Ontgroening: ‘Je moet er gewoon even doorheen’

Ontgroening Bij de studentenverenigingen is de ontgroening weer begonnen. Schrikt die introductieweek aankomende studenten af of trekt het ze juist aan?

Studenten en aankomende studenten bij de sociëteit van Vindicat op de Grote Markt in Groningen. Foto Kees van de Veen

„Vindicaaaaat!”, roept een dj vanaf het balkon van de sociëteit van het Groningse studentencorps Vindicat. Zijn stem galmt over de Grote Markt. Om hem heen en op de straat onder hem staan zo’n honderd studenten met een biertje in hun hand. Op grotere afstand kijken groepjes eerstejaars verwachtingsvol naar het imposante pand. Gaan ze wel of niet naar binnen om zich in te schrijven?

Na een jaar waarin de studentencorpora onder vuur kwamen te liggen door een reeks van incidenten tijdens ontgroeningen, proberen de verenigingen nu tijdens de introductieweken nieuwe studenten aan zich te binden. Hoe worden nieuwe excessen voorkomen? En wie wordt er – ondanks, of misschien juist dankzij – alles nog lid van het corps?

Veel eerstejaars die deze dinsdag bij Vindicat binnenlopen lijken nauwelijks afgeschrikt door de incidenten vorig jaar, toen onder meer een jongen het ziekenhuis in werd geslagen tijdens de ontgroening. „Je moet gewoon even door de ontgroening heen. Je krijgt er vier mooie jaren voor terug”, zegt een meisje dat net haar fiets voor de sociëteit zet.

Anderen noemen de „goede connecties” die je bij het corps opdoet, prijzen het „bepaald type mens” dat er lid van is. Een aspirant-lid uit Twente zegt dat hij na alle incidenten „nu wel benieuwd is naar Vindicat”. Bovendien, zegt hij: „Als ik hier middenin de zaal ga staan en een rondje draai, zie ik misschien één niet zo knap meisje.”

Volgens Vindicat-voorzitter Stijn Derksen wordt de cultuur binnen het corps „meer dan ooit besproken”. Dit voorjaar concludeerde de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) dat de vereniging „voldoende” had gedaan om te veranderen, maar komend jaar meer verbetering moet tonen. De RUG stelde ook een gedragscode voor ontgroeningen op. Derksen: „Het is nu aan ons om de daad bij het woord te voegen.”

Kweken van een band

Hoe het óók kan, is in Leiden te zien – vinden de universiteit en studentencorps Minerva zelf. Daar zou al jaren geen incident meer zijn geweest bij ontgroeningen. Dat komt volgens beide kanten door het convenant dat de universiteit in 2008 na een reeks incidenten sloot met de verenigingen. Daarin staat dat „geestelijk en fysiek geweld” verboden zijn. De eerstejaars moeten zeker zes uur slaap per nacht krijgen. Daar mag twee keer, niet in opeenvolgende nachten, van afgeweken worden.

Twee keer per jaar zitten de voorzitters van de verenigingen aan tafel met rector Carel Stolker, zegt universiteitswoordvoerder Caroline van Overbeeke. Dat zijn „goede gesprekken”. „Ze weten dat uitwassen niet meer geaccepteerd worden.” Mocht het misgaan, dan kan de universiteit maatregelen treffen door bijvoorbeeld bestuursbeurzen in te trekken.

De gevel van studentenvereniging Cleopatra in Groningen, waar geen ontgroeningen plaatsvinden.Kees van de Veen

Minerva-voorzitter Lucia Aerden is zich daarvan bewust. Zittend aan de tafel van de bibliotheek van de vereniging vertelt ze over de maatregelen die de vereniging zelf neemt. „Veiligheid staat voor ons op één. Elk jaar kijken we of het convenant aangescherpt moet worden.” Dat was dit jaar niet het geval. Na de reeks incidenten bij andere verenigingen sprak haar bestuur met leden en reünisten of en hoe de ontgroening veranderd moest worden. Ook dat gebeurde niet.

Lees meer over de machtsstrijd over de verharding van ontgroeningen: Bek houden en luisteren, feuten!

Want het belangrijkste, zegt Aerden, is „het doel van de kennismakingstijd behouden”. Dat is „kennismaken met de vereniging”, en volgens andere leden het „kweken van een onderlinge band”. Nieuwe leden moeten bij hun inschrijving de contactgegevens van hun huisarts achterlaten. Voor het geval dát.

Als het misgaat, moet de vereniging dat melden bij de universiteit. Gebeurt dat ook? En wanneer zijn vernederingen en geschreeuw „geestelijk geweld”? Zowel Leiden als de RUG sturen geen waarnemers naar de ontgroeningen. Van Overbeeke (Leiden): „Er is binnen de universiteit niet iemand die constant kijkt naar de naleving van het convenant. We gaan geen politieagentje spelen, verenigingen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid.” Jorien Bakker van de RUG: „In de gedragscode zit een meldingsplicht voor incidenten. De verenigingen hebben daarvoor getekend.”

We gaan geen politieagentje spelen, verenigingen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid

Als incidenten op de een of andere manier later naar buiten komen heeft de vereniging dus een groot probleem, wil Bakker maar zeggen.

Ouderejaars van Minerva zeggen dat de ontgroeningen de laatste jaren milder zijn geworden. Wát ze tijdens die ontgroening moesten doen, willen ze niet zeggen. Wie lid is, spreekt in principe niet met niet-leden over wat er binnen het corps gebeurt. Zo zijn de mores.

Geen corps, wel jasje-dasje

Veel nieuwe leden lijken zich daar al van bewust voor ze hun eerste (verplichte) les erin krijgen. Met NRC willen ze niet praten over hun redenen om lid te worden, daar hebben ze „geen behoefte aan”. Zwijgzaamheid als disciplinerende deugd, ook al zijn er geen zwijgcontracten meer die een geldboete opleggen aan wie spreekt over wat er tijdens de ontgroening gebeurt.

Nederland, Groningen, 17-08-’17; De KEI-week is de algemene introductieweek voor studenten in de stad Groningen. Aankomende eerstejaars van de Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen en andere onderwijsinstellingen maken in vijf dagen kennis met de stad. Dit gebeurt door middel van evenementen die in het teken staan van sport, cultuur, politiek en studentenverenigingen. Openlucht bioscoop op de Vismarkt. Foto: Kees van de Veen
Nederland, Groningen, 17-08-’17; De KEI-week is de algemene introductieweek voor studenten in de stad Groningen. Aankomende eerstejaars van de Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen en andere onderwijsinstellingen maken in vijf dagen kennis met de stad. Dit gebeurt door middel van evenementen die in het teken staan van sport, cultuur, politiek en studentenverenigingen. Het Open Air Festival in het Stadspark. De verschillende studenten verenigingen hebben hun eigen ‘attractie’. Foto: Kees van de Veen
Nederland, Groningen, 17-08-’17; De KEI-week is de algemene introductieweek voor studenten in de stad Groningen. Aankomende eerstejaars van de Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool Groningen en andere onderwijsinstellingen maken in vijf dagen kennis met de stad. Dit gebeurt door middel van evenementen die in het teken staan van sport, cultuur, politiek en studentenverenigingen. Het Open Air Festival in het Stadspark. De verschillende studenten verenigingen hebben hun eigen ‘attractie’. Foto: Kees van de Veen

De achttienjarige Daan, hij gaat rechten studeren en wil niet met naam en toenaam genoemd worden, hoorde „altijd het ergste” over de ontgroeningen, maar maakt zich geen zorgen. „Ik ga me er doorheen slaan, het komt goed.” Dat hij lid zou worden van het corps, stond voor hem al vast voordat de introductieweek begon. Ook zijn moeder was ooit lid. „Ik heb wel bij andere verenigingen gekeken, maar hier had ik het beste gevoel.”

De negentienjarige Jurjen Booij - ook hij gaat rechten doen - heeft dat niet. Hij wordt lid van Quintus, verderop in de Leidse Breestraat. Geen corps, wel jasje-dasje. „Ik wil wel mijn studiepunten halen, en bij Minerva heb je meer verplichtingen.”

Minervaan Lucia Aerden: „Er lijkt soms weinig ruimte om al het moois dat we doen te laten zien.” Dat lijkt niettemin gelukt. De vereniging schreef ruim 470 nieuwe leden in, zo’n veertig meer dan vorig jaar. Volgens Vindicat-voorzitter Derksen zijn er „iets meer” nieuwe leden dan vorig jaar - hoeveel wil hij niet zeggen.

Correctie 21 augustus 2017 in de avond: bij een van de foto’s is een fotobijschrift toegevoegd, waarin wordt gemeld dat Cleopatra een Groningse studentenvereniging is zonder ontgroening. Verder is de naam van de universiteitswoordvoerder verbeterd: Caroline van Overbeeke ipv Carolien.