Welke partij wordt de held van de leraren?

Miljoenennota

Een salarisverhoging kan de leraren in het basisonderwijs bijna niet meer ontgaan. Maar welke partij dat succes mag claimen, is nog lang niet zeker.

Foto Jerry Lampen/ANP

Er zijn aan het Binnenhof weinig mensen die er nog aan twijfelen: de leraren in het basisonderwijs krijgen vanaf volgend jaar salarisverhoging. Geen partij, in het demissionaire kabinet of aan de formatietafel wil dat tegenhouden. De vraag is nog wel: hoeveel? En vooral politiek belangrijk: er zijn vijf partijen die dit succes graag naar zich toe willen trekken. Wie wint? PvdA-leider Lodewijk Asscher die de VVD onder druk zette voor zo’n verhoging? Of de vier partijen die nu al twee maanden onderhandelen over een nieuw kabinet: VVD, CDA, D66 en ChristenUnie?

Op maandagochtend vierden de twee regeringspartijen dat Rutte II nu al langer regeert dan alle kabinetten vóór hen: 1.750 dagen. VVD’er Halbe Zijlstra had een taart meegenomen naar het ministerie van Sociale Zaken met een foto erop van premier Mark Rutte en vicepremier Asscher.

Maar erg feestelijk was de stemming niet: Asscher wil zijn zin krijgen over de lerarensalarissen, Zijlstra wil dat een volgend kabinet erover beslist.

Betrokkenen schetsen dat het zo zal gaan: de PvdA heeft de eisen nu op tafel gelegd, met scenario’s voor oplossingen erbij, de VVD neemt die mee naar de formatietafel en bedenkt met CDA, D66 en de ChristenUnie deze week nog wat het kabinet-Rutte III kan doen voor de leraren. Het besluit daarover zal dan formeel worden genomen door het demissionaire kabinet.

De formerende partijen zullen klaar staan met hun uitleg: dit kan alleen omdat het aankomende kabinet ermee akkoord ging. Maar of dat genoeg is om Asscher uit beeld te houden als de held van de leraren?

Lees ook: Basisschoolleraren verdienen flink minder dan hun collega’s in het voortgezet onderwijs. Hoe is dat verschil ontstaan?

VVD en PvdA zullen in hun begrotingsoverleg ook regelen dat uitkeringsgerechtigden en ouderen met een aanvullend pensioen er volgend jaar niet op achteruit gaan. Uit berekeningen van Sociale Zaken blijkt dat alle niet-werkenden er in koopkracht op achteruit gaan, behalve de ouderen met alleen AOW. CPB-cijfers van vorige week lieten nog zien dat niemand erop achteruit zou gaan. De VVD noemde die cijfers meteen „netjes”. Maar als het anders uitpakt, is die partij bereid om iets te doen aan de koopkracht van deze groepen – zoals is afgesproken in het regeerakkoord. Daar zou zeker zo’n 300 miljoen voor worden uitgetrokken.

Bij de lerarensalarissen ligt het anders. De VVD ziet Asschers inspanningen voor een loonssverhoging vooral als een spel om electorale aandacht. Zoals de PvdA in het voorjaar – volgens de VVD – goeie sier maakte met 435 miljoen extra voor verpleeghuizen, door er als eerste mee naar buiten te komen.

Veel PvdA-successen

De VVD zegt nu steeds dat een demissionair kabinet niet over zijn graf heen moet willen regeren. Maar als je terugkijkt: sinds de verkiezingen van 15 maart heeft deze regering al veel nieuwe maatregelen aangekondigd die ook in de komende kabinetsperiode veel geld zullen kosten.

Demissionair minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) publiceerde er op 1 juni zelfs een aparte bijlage over bij de Voorjaarsnota. Het was een opsomming van ruim dertig beslissingen die tot 2022 effect hebben op de overheidsfinanciën. Voor 2018 ging het om ruim 2,6 miljard euro, waarin het geld voor de verpleeghuizen nog niet eens geheel was verwerkt.

Als het de PvdA lukt om de laatste twee wensen gedaan te krijgen – extra geld voor leraren en koopkrachtherstel – heeft de partij van Asscher behoorlijk wat bereikt in de nadagen van dit kabinet.

Uit de lijst van alle voorjaarsmaatregelen zijn er zeker zeven aan de PvdA toe te schrijven: van de beperking van de Groningse gasproductie tot het schrappen van de ‘mantelzorgboete’, een korting op de AOW van ouderen die met hun volwassen kinderen in huis wonen. Uitgedrukt in geld tellen de laatste PvdA-verworvenheden op tot 1,2 miljard euro in 2021.

De VVD haalde alleen extra geld binnen voor grensbewaking en inlichtingendiensten, nog geen 35 miljoen per jaar.

Daar zit, zeggen betrokkenen, het chagrijn van de VVD.