aan het eind van het jaar op hetzelfde lage niveau. Macron is „ingehaald door de realiteit”, schreef Le Figaro, daarbij aantekenend dat Fransen soms wel erg ongeduldig zijn.

De entourage van de president maakt zich intussen nog geen zorgen. „Als je vanaf het begin in actie bent”, reageerde minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb, „dan stel je je meer bloot aan kritiek dan als je de Fransen in een zachte zomerse sluimer houdt.”