Foute politici? De gemeenteraad van Helmond wil er alles over weten

Uitspraken Burgemeester

Waarom hoorde NRC eerder over ondermijning in de Helmondse politiek dan de raad? Dat de burgemeester spijt betuigt, is niet genoeg.

Burgemeester Elly Blanksma ligt onder vuur in de gemeenteraad van Helmond. Foto Ton van de Meulenhof

„Beïnvloeding op subtiele wijze.” Zo typeerde de Helmondse burgemeester Elly Blanksma (CDA) begin augustus in NRC een actie van een raadslid en een wethouder uit haar gemeente. Ze vertelde persoonlijk door hen te zijn benaderd over een door het raadslid verhuurd pand, waarin zich een wietplantage bleek te bevinden. Of ze „wilde overwegen het pand niet te sluiten”. Wie het waren of wanneer het is gebeurd, wilde ze niet zeggen.

Het interview ging over ondermijning in de lokale politiek: hoe voorkom je dat politici gebruikt of misbruikt worden door mensen met slechte bedoelingen?

Blanksma vertelde dat zij daar in Helmond op vele fronten mee bezig is. Zo noemde ze een herenakkoord met de raadsleden; die beloven het de burgemeester te melden als ze onregelmatigheden bij hun collega’s bespeuren. Daarnaast vertelde ze partijen aan te bieden „mee te denken over mogelijke screening”. In de Helmondse politiek bleef vooral het voorbeeld van de wietplantage hangen. Lokale politici wilden weten wie die wethouder en dat raadslid waren en waarom Blanksma deze informatie niet had gedeeld met de raad.

Over het algemeen steunen ze het bredere punt dat Blanksma maakte. „Het is in principe een duidelijk voorbeeld dat ze in het interview heeft gegeven”, zegt SP-fractievoorzitter Lonneke Maráczi. „Maar noem dan man en paard. Nu kan iedereen in de raad het zijn. Ze maakt ons allemaal verdacht.” Dat vindt ook VVD-raadslid Joan Damen, voorzitter van de commissie Gedragscode van de Helmondse gemeenteraad. Als vertrouwenspersoon neemt hij het de burgemeester vooral kwalijk dat zij niet eerst de raad heeft ingelicht. „Als de fractievoorzitters hiervan op de hoogte waren geweest, was het een ander verhaal. Maar nu komt het eerst in de pers en wordt het daarna pas in de politiek behandeld.”

Lees ook het interview met Elly Blanksma: ‘Burgemeesters moeten een grens trekken

Toen de reacties uit de lokale politiek loskwamen, was burgemeester Blanksma op vakantie. Ze reageerde wel op de commotie. Ze bevestigde het artikel in NRC en verwees er inhoudelijk naar. Een paar dagen later kwam ze met een schriftelijke verklaring dat ze „onbewust, onbedoeld en ongewild” onrust in de stad heeft laten ontstaan. Ze schreef dat ze het voorbeeld achterwege had moeten laten en bood de raad excuses aan. Omdat de wet niet was overtreden, zou ze de raad niet hebben ingelicht.

Die excuses zijn niet genoeg, vinden verscheidene Helmondse politici. Woensdag wordt in het presidium, een besloten overleg tussen onder meer burgemeester en fractievoorzitters, besproken hoe verder te reageren op de kwestie.

Het lijkt erop dat de lokale politiek vooral duidelijkheid over het voorbeeld zoekt. „Iedereen kan fouten maken, dus het vertrek van de burgemeester is niet aan de orde”, zegt VVD’er Damen. „Maar wat mij betreft, komt er een open debat in de gemeenteraad waar dan alles op tafel komt.” Dat is belangrijk voor het imago van de Helmondse politiek, vindt hij. „Die heeft voor sommigen al de schijn van vriendjespolitiek. En dat moet door deze kwestie niet worden vergroot.”