Column

Volksliedkabinet en cultuurverval

Elke democratie heeft politiek conflict nodig, en Thierry Baudet is een van de beste conflict-leveranciers van deze tijd. Hij stijgt sterk in de peilingen. Bijna alle kranten brengen welwillende stukken over druk bezochte avondjes waarop hij en co-Kamerlid Theo Hiddema jonge intellectuelen veroveren. Baudet mag afgeven op ‘de linkse media’: je kunt niet volhouden dat de media erg op hem afgeven.

Intussen wijst veel erop dat we een rechts-conservatieve onderstroom hebben die jaren onder de radar bleef. Uit angst voor LPF-achtige toestanden durfde Wilders geen ledenpartij aan: blijkbaar onderschatte hij zijn potentieel ernstig.

Tegelijk moet Baudet het conflictverlangen van supporters én tegenstanders bedienen – want zo werkt polarisatie: hoe onredelijker zijn opponenten, hoe groter zijn succes.

De laatste tijd noemt hij graag het cultuurmarxisme. De theorie dat het marxisme sinds 1920 zijn werkterrein verlegde van economie naar cultuur, waardoor steeds nieuwe ‘onderdrukten’ – vrouwen, immigranten, gehandicapten, etc. – het Westen zouden ondermijnen. U leest het goed: dit verval is al bijna honderd jaar gaande, recht onder uw ogen.

Als theorie beleefde het cultuurmarxisme een mindere periode nadat Anders Breivik haar in 2011 noemde om zijn terreurdaden te rechtvaardigen. Maar een agitator van de alt-right, Milo Yiannopoulos van Breitbart, bracht de theorie in 2015 terug in het westerse debat. In Nederland publiceerde Sid Lukkassen, VVD-raadslid in Duiven, er een boek over, met een voorwoord van Baudet. In het weekeinde laakte de FvD-leider de EU als ‘cultuurmarxistisch project’, en prees hij een artikel van Paul Cliteur op The Post Online waaruit zou blijken dat het cultuurmarxisme „de oorsprong van de westerse zelfhaat” is.

Dit verval is al bijna honderd jaar gaande, recht onder uw ogen

Nu heb je talrijke critici die dat cultuurmarxisme afdoen als complottheorietje, en moeilijk lijkt me dit niet: ik zou niet weten hoe je bijvoorbeeld de naoorlogse bezwaren tegen onderdrukking van vrouwen kunt duiden als marxistisch project.

Maar Baudet hoeft dit niet te deren. Het cultuurmarxisme is in feite een voortzetting van de ‘culturele oorlogen’ die in de VS al decennia woeden (van abortus tot en met War on Christmas), en de uitkomst ervan was zeer cynisch: de bestrijders hielpen vooral Republikeinen bij het opstoken van hun aanhang.

Dit is het dilemma dat Rutte III wacht. Als volksliedkabinet kunnen ze Baudet en zijn analyse van het marxistische cultuurverval aanvallen of negeren. De culturele oorlogen hebben geleerd: aanvallen geeft hem de aandacht die zijn aanhang opzweept, dus verzwijgen is verreweg het slimste.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.